Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways / Vedanā (cảm thọ) khởi theo hai cách

Revised September 4, 2016; Revised February 9, 2017; October 17, 2017; November 5, 2018; May 5, 2020 (Same at Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways @ Assāda, Ādīnava, Nissaraṇa); April 28, 2021; December 15, 2023 (#1, #3, #5); rewritten December 20, 2023; revised December 27, 2023 (#10); August 23, 2024

Sửa ngày 04/09/2016; Sửa ngày 09/02/2017; 17/10/2017; 05/11/2018; 05/05/2020 (Giống Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways @ Assāda, Ādīnava, Nissaraṇa); 28/04/2021; 15/12/2023 (#1, #3, #5); viết lại ngày 20/12/2023; sửa ngày 27/12/2023 (#10); 23/08/2024

Most vedanā are “mind-made” (“samphassa-jā-vedanā”) and have their origin in “distorted saññā.”

Phần lớn vedanā là “do tâm tạo” (“samphassa-jā-vedanā”) và khởi nguồn từ “saññā sai lệch”.

Introduction

Dẫn nhập

1. The word vedanā means “becoming aware” of a sensory input. It comes from (“ve” + “danā”) which means “වීම දැනවීම” in Sinhala. When an ārammaṇa (sensory input) comes to the mind (via any of the six senses), we become aware of it.

Từ vedanā có nghĩa “trở nên nhận biết” một dữ kiện giác quan. Nó xuất phát từ (“ve” + “danā”) nghĩa là “වීම දැනවීම” trong tiếng Sinhala. Khi một ārammaṇa (đối tượng giác quan) đến với tâm (qua một trong sáu căn), ta nhận biết nó.

• Only sensory inputs to the “physical body” can bring sukha or dukkha vedanā directly. The other five types of sensory inputs only generate “neutral vedanā.” However, based on our “distorted saññā” (distorted perceptions) about the world, our minds attach to even those “neutral vedanā” and generate “mind-made vedanā” or “samphassa-jā-vedanā.”

Chỉ những kích thích tác động lên “thân vật lý” mới tạo ra trực tiếp sukha hoặc dukkha vedanā. Năm loại kích thích còn lại chỉ tạo “vedanā trung tính”. Tuy vậy, dựa trên “saññā sai lệch” (tri giác sai lệch) về thế giới, tâm chấp vào cả những “vedanā trung tính” ấy và tạo ra “vedanā do tâm tạo” hay “samphassa-jā-vedanā”.

Thus, vedanā can arise in two ways:

Do đó, vedanā có thể khởi sinh theo hai cách:

1. One type of vedanā is a consequence of a previous kamma (or defiled action), i.e., a kamma vipāka. Our physical bodies feel those sukha and dukkha vipāka vedanā. However, most kamma vipāka arise not due to a specific kamma but because we are born with a “dense physical body” that can be subjected to various external influences.

Một loại vedanā là hệ quả của kamma trước đây (hành động ô nhiễm), tức kamma vipāka. Thân vật lý cảm nhận sukha và dukkha vipāka ấy. Tuy nhiên, phần lớn vipāka không phải do một hành động cụ thể, mà vì ta sinh ra với một “thân vật chất dày đặc” nên chịu nhiều tác động từ bên ngoài.

1. The second is a direct consequence of attaching to a sensory input via liking, disliking, or even with a neutral mindset due to “distorted saññā.” Yes. There is an automatic attachment due to the following: The version of the “external rūpa” coming to the mind is NOT authentic but depends on one’s gati/anusaya/saṁyojana. Such a “distorted saññā” automatically arises with ANY sensory input. The explanation is a bit deep and is at “Fooled by Distorted Saññā (Sañjānāti) – Origin of Attachment (Taṇhā).” That “distorted perception” leads to “mind-made vedanā.” They are also called “samphassa-jā-vedanā” (which vary according to one’s current gati).

Loại thứ hai là hệ quả trực tiếp của sự chấp vào một đối tượng giác quan qua thích, không thích, hoặc cả trạng thái trung tính, do “saññā sai lệch”. Đúng vậy. Có một sự chấp tự động vì lý do sau: Phiên bản của “rūpa bên ngoài” lọt vào tâm KHÔNG chân thực, mà tùy thuộc vào gati/anusaya/saṁyojana của mỗi người. Một “saññā sai lệch” như vậy tự động sinh khởi với BẤT KỲ dữ kiện giác quan nào. Giải thích chi tiết ở “Fooled by Distorted Saññā (Sañjānāti) – Origin of Attachment (Taṇhā).” “Saññā sai lệch” ấy dẫn đến “vedanā do tâm tạo”, hay “samphassa-jā-vedanā” (mà nó thay đổi tùy theo gati hiện tại của từng người).

Vedanā Associated With the Physical Body

Vedanā Liên Hệ Với Thân Vật Lý

2. Vedanā (feelings) felt by the physical body are three kinds: Sukha vedanā (pleasant bodily feeling), dukkha vedanā (unpleasant or painful bodily feeling), and adukkhamasukha (without being painful or pleasant, just neutral.) Here, the combination of adukkha and asukha rhymes as “adukkhamasukha.”

Vedanā (cảm thọ) được thân vật lý cảm nhận gồm ba loại: sukha vedanā (cảm giác dễ chịu), dukkha vedanā (cảm giác khó chịu hay đau), và adukkhamasukha (không đau cũng không vui, chỉ trung tính). Ở đây adukkha và asukha ghép lại thành “adukkhamasukha.”

• Kamma vipāka leading to sukha vedanā and dukkha vedanā happen to everyone, including Arahants. See Ref.1.

Kamma vipāka tạo ra sukha vedanā và dukkha vedanā xảy ra với tất cả mọi người, kể cả các Arahant. Xem Tài liệu Tham khảo 1.

• For example, the Buddha himself had physical ailments later in his life as kamma vipāka. Moggallāna Thero was beaten to death because of a bad kamma that he had done many lives before.

Ví dụ, chính Đức Phật từng có các bệnh thân vào cuối đời do kamma vipāka. Tôn giả Moggallāna bị đánh đến chết vì một kamma ác đã tạo trong nhiều kiếp trước.

• The third type of vedanā felt by the physical body is “neutral” or “adukkhamasukha.”

Loại vedanā thứ ba được thân vật lý cảm nhận là “trung tính” hay “adukkhamasukha.”

• The first two types of vedanā are felt only by the physical body (sārīrika vedanā); see #11 of “Vipāka Vedanā and “Samphassa jā Vedanā” in a Sensory Event.”

Hai loại vedanā đầu chỉ được cảm nhận bởi thân vật lý (sārīrika vedanā); xem mục #11 của “Vipāka Vedanā và “Samphassa jā Vedanā” in a Sensory Event.”

• These two are the only types of “real vedanā” felt by all living beings with “dense bodies,” including animals and Arahants; thus, they are “real.”

Đây là hai loại “vedanā thật” duy nhất được cảm nhận bởi mọi chúng sinh có “thân vật chất dày đặc”, bao gồm cả súc sinh và Arahant; do đó chúng là “thật”.

Vedanā Associated With Other Sensory Inputs Are Neutral

Vedanā Liên Hệ Với Các Dữ Kiện Giác Quan Khác Đều Trung Tính

3. All vedanā initially coming through the other five sense faculties are neutral, i.e., adukkhamasukha vedanā.

Tất cả vedanā đi vào qua năm căn còn lại ban đầu đều trung tính, tức adukkhamasukha vedanā.

• Sensory inputs through the other five senses (eyes, ears, tongue, nose, and mind) ALWAYS lead to this type of “neutral” or “adukkhamasukha” vedanā.

Các dữ kiện giác quan qua năm căn (mắt, tai, lưỡi, mũi và ý) LUÔN dẫn đến loại vedanā trung tính hay “adukkhamasukha” này.

• Then the question arises: “Why do I feel pleasure when tasting sugar or looking at a beautiful model”? Those are “mind-made vedanā” based on “distorted saññā” (our wrong perceptions about the external world.)

Vậy tại sao ta cảm thấy thích thú khi nếm đường hoặc nhìn một người mẫu đẹp? Đó là “vedanā do tâm tạo” dựa trên “saññā sai lệch” (tri giác sai lệch của ta về thế giới bên ngoài).

• Let us look at that second type of “mind-made vedanā.”

Hãy xét loại “vedanā do tâm tạo” ấy.

Mind-Made Vedanā (“Samphassa-jā-Vedanā”)

Vedanā Do Tâm Tạo (“Samphassa-jā-Vedanā”)

4. Sensory inputs coming in via the eyes, ears, tongue, nose, and mind are adukkhamasukha (without being painful or joyous, just neutral.) However, based on those sights, sounds, tastes, smells, and thoughts, our minds generate “distorted saññā” which lead to “mind-made” vedanā (samphassa-jā-vedanā), also called somanassa and domanassa vedanā. For details, see “Saññā – All Our Thoughts Arise With ‘Distorted Saññā’.”

Dữ kiện giác quan đi vào qua mắt, tai, lưỡi, mũi và ý đều là adukkhamasukha (không khổ, không lạc, chỉ trung tính). Tuy nhiên, dựa trên hình sắc, âm thanh, vị, mùi và tư tưởng ấy, tâm tạo ra “saññā sai lệch”, dẫn đến “vedanā do tâm tạo” (samphassa-jā-vedanā), còn gọi là somanassa và domanassa vedanā. Chi tiết xem “Saññā – All Our Thoughts Arise With ‘Distorted Saññā’.”

• In #2 above, we saw that sukha and dukkha vipāka vedanā are felt only by the physical body (sārīra.) We may also form somanassa and domanassa vedanā based on sukha and dukkha vipāka vedanā. For example, one may become depressed upon getting injured; Thus, there is now a “mind-made vedanā” in addition to the vedanā felt by the body.

Ở mục #2 trên, ta thấy sukha và dukkha vipāka vedanā chỉ được cảm nhận bởi thân vật lý (sārīra). Nhưng ta vẫn có thể tạo ra somanassa và domanassa vedanā dựa trên chúng. Ví dụ, bị thương thân có thể dẫn đến buồn bã; như vậy ngoài vedanā thân, còn có vedanā do tâm tạo.

• These are vedanā that a mind generates due to ignorance about the “real nature of this world,” i.e., not having “yathābhūta ñāṇa.” See “Bhūta and Yathābhūta – What Do They Really Mean.”

Đây là các vedanā do tâm tạo ra vì vô minh trước “bản chất thật của thế giới”, tức không có “yathābhūta ñāṇa”. Xem “Bhūta and Yathābhūta – What Do They Really Mean.”

• They do not arise in an Arahant.

Chúng không sinh khởi ở một Arahant.

Origin of the “Distorted Saññā”

Nguồn gốc của “Saññā Sai lệch”

5. The vedanā coming through the other senses (eyes, ears, tongue, nose, and mind) may feel “pleasant” or “unpleasant” NOT because of kamma vipāka, but due to “distorted saññā.”

Vedanā đi vào qua năm giác quan còn lại có thể trở nên “dễ chịu” hoặc “khó chịu” KHÔNG PHẢI do kamma vipāka, mà do “saññā sai lệch”.

• For example, all humans taste sugar to be sweet. That “sweetness” arises due to “distorted saññā.” Then, based on that “distorted saññā,” the mind becomes joyful, and that is samphassa-jā-vedanā or “mind-made vedanā.” See “Contamination of a Human Mind – Detailed Analysis.”

Ví dụ, con người đều nếm đường là ngọt. “Vị ngọt” đó sinh khởi do “saññā sai lệch”. Rồi dựa trên saññā ấy, tâm sinh hoan hỷ; đó là samphassa-jā-vedanā hay “vedanā do tâm tạo”. Xem “Contamination of a Human Mind – Detailed Analysis.”

• The “sweet taste of sugar” or the “beauty of an actress” is a saññā, not a vedanā. However, based on that “distorted saññā” our minds automatically attach to them and generate “mind-made” vedanā called “samphassa-jā-vedanā.”

“Vị ngọt của đường” hay “vẻ đẹp của một nữ diễn viên” là saññā, không phải vedanā. Nhưng dựa trên saññā sai lệch ấy, tâm tự động chấp vào và sinh ra “vedanā do tâm tạo” gọi là “samphassa-jā-vedanā”.

• However, average humans believe that “sugar” inherently has sweetness, i.e., that “sweetness” is a “kāma guṇa” associated with sugar. In the same way, they believe that “beauty” is inherent in the physical body of an actress. See “Kāma Guṇa – Origin of Attachment (Taṇhā).”

Tuy nhiên, người bình thường tin rằng “đường” vốn dĩ có vị ngọt, tức “ngọt” là một “kāma guṇa” gắn với đường. Tương tự, họ tin rằng “vẻ đẹp” vốn có trong thân của người phụ nữ. Xem “Kāma Guṇa – Origin of Attachment (Taṇhā).”

• If “sweetness” was in sugar, all living beings should taste sugar to be sweet. However, pigs or cows don’t eat sugar; pigs like rotten meat, and cows like grass, but humans don’t like to eat either. Therefore, “sweetness of sugar” (or in rotten meat or grass) is NOT in sugar/rotten meat/grass but arises due to “distorted saññā.” Those “distorted saññā” arose because humans, pigs, and cows have “vastly different gati.”

Nếu “vị ngọt” nằm trong đường, mọi sinh vật đều phải nếm đường là ngọt. Nhưng heo hay bò không ăn đường; heo thích thịt thối, bò thích cỏ, còn con người không thích ăn hai thứ ấy. Do đó, “vị ngọt của đường” (hoặc trong thịt thối hay cỏ) KHÔNG nằm trong đường/thịt thối/cỏ, mà sinh từ “saññā sai lệch”. Những saññā sai lệch ấy khác nhau vì con người, heo và bò có “gati rất khác nhau”.

If “Distorted Saññā” Is Not Real, Can We Eat Rotten Meat or Grass?

Nếu “Saññā Sai lệch” Không Thật, Liệu Ta Có Thể Ăn Thịt Thối Hoặc Cỏ?

6. This “distorted saññā” is not a mere trick. The physical bodies of humans (and animals) are made by nature to be compatible with it.

“Saññā sai lệch” không phải là một trò đánh lừa đơn giản. Thân vật lý của con người (và các loài vật) được tự nhiên tạo ra theo cách tương thích với saññā ấy.

• That is why the human digestive system is different from that of a pig or a cow. Our digestive system is designed to be compatible only with food that gives us those distorted perceptions of “sweetness” or “deliciousness.” If we eat rotten meat or grass, we will get sick.

Đó là lý do hệ tiêu hóa của con người khác hệ tiêu hóa của heo hay bò. Hệ tiêu hóa của chúng ta chỉ được thiết kế để tiêu hóa những loại thức ăn tạo ra cho ta tri giác “ngọt” hoặc “ngon” vốn là sản phẩm của tri giác bị bóp méo. Nếu ăn thịt thối hay cỏ, ta sẽ bị bệnh.

• In the same way, pigs have their digestive system designed to digest rotten meat without any problem and ditto for cows to be able to eat grass.

Tương tự, hệ tiêu hóa của heo được thiết kế để tiêu hóa thịt thối mà không gặp vấn đề, và bò được tạo ra để ăn cỏ.

• This is a more profound point connected to gati cultivated as a human. For example, those born as pigs accumulated the kammic energy to “be born a pig” by engaging in lowly and “morally rotten” deeds when they were human. Thus, they are reborn as pigs “to like rotten things.” (All living beings attached to the Earth were born human when the Earth was formed several billions of years ago: “Buddhism and Evolution – Aggañña Sutta (DN 27).”) One’s rebirth is according to one’s gati; see, for example, “Gati (Habits/Character) Determine Births – Saṁsappanīya Sutta” and “Gati to Bhava to Jāti – Ours to Control.” This is why I say that Buddha Dhamma is profound and self-consistent.

Đây là một điểm sâu sắc hơn liên hệ đến gati được vun bồi khi còn là người. Ví dụ, những ai sinh làm heo đã tích lũy năng lượng kamma để “sinh làm heo” bằng cách thực hành những hành vi thấp kém và “thối rữa về đạo đức” khi còn là người. Do đó họ tái sinh làm heo “để thích những thứ thối rữa”. (Tất cả chúng sinh gắn với Trái đất đều từng sinh làm người khi Trái đất mới hình thành cách đây hàng tỉ năm: “Buddhism and Evolution – Aggañña Sutta (DN 27).”) Tái sinh tùy thuộc vào gati; xem “Gati (Habits/Character) Determine Births – Saṁsappanīya Sutta” và “Gati to Bhava to Jāti – Ours to Control.” Vì vậy mới nói Dhamma của Đức Phật là thâm sâu và nhất quán.

• First, it is necessary to have a good understanding of “distorted saññā” to understand the samphassa-jā-vedanā fully. We will discuss that in upcoming posts in “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā).” However, we can get an idea by looking at some examples.

Trước hết, cần hiểu rõ “saññā sai lệch” để hiểu đầy đủ samphassa-jā-vedanā. Sẽ thảo luận trong các bài tiếp theo trong “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā).” Tuy nhiên, ta có thể hình dung qua một số ví dụ.

Some Examples of Samphassa-jā-Vedanā

Một số ví dụ về Samphassa-jā-Vedanā

7. A samphassa-jā-vedanā arises due to attachment via greed or hate at that moment (i.e., due to one’s gati); see “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

Samphassa-jā-vedanā sinh khởi do sự chấp thủ qua tham hoặc sân ngay lúc ấy (tức tùy thuộc gati); xem “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

• These are the vedanā (feelings) that Arahants do not feel. Since they do not have any “bad gati,” they do not commit any (abhi)saṅkhāra. The easiest way to explain this kind of vedanā is to give some examples:

Đây là loại vedanā (cảm thọ) mà Arahant không cảm thấy. Vì họ không còn “gati bất thiện” nên không tạo bất kỳ (abhi)saṅkhāra nào. Cách dễ nhất để giải thích là nêu vài ví dụ:

1. Three people are walking down the street. One has an ultra-right political bias (A), the second has an ultra-left preference (B), and the third is an Arahant (C) who does not have special feelings for anyone. They all see a famous politician hated by the political right coming their way. It is a given that the sight of the politician causes A to have displeasure and B to have a pleasurable feeling. On the other hand, sight does not cause the Arahant to generate any pleasure or displeasure. Even though all three see and identify the person, they produce different feelings. It is essential to realize that the feelings were created in A and B by themselves.

Ba người đi trên đường. Một người cực hữu (A), một người cực tả (B), và một Arahant (C) không có thiên kiến đối với bất kỳ ai. Họ cùng thấy một chính trị gia nổi tiếng bị phe hữu ghét. Người A lập tức khó chịu, người B lại vui thích. Còn Arahant không sinh lạc hay khổ. Cả ba đều thấy và nhận ra người đó, nhưng họ tạo ra cảm thọ khác nhau. Cần nhận ra rằng cảm thọ của A và B do chính họ tự tạo ra.

1. Two friends go looking for treasure and find a gem. Both are overjoyed. It seems highly valuable; one kills the other to get all the money. Yet when he tries to sell the “gem,” he discovers it is not valuable. His joy turns to sorrow in an instant. Nothing had changed in the object. It was the same piece of colored rock. What has changed is the perception of it.

Hai người bạn đi tìm kho báu và tìm thấy một viên đá quý. Cả hai đều vui mừng. Một người vì tham mà giết bạn để chiếm trọn. Nhưng khi mang đi bán, anh ta phát hiện đó chỉ là viên đá vô giá trị. Niềm vui lập tức biến thành sầu khổ. Không có gì thay đổi nơi vật ấy — vẫn là hòn đá cũ. Chỉ có tri giác về nó thay đổi.

Another Example of Samphassa-jā-Vedanā

Một Ví dụ Khác về Samphassa-jā-Vedanā

8. A loving couple had lived for many years without any problems and were happy to be together. However, the husband slaps his wife during an argument. The physical pain from the slap itself did not last more than a few minutes. But for how long would the wife suffer mentally? Even the husband, who did not feel any physical pain, would suffer for days if he loved his wife. In both cases, the actual mental pain was associated with the attachment to each other. The wife could have dropped something on her foot and would have suffered about the same amount of physical pain. But she would not have had any lingering mental pain associated with that.

Một đôi vợ chồng thương yêu sống hạnh phúc nhiều năm. Trong một cuộc cãi vã, người chồng tát vợ. Đau thân do cú tát chỉ kéo dài vài phút. Nhưng nỗi đau tâm lý của người vợ kéo dài bao lâu? Ngay cả người chồng, nếu thương vợ, cũng sẽ đau khổ tinh thần nhiều ngày dù anh ta không chịu đau thân. Cả hai nỗi đau tâm lý ấy gắn liền với sự chấp thủ vào nhau. Nếu người vợ làm rơi vật gì lên chân, mức đau thân có thể tương đương, nhưng sẽ không có nỗi đau tâm lý kéo dài đi kèm.

• The initial sensory contact, by itself, did not generate any kammic energy.

Sự xúc chạm giác quan ban đầu tự nó không tạo ra năng lượng kamma nào.

• However, based on that sensory contact, we tend to pursue it either somanassa or domanassa vedanā based on “distorted saññā.” That is when we start generating kamma. For example, if we see our “worst enemy,” that is just “seeing.” But if we start thinking about how bad a person he is, we will generate “bad vaci saṅkhāra” and thus “bad kamma.”

Tuy nhiên, từ xúc chạm giác quan ấy, ta dễ tiếp nối bằng somanassa hoặc domanassa vedanā dựa trên “saññā sai lệch”. Đó là lúc ta bắt đầu tạo kamma. Ví dụ, thấy “kẻ thù lớn nhất” chỉ là “thấy”. Nhưng nếu ta bắt đầu nghĩ về hắn với sân hận, ta sẽ tạo “vaci saṅkhāra bất thiện”, dẫn đến “kamma bất thiện”.

Samphassa-jā-Vedanā Arise Due to Taṇhā

Samphassa-jā-Vedanā sinh khởi do Taṇhā

9. Thus, it is clear that in all the above examples, the “extra” happiness or suffering (other than due to kamma vipāka) arose from within one’s mind. And taṇhā (attachment via greed, hate, or ignorance) was the cause of it. See “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

Do đó, rõ ràng trong tất cả các ví dụ trên, phần “hạnh phúc hay khổ đau thêm vào” (không phải do kamma vipāka) đều sinh khởi từ trong tâm mỗi người. Và taṇhā (chấp thủ qua tham, sân hoặc vô minh) là nguyên nhân của nó. Xem “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

• When we generate such “mind-made vedanā,” we also tend to do kamma (via abhisaṅkhāra), bringing more suffering in the future.

Khi tạo ra loại “vedanā do tâm tạo” ấy, ta cũng có xu hướng tạo kamma (qua abhisaṅkhāra), dẫn đến nhiều khổ về sau.

10. Therefore, taṇhā arises due to “mind-made vedanā.” They arose INSIDE the mind itself and did not come from outside. If external things can cause suffering, we will have to destroy external things to eliminate suffering. However, the Buddha showed that the root causes of suffering are within one’s mind and can be eliminated.

Vì vậy, taṇhā sinh khởi do “vedanā do tâm tạo”. Chúng sinh khởi ngay BÊN TRONG tâm, không đến từ bên ngoài. Nếu các pháp bên ngoài có thể tự gây khổ, ta sẽ phải hủy diệt mọi thứ bên ngoài để chấm dứt khổ. Nhưng Đức Phật chỉ ra rằng các nguyên nhân gốc rễ của khổ nằm trong chính tâm mỗi người, và có thể đoạn trừ được.

• There is no inherent suffering or happiness in anything external; sensory contact with an external thing can cause pain or happiness depending on our gati and āsavās.

Không có sẵn khổ hay lạc trong bất kỳ pháp nào bên ngoài; xúc chạm với các pháp ấy sinh khổ hoặc lạc tùy thuộc gati và āsavā của ta.

• An Arahant will still experience “distorted saññā” while living everyday life (i.e., unless they are in a samāpatti.) But since they have removed all āsavā/anusaya/saṁyojana/gati by comprehending the true nature (“yathābhūta ñāṇa”), they are free of attaching to “distorted saññā.” Even though they cannot get rid of any dukkha vedanā (until the death of their physical bodies), they don’t become depressed about them. In the same way, they don’t become joyful about sukha vedanā. They generate true “neutral or upekkhā vedanā” in response to ANY sensory input. Thus, “avijjā paccayā (abhi)saṅkhāra” or “(samphassa-jā-) vedanā paccayā taṇhā” or any other term in Paṭicca Samuppāda does not apply to them.

Một Arahant vẫn còn trải nghiệm “saññā sai lệch” khi sống đời thường (trừ khi ở trong samāpatti). Nhưng vì đã đoạn trừ toàn bộ āsavā/anusaya/saṁyojana/gati nhờ thấu triệt bản chất thật (“yathābhūta ñāṇa”), họ không còn chấp vào “saññā sai lệch”. Dù không thể chấm dứt dukkha vedanā (cho đến khi thân vật lý tan rã), họ không buồn khổ về chúng. Tương tự, họ không vui mừng về sukha vedanā. Họ phản ứng với MỌI dữ kiện giác quan bằng “upekkhā vedanā” đúng nghĩa. Do đó, “avijjā paccayā (abhi)saṅkhāra”, hay “(samphassa-jā-) vedanā paccayā taṇhā”, hay bất kỳ thuật ngữ nào khác trong Paṭicca Samuppāda đều không áp dụng cho họ.

References

Tham khảo

1. Sukha vedanā and dukkha vedanā due to kamma vipāka are not deterministic. We can avoid some by living mindfully; see “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?” Many vipāka can be reduced in strength with time if one starts acting with foresight and mindfulness. For example, eating healthy and exercising regularly can avoid many physical ailments.

Sukha vedanā và dukkha vedanā do kamma vipāka không mang tính tuyệt đối. Ta có thể tránh một phần bằng cách sống chánh niệm; xem “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?” Nhiều vipāka có thể giảm cường độ theo thời gian nếu ta hành xử với sự cẩn trọng và chánh niệm. Ví dụ, ăn uống lành mạnh và vận động đều đặn giúp tránh nhiều bệnh tật thân thể.

• We can avoid some kamma vipāka by preventing conditions for them from arising just by using common sense. For example, going out at night in a dangerous neighborhood provides fertile ground for past bad kamma vipāka to appear. Many kamma vipāka CANNOT take place unless the conditions are right. See, “Anantara and Samanantara Paccayā.”

Ta có thể tránh một số vipāka bằng cách không tạo điều kiện cho chúng trổ quả, đơn giản nhờ ứng xử hợp lẽ thường. Ví dụ, đi ra ngoài vào ban đêm trong khu nguy hiểm dễ khiến các vipāka xấu quá khứ có điều kiện trổ. Nhiều vipāka KHÔNG THỂ xảy ra nếu không đủ điều kiện. Xem “Anantara and Samanantara Paccayā.”

• We have done innumerable kamma (good and bad) in our past lives. If we act with common sense, we can suppress bad kamma vipāka and make conditions for good vipāka to arise.

Ta đã làm vô số kamma (thiện và bất thiện) trong vô số đời. Nếu hành xử hợp lý, ta có thể kìm bớt vipāka xấu và tạo điều kiện cho vipāka tốt sinh khởi.

• Also, see the discussion on kamma bīja in “Saṅkhāra, Kamma, Kamma Bīja, Kamma Vipāka.”

Cũng xem thảo luận về kamma bīja trong “Saṅkhāra, Kamma, Kamma Bīja, Kamma Vipāka.”

More on vedanā at: “Feelings: Sukha, Dukha, Somanassa, and Domanassa,” “Does Bodily Pain Arise Only Due to Kamma Vipāka?,” “How Are Paṭicca Samuppāda Cycles Initiated?,” and “Avyākata Paṭicca Samuppāda for Vipāka Viññāṇa.”

Đọc thêm về vedanā tại: “Feelings: Sukha, Dukha, Somanassa, and Domanassa,” “Does Bodily Pain Arise Only Due to Kamma Vipāka?,” “How Are Paṭicca Samuppāda Cycles Initiated?,” và “Avyākata Paṭicca Samuppāda for Vipāka Viññāṇa.”