Sotāpanna Stage and Distorted Saññā / Quả vị Sotāpanna và Saññā Sai Lệch

November 17, 2023; moved previous #11 to #1 on December 5, 2023; revised August 6, 2024; last revised December 26, 2024.

Ngày 17/11/2023; chuyển mục số 11 trước đây thành mục số 1 vào ngày 05/12/2023; chỉnh sửa ngày 06/08/2024; lần chỉnh sửa gần nhất ngày 26/12/2024.

Sotāpanna stage of Nibbāna can be approached in different ways. This section describes a new approach to understanding the concept of saññā (perception). Upon receiving a sensory input, an average human’s mind is triggered with “distorted saññā” and triggers thoughts with rāga, dosa, and moha. An Arahant’s mind will also be triggered by “distorted saññā,” but their minds will not get defiled (i.e., generate rāga, dosa, or moha) because of it.

Quả vị Sotāpanna của Nibbāna có thể được tiếp cận theo nhiều cách khác nhau. Phần này trình bày một cách tiếp cận mới để hiểu khái niệm saññā (nhận thức). Khi tiếp nhận một đối tượng giác quan, tâm của một người bình thường sẽ bị kích hoạt bởi “saññā sai lệch”, từ đó khởi lên các ý nghĩ mang rāga, dosa và moha. Tâm của một vị Arahant cũng bị kích hoạt bởi “saññā sai lệch”, nhưng tâm của vị ấy sẽ không bị ô nhiễm (tức là không khởi sinh rāga, dosa hay moha) vì điều đó.

Required Background

Kiến Thức Nền Tảng Cần Có

  1. This post is the first in a series of posts in the new section “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā).” It will help a puthujjana get to the Sotāpanna stage. Furthermore, this material is ESSENTIAL for a Sotāpanna to attain the higher stages of Nibbāna. That will become clear in the upcoming posts. The following material is essential to keep up with this series of posts.

Đây là bài viết đầu tiên trong loạt bài thuộc mục mới “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā)”. Loạt bài này sẽ giúp một puthujjana đạt đến quả vị Sotāpanna. Hơn nữa, tài liệu này là CỰC KỲ QUAN TRỌNG để một vị Sotāpanna có thể đạt đến các quả vị cao hơn của Nibbāna. Điều này sẽ trở nên rõ ràng hơn trong các bài viết tiếp theo. Những tài liệu dưới đây là nền tảng cần thiết để có thể theo dõi trọn vẹn loạt bài này.Top of FormBottom of Form

Phần thảo luận này dựa trên “tâm trong sáng ẩn tàng” (pabhassara citta), được giải thích trong loạt bài “Recovering the Suffering-Free Pure Mind”.

Sau đó, tôi nhận ra rằng bản chất của anicca, dukkha và anatta có thể được giải thích theo một cách khác dựa trên cách tiếp cận này. Xem bài “Does “Anatta” Refer to a “Self”?”.

Bài viết hiện tại là phần tiếp nối của hai bài viết trong mục “Does “Anatta” Refer to a “Self”?”.

Để tìm hiểu phần giới thiệu về saññā, xem bài “Saññā – What It Really Means”.

“Distorted Saññā” Makes Us Attach to Specific Sensory Inputs

“Saññā Sai Lệch” Khiến Chúng Ta Dính Mắc Vào Những Đối Tượng Giác Quan Cụ Thể

  1. The Buddha taught that the root cause of all suffering (whether in this life or future lives) is our tendency to attach to worldly things. Why do we experience instinctive “feelings of joy” (somanassa vedanā) when we think about “mind-pleasing things” such as tasty food or attractive sights? Are there things within that food or sight that are “intrinsically worthwhile” and make us happy? If so, it should be universal, meaning every living being should experience the same “sense of joy” when tasting the same food or seeing the same object. As we will see below, that is not the case.

Đức Phật dạy rằng nguyên nhân gốc rễ của mọi khổ đau (dù trong đời này hay các đời tương lai) là khuynh hướng bám chấp của chúng ta vào những thứ thuộc thế gian. Tại sao chúng ta lại có những “cảm giác vui thích” (somanassa vedanā) một cách tự nhiên khi nghĩ đến những “thứ làm tâm vui thích” như thức ăn ngon hoặc cảnh đẹp hấp dẫn? Có phải trong thức ăn hay cảnh vật đó có điều gì “tự thân có giá trị” khiến chúng ta hạnh phúc hay không? Nếu đúng như vậy thì điều đó phải mang tính phổ quát, nghĩa là mọi chúng sinh đều phải có cùng một “cảm giác vui thích” khi nếm cùng một món ăn hoặc nhìn thấy cùng một đối tượng. Nhưng như sẽ thấy dưới đây, điều đó không đúng.

  • Such “feelings of joy” (somanassa vedanā) that arise in us are based on a particular saññā (loosely translated as perception) associated with the human realm. That saññā is not absolute but is created by our minds attached to the physical human body. Since a living Arahant also exists in the human realm, they also have the same saññā. For example, an Arahant would taste a good meal as “tasty” or recognize an attractive woman as attractive; in other words, similar saññā arises as in any other human.

Những “cảm giác vui thích” (somanassa vedanā) khởi lên nơi chúng ta dựa trên một loại saññā nhất định (thường được dịch đơn giản là nhận thức) gắn liền với cõi người. Loại saññā đó không phải là tuyệt đối, mà được tạo nên bởi tâm của chúng ta trong mối liên hệ với thân người vật chất. Vì một vị Arahant còn sống cũng đang tồn tại trong cõi người, nên vị ấy cũng có cùng loại saññā đó. Ví dụ, một vị Arahant vẫn có thể nếm một bữa ăn ngon và nhận biết đó là “ngon”, hoặc nhận biết một người phụ nữ hấp dẫn là hấp dẫn; nói cách khác, loại saññā tương tự vẫn sinh khởi như ở những con người khác.

  • However, because Arahants have fully understood the origin of that distorted saññā, their minds do not generate “feelings of joy” (somanassa vedanā) when experiencing that distorted saññā. Therefore, the mind does not attach to it.

Tuy nhiên, vì các vị Arahant đã hoàn toàn thấu hiểu nguồn gốc của loại saññā sai lệch ấy, tâm của các Ngài không tạo ra “cảm giác vui thích” (somanassa vedanā) khi trải nghiệm loại saññā sai lệch đó. Vì vậy, tâm không còn bám chấp vào nó.

  • Yet, minor variations of saññā can exist among humans. Consider the following simple example of how saññā (ở đây là vị giác) có thể khác nhau ngay cả giữa con người với nhau. We know that different people prefer different types of food. Some people develop allergies when eating certain foods, while others enjoy those same foods. These differences are due to minor variations in gati, as discussed below.

Tuy nhiên, giữa con người vẫn có thể tồn tại những khác biệt nhỏ về saññā. Hãy xem một ví dụ đơn giản về cách saññā (ở đây là vị giác) có thể khác nhau ngay cả giữa những người cùng loài người. Chúng ta biết rằng mỗi người có sở thích ăn uống khác nhau. Một số người bị dị ứng khi ăn một số loại thực phẩm, trong khi người khác lại thích chính loại thực phẩm đó. Những khác biệt này là do những biến đổi nhỏ trong gati, như sẽ được trình bày bên dưới.

  • The Pāli word “saññā” is usually translated as “perception.” It is often used in a sentence such as: “Your perception of her is incorrect.” However, the word saññā conveys much more than that.

Từ Pāli “saññā” thường được dịch là “nhận thức”. Nó thường được sử dụng trong một câu như: “Nhận thức của bạn về cô ấy là không đúng”. Tuy nhiên, từ saññā mang ý nghĩa sâu rộng hơn nhiều.

Saññā Is More Than “Perception”

Saññā Không Chỉ Đơn Thuần Là “Nhận Thức”

  1. Saññā is a special term that plays a significant role in describing the mental state of a living being. Any living being (from a Brahma down to a microscopic animal or a hell-being) generates vedanā, saññā, saṅkhāra, and viññāṇa upon receiving a sensory input. These five entities describe the mental state that arises based on that sensory input; they are the pañcakkhandha (five aggregates), which automatically become pañcupādānakkhandha based on the “distorted saññā” associated with the human realm.

Saññā là một thuật ngữ đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong việc mô tả trạng thái tâm của một chúng sinh. Bất kỳ chúng sinh nào (từ một vị Brahma cho đến một loài vật vi mô hoặc một chúng sinh trong địa ngục) đều tạo ra vedanā, saññā, saṅkhāra và viññāṇa khi tiếp nhận một đối tượng giác quan. Năm yếu tố này mô tả trạng thái tâm phát sinh dựa trên đối tượng giác quan đó; chúng chính là pañcakkhandha (ngũ uẩn), và tự động trở thành pañcupādānakkhandha dựa trên “saññā sai lệch” gắn liền với cõi người.

  • In this series of posts, we will focus on saññā to illustrate how pañcakkhandha automatically turn into pañcupādānakkhandha based on “distorted saññā,” even if one may not actively pursue that particular sensory input. Humans always have a “distorted saññā,” which can turn into “defiled saññā” based on the particular sensory input (nimitta turning into ārammaṇa).

Trong loạt bài này, chúng ta sẽ tập trung vào saññā để minh họa cách pañcakkhandha tự động chuyển thành pañcupādānakkhandha dựa trên “saññā sai lệch”, ngay cả khi một người không chủ động tìm kiếm đối tượng giác quan đó. Con người luôn có một “saññā sai lệch”, và nó có thể trở thành “saññā bị ô nhiễm” tùy theo đối tượng giác quan cụ thể (nimitta chuyển thành ārammaṇa).

  • The following video shows that even we can simulate a “saññā” of getting a haircut. Thus, “saññā” can be manipulated, which is why the Buddha called it a “mirage,” as discussed below.

Video dưới đây cho thấy rằng ngay cả chúng ta cũng có thể mô phỏng một “saññā” về việc được cắt tóc. Vì vậy, saññā có thể bị điều khiển, đó là lý do vì sao Đức Phật gọi nó là một “ảo ảnh”, như sẽ được trình bày bên dưới.

The most realistic 8D barbershop hair cut on the internet

The point here is that a “saññā” can be created by our minds.

Điểm quan trọng ở đây là một “saññā” có thể được tạo ra bởi chính tâm của chúng ta.

  • Furthermore, “Saññā Gives Rise to Most of the Vedanā We Experience.”

Hơn nữa, “Saññā Gives Rise to Most of the Vedanā We Experience.”

Each Bhava Starts at the Dhātu Stage with Its Own Saññā

Mỗi Bhava Bắt Đầu Từ Giai Đoạn Dhātu Với Saññā Riêng Của Nó

  1. Upon receiving sensory input, the mind first “falls” onto the corresponding dhātu stage before entering the corresponding bhava.

Khi tiếp nhận một đối tượng giác quan, tâm trước tiên “rơi vào” giai đoạn dhātu tương ứng trước khi đi vào bhava tương ứng.

  • For example, upon hearing a sound, a human mind will start at the “kāma dhātu” with the corresponding “kāma saññā.” A rūpāvacara Brahma’s mind starts at the “rūpa dhātu” (where “rūpa” refers to rūpa loka) with a “rūpa saññā.”

Ví dụ, khi nghe một âm thanh, tâm của con người sẽ bắt đầu ở “kāma dhātu” với “kāma saññā” tương ứng. Tâm của một vị rūpāvacara Brahma bắt đầu ở “rūpa dhātu” (trong đó “rūpa” chỉ rūpa loka) với một “rūpa saññā”.

  • There, the “kāma saññā” incorporates previous experiences with all six senses. The “rūpa saññā” of a rūpāvacara Brahma incorporates previous experiences with only three senses (cakkhu, sota, and mind). For example, suppose the sound is an attractive woman’s voice. That could automatically trigger “kāma rāga” in a human. However, rūpāvacara Brahmās do not have two sexes, male and female. Therefore, “kāma rāga” based on “kāma saññā” cannot arise in a rūpāvacara Brahma.

Ở đó, “kāma saññā” bao gồm những kinh nghiệm trước đây thông qua cả sáu giác quan. “Rūpa saññā” của một vị rūpāvacara Brahma chỉ bao gồm những kinh nghiệm trước đây thông qua ba giác quan (cakkhu, sota và tâm). Ví dụ, giả sử âm thanh đó là giọng nói hấp dẫn của một người phụ nữ. Âm thanh ấy có thể tự động kích hoạt “kāma rāga” trong một con người. Tuy nhiên, các vị rūpāvacara Brahma không có hai giới tính nam và nữ. Vì vậy, “kāma rāga” dựa trên “kāma saññā” không thể sinh khởi nơi một vị rūpāvacara Brahma.

  • The above is a critical point to understand.

Điểm trên là một điều cực kỳ quan trọng cần hiểu.

  • Once in the “kāma dhātu” stage, a mind must engage in automatic abhisaṅkhāra generation (based on anusaya/saṁyojana/gati) in order to reach “kāma bhava.” That is why an Arahant’s mind will not reach “kāma bhava.” This was explained in #4 of “Upaya and Upādāna – Two Stages of Attachment.”

Một khi tâm ở giai đoạn “kāma dhātu”, nó phải tham gia vào quá trình tạo abhisaṅkhāra một cách tự động (dựa trên anusaya/saṁyojana/gati) để đạt đến “kāma bhava”. Đó là lý do vì sao tâm của một vị Arahant không đi đến “kāma bhava”. Điều này đã được giải thích trong mục #4 của bài “Upaya and Upādāna – Two Stages of Attachment”.

Anyone Below the Arahant Stage Has “Defiled Saññā” to Some Extent

Bất Kỳ Ai Dưới Giai Đoạn Arahant Đều Có “Saññā Bị Ô Nhiễm” Ở Một Mức Độ Nào Đó

  1. The Buddhist concept of saññā has many meanings. At the basic level, it is the “recognition” of a specific object: a particular color, large or small size, a sound from a certain source, different tastes, different shapes, and so on. Then it assigns qualities such as beauty/ugliness, pleasantness/unpleasantness of taste, etc., to those objects. Therefore, this “recognition” embeds (includes) likes and dislikes toward such sensory experiences. This is a deeper aspect of saññā.

Khái niệm saññā trong Phật giáo có nhiều ý nghĩa khác nhau. Ở mức độ cơ bản, nó là “sự nhận biết” một đối tượng cụ thể: một màu sắc nhất định, kích thước lớn hay nhỏ, âm thanh phát ra từ một nguồn nào đó, các vị khác nhau, hình dạng khác nhau, v.v. Sau đó, nó gán cho những đối tượng ấy các đặc tính như đẹp/xấu, ngon/dở, dễ chịu/khó chịu, v.v. Vì vậy, sự “nhận biết” này bao gồm cả sự thích và không thích đối với những trải nghiệm giác quan đó. Đây là khía cạnh sâu hơn của saññā.

  • First, those in the rūpāvacara Brahma realms (i.e., rūpa loka) do not generate saññā for tastes, smells, and touches. As discussed, they do not possess sensory faculties corresponding to our tongues, noses, and dense physical bodies. Their subtle bodies also do not have the corresponding pasāda rūpa (jivhā/ghāna/kāya). Therefore, they cannot generate rasa saññā (taste), gandha saññā (smell), or phoṭṭhabba saññā (touch).

Trước hết, những chúng sinh trong các cõi rūpāvacara Brahma (tức rūpa loka) không tạo ra saññā về vị, mùi và xúc chạm. Như đã trình bày, họ không có các giác quan tương ứng với lưỡi, mũi và thân vật chất thô của con người. Thân vi tế của họ cũng không có các pasāda rūpa tương ứng (jivhā/ghāna/kāya). Vì vậy, họ không thể tạo ra rasa saññā (nhận thức về vị), gandha saññā (nhận thức về mùi) hoặc phoṭṭhabba saññā (nhận thức về xúc chạm).

  • The arūpāvacara Brahmās (in arūpa loka) cannot generate rūpa saññā (sight) or sadda saññā (sound) either. They only have the mind and can only think. Their thinking is also limited because they have no concepts of sights, sounds, and so on. That is why they experience much less stress. Their minds are mainly focused on ākāsa (space) and viññāṇa. However, they also have a “distorted saññā” about ākāsa and viññāṇa.

Các vị arūpāvacara Brahma (trong arūpa loka) cũng không thể tạo ra rūpa saññā (nhận thức về hình sắc) và sadda saññā (nhận thức về âm thanh). Họ chỉ có tâm và chỉ có thể suy nghĩ. Sự suy nghĩ của họ cũng bị giới hạn vì không có khái niệm về hình ảnh, âm thanh, v.v. Đó là lý do vì sao họ ít chịu căng thẳng hơn rất nhiều. Tâm của họ chủ yếu tập trung vào ākāsa (không gian) và viññāṇa. Tuy nhiên, họ cũng có “saññā sai lệch” về ākāsa và viññāṇa.

  • Now, let us look at the eleven realms in the kāma loka. They all have all six senses. However, devas in the six deva realms have subtle (less dense) bodies, and therefore their tastes, smells, and touches are subtle. In particular, their physical bodies are not dense (oḷārika) enough to experience physical suffering due to injuries, cancers, etc. (as well as bodily contact or sex in the way humans experience it). In the human realm, these experiences are oḷārika or “dense.”

Bây giờ hãy xem xét mười một cõi trong kāma loka. Tất cả đều có đủ sáu giác quan. Tuy nhiên, các vị deva trong sáu cõi deva có thân vi tế hơn (ít đặc hơn), vì vậy các trải nghiệm về vị, mùi và xúc chạm của họ cũng vi tế hơn. Đặc biệt, thân vật lý của họ không đủ thô (oḷārika) để trải nghiệm những khổ đau thân thể do thương tích, ung thư, v.v. (cũng như sự tiếp xúc thân thể hoặc tình dục theo cách mà con người trải nghiệm). Trong cõi người, những trải nghiệm này là oḷārika, tức “thô đặc”.

Hīna, Majjhima, Paṇīta Dhātu Associated with Kāma, Rūpa, and Arūpa Loka

Hīna, Majjhima, Paṇīta Dhātu Liên hệ với Kāma, Rūpa và Arūpa Loka

  1. Kāma loka (based on kāma dhātu) can experience all six types of sensory inputs. Therefore, the possibility of generating more defilements is higher. That is why it is called “hīna” or inferior dhātu. Those in arūpa dhātu (and arūpa loka) experience only the mind, and it is called the “paṇīta” or higher dhātu. The rūpa dhātu (and rūpa loka) is in between and is therefore “majjhima” or middle dhātu.

Kāma loka (dựa trên kāma dhātu) có thể trải nghiệm cả sáu loại đối tượng giác quan. Vì vậy, khả năng phát sinh nhiều ô nhiễm hơn là cao hơn. Đó là lý do vì sao nó được gọi là “hīna” hay dhātu thấp. Những chúng sinh trong arūpa dhātu (và arūpa loka) chỉ trải nghiệm tâm, và được gọi là “paṇīta” hay dhātu cao hơn. Rūpa dhātu (và rūpa loka) nằm ở giữa, vì vậy được gọi là “majjhima” hay dhātu trung bình.

Ba loại dhātu (hīnāya dhātuyā, majjhimāya dhātuyā, paṇītāya dhātuyā) được thảo luận trong “WebLink: suttacentral: Paṭhamabhava Sutta (AN 3.76)”.

  • Nibbāna is free of all three types of loka and is therefore the “best dhātu.” It is called “asaṅkhata dhātu” because it is reached not by “building up something through saṅkhāra,” but rather by stopping all types of saṅkhāra and stopping the formation of any bhava or loka. Nibbāna is reached through the removal of rāga, dosa, and moha by not attaching to any saññā generated through sensory inputs; see “WebLink: suttacentral: Asaṅkhata Sutta (SN 43.12).”

Nibbāna vượt ngoài cả ba loại loka và vì vậy được gọi là “dhātu cao nhất”. Nó được gọi là “asaṅkhata dhātu” bởi vì nó không đạt được bằng cách “xây dựng thêm điều gì đó thông qua saṅkhāra”, mà ngược lại bằng cách chấm dứt mọi loại saṅkhāra và chấm dứt sự hình thành của bất kỳ bhava hay loka nào. Nibbāna đạt được nhờ đoạn trừ rāga, dosa và moha, bằng cách không còn bám chấp vào bất kỳ saññā nào được tạo ra từ các đối tượng giác quan; xem “WebLink: suttacentral: Asaṅkhata Sutta (SN 43.12)”.

Saññā – Connection to Gati

Saññā – Mối liên hệ với Gati

  1. There are five primary categories of gati, as stated in the “WebLink: suttacentral: Gati Sutta (AN 9.68)”: Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.

Có năm nhóm chính của gati, như được nêu trong “WebLink: suttacentral: Gati Sutta (AN 9.68)”: Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.

  • As we can see, those in the apāyā have niraya, tiracchāna, or peta gati. Humans have manussa gati. These four primary gati cover only the lowest five realms.

Như chúng ta thấy, những chúng sinh trong apāyā có niraya gati, tiracchāna gati hoặc peta gati. Con người có manussa gati. Bốn loại gati chính này chỉ bao phủ năm cõi thấp nhất.

  • All beings in the higher 26 realms (including the six deva realms in kāma loka) have deva gati. Even the deva in kāma loka do not generate anger or hatred. They have only “good and moral gati.”

Tất cả chúng sinh trong 26 cõi cao hơn (bao gồm sáu cõi deva trong kāma loka) đều có deva gati. Ngay cả các vị deva trong kāma loka cũng không khởi lên sân hận hay thù ghét. Họ chỉ có những “gati thiện lành và đạo đức”.

  • Those in the apāyā are born there due to their “immoral gati.”

Những chúng sinh trong apāyā sinh vào đó do “gati bất thiện” của họ.

  • The human realm is between these two categories. Humans can have both moral and immoral gati.

Cõi người nằm giữa hai nhóm này. Con người có thể có cả gati thiện và gati bất thiện.

Để tìm hiểu về gati, xem bài “Saṁsāric Habits, Character (Gati), and Cravings (Āsava)” cùng các liên kết trong đó.

  1. Within those five major categories, there can be many subcategories. In particular, the human and animal realms are vastly different, with different gati, and within each of those two realms there can be countless types of gati. For example, different animal species have different gati, and their habits and cravings depend on those specific gati.

Trong năm nhóm chính này có thể có nhiều phân loại nhỏ hơn. Đặc biệt, cõi người và cõi động vật rất khác nhau với những gati khác nhau; và trong mỗi hai cõi này cũng có vô số loại gati. Ví dụ, các loài động vật khác nhau có những gati khác nhau, và thói quen cùng sự tham ái của chúng phụ thuộc vào những gati đặc thù đó.

  • Some animals do not eat meat (deer, cows, etc.), while others depend on meat (lions, tigers, etc.).

Một số loài động vật không ăn thịt (như hươu, bò, v.v.), trong khi những loài khác phụ thuộc vào thịt (như sư tử, hổ, v.v.).

  • Thus, while eating grass makes a cow happy, a lion would not be interested. They generate very different saññā when seeing a patch of green grass.

Vì vậy, trong khi việc ăn cỏ khiến một con bò cảm thấy thích thú, thì một con sư tử lại không hề quan tâm. Chúng tạo ra những saññā rất khác nhau khi nhìn thấy một bãi cỏ xanh.

Kāma Dhātu (With “Distorted Saññā”) Tied to One’s Uppatti Bhavaṅga

Kāma Dhātu (Với “Saññā Sai Lệch”) Gắn Liền Với Uppatti Bhavaṅga Của Một Người

  1. The “kāma dhātu” automatically generates a “distorted saññā” based on one’s uppatti bhavaṅga. Therefore, an Arahant or a puthujjana (average human) will have that initial “distorted saññā.” Do not worry if you do not understand uppatti bhavaṅga. Remember that a “made-up” saññā arises even in an Arahant if that Arahant was born in the human realm.

“Kāma dhātu” tự động tạo ra một “saññā sai lệch” dựa trên uppatti bhavaṅga của một người. Vì vậy, một vị Arahant hoặc một puthujjana (người bình thường) đều có loại “saññā sai lệch” ban đầu đó. Đừng lo lắng nếu bạn chưa hiểu uppatti bhavaṅga. Hãy nhớ rằng một loại saññā “được tạo ra” vẫn sinh khởi ngay cả nơi một vị Arahant nếu vị ấy sinh ra trong cõi người.

  • The Buddha described “saññā” as a mirage and viññāṇa as a magician in the “WebLink: suttacentral: Pheṇapiṇḍūpama Sutta (SN 22.95).” To quote the English translation there (correct): “Suppose that in the last month of summer, at noon, a shimmering mirage appears. And a person with clear eyes would see and contemplate it, examining it carefully. And it would appear to them as completely void, hollow, and insubstantial. For what substance could there be in a mirage?”

Đức Phật mô tả “saññā” như một ảo ảnh và viññāṇa như một nhà ảo thuật trong “WebLink: suttacentral: Pheṇapiṇḍūpama Sutta (SN 22.95)”. Trích bản dịch tiếng Anh chính xác trong đó: “Ví dụ, vào tháng cuối cùng của mùa hè, vào lúc giữa trưa, một ảo ảnh lung linh xuất hiện. Một người có đôi mắt sáng suốt sẽ nhìn thấy và quán sát nó, kiểm tra nó một cách cẩn thận. Và đối với người ấy, nó sẽ hiện ra hoàn toàn trống rỗng, rỗng không và không có thực chất. Bởi vì làm gì có bản chất thật nào trong một ảo ảnh?”

  • Thus, even if that person is thirsty, he would not run toward the mirage hoping to find water.

Vì vậy, ngay cả khi người đó đang khát nước, họ cũng sẽ không chạy theo ảo ảnh ấy với hy vọng tìm thấy nước.

  • On the other hand, an animal is incapable of realizing that it is a mirage and, therefore, will chase it and die of thirst due to exhaustion.

Ngược lại, một con vật không có khả năng nhận ra rằng đó chỉ là một ảo ảnh, vì vậy nó sẽ đuổi theo nó và có thể chết vì khát do kiệt sức.

Only a Buddha Can Discover the “Distorted Saññā”

Chỉ Một Vị Phật Mới Có Thể Khám Phá Ra “Saññā Sai Lệch”

  1. In the same way, until a Buddha appears in this world and explains the true nature of saññā, humans are unable to realize that our perception of certain foods as tasty, certain sights as attractive, certain smells as enticing, and so on, is distorted. Therefore, we continue chasing after those things as well.

Tương tự như vậy, cho đến khi một vị Phật xuất hiện trên thế giới này và giải thích bản chất thật của saññā, con người không thể nhận ra rằng nhận thức của chúng ta về một số thức ăn là ngon, một số hình ảnh là hấp dẫn, một số mùi hương là lôi cuốn, v.v., thực chất là sai lệch. Vì vậy, chúng ta cũng tiếp tục chạy theo những thứ ấy.

  • Unless explained by a Buddha, we would never think in a million years that “mind-pleasing things” in this world are “not real” and are “created” by our own minds.

Nếu không được một vị Phật giải thích, chúng ta có lẽ không bao giờ nghĩ đến, dù trong hàng triệu năm, rằng những “thứ làm tâm vui thích” trong thế giới này là “không thật” và được “tạo ra” bởi chính tâm của chúng ta.

  • It is critically important to understand that ALL sights, sounds, smells, tastes, and touches in this world are devoid of any inherently attractive or repulsive nature. Our physical bodies arise to provide a specific set of saññā according to our gati. Since humans have manussa gati, we have a standard set of saññā. However, there can be minor variations due to the gati with which we were born.

Điều cực kỳ quan trọng cần hiểu là TẤT CẢ hình sắc, âm thanh, mùi, vị và xúc chạm trong thế giới này đều không có bản chất tự thân là hấp dẫn hay đáng ghét. Thân vật chất của chúng ta sinh khởi để cung cấp một tập hợp saññā nhất định tương ứng với gati của chúng ta. Vì con người có manussa gati, nên chúng ta có một hệ thống saññā tiêu chuẩn. Tuy nhiên, vẫn có những khác biệt nhỏ do gati mà chúng ta được sinh ra cùng.

  • On the other hand, animals generate distinctly different saññā compared with humans and even compared with different animal species. Although we are repulsed by the sight or smell of rotten meat or feces, a pig generates a very different saññā upon seeing or smelling the same things. Thus, while a human may generate repulsive thoughts, a pig becomes joyful and attracted to such things.

Mặt khác, động vật tạo ra những loại saññā khác biệt rõ rệt so với con người, và thậm chí khác nhau giữa các loài động vật. Mặc dù chúng ta cảm thấy ghê tởm khi nhìn thấy hoặc ngửi thấy thịt thối hay phân, nhưng một con lợn lại tạo ra một loại saññā hoàn toàn khác khi nhìn thấy hoặc ngửi cùng những thứ đó. Vì vậy, trong khi con người có thể khởi lên cảm giác ghê tởm, thì con lợn lại cảm thấy thích thú và bị thu hút bởi những thứ ấy.

  • Such variations can also be observed among animals. Cows eat grass, lions eat meat, and some insects eat wood. They generate the appropriate saññā for themselves, and their bodies are formed through kamma energy to provide suitable nutrition for them. This is a fascinating subject for contemplation.

Những sự khác biệt như vậy cũng có thể thấy giữa các loài động vật. Bò ăn cỏ, sư tử ăn thịt, và một số loài côn trùng ăn gỗ. Chúng tạo ra loại saññā phù hợp với chính mình, và thân thể của chúng được hình thành bởi năng lượng kamma để cung cấp nguồn dinh dưỡng thích hợp cho chúng. Đây là một chủ đề rất thú vị để quán chiếu.

Why Would an Arahant Have “Distorted Saññā”?

Vì Sao Một Vị Arahant Vẫn Có “Saññā Sai Lệch”?

  1. That is a consequence of still living with a “vipāka physical body” that the Arahant was born with. Until the death of that physical body, the Arahant must continue living among other humans.

Điều đó là hệ quả của việc vị Arahant vẫn đang sống với một “thân vật chất vipāka” mà vị ấy đã sinh ra cùng. Cho đến khi thân vật chất ấy chấm dứt, vị Arahant vẫn phải tiếp tục sống giữa những con người khác.

  • That physical body arose due to a kamma vipāka. It will receive not only the “distorted saññā” corresponding to the human realm but also any kamma vipāka that the physical body was destined to experience. Although some minor vipāka may be avoided, any strong vipāka can still manifest through the physical body. Therefore, living Arahants must endure injuries, illnesses, and so on.

Thân vật chất ấy sinh khởi do một kamma vipāka. Nó không chỉ nhận “saññā sai lệch” tương ứng với cõi người mà còn phải trải nghiệm những kamma vipāka mà thân này đã được định sẵn để nhận lãnh. Mặc dù một số vipāka nhỏ có thể được tránh khỏi, nhưng những vipāka mạnh vẫn có thể biểu hiện thông qua thân vật chất. Vì vậy, các vị Arahant còn sống vẫn phải chịu đựng thương tích, bệnh tật, v.v.