Does Impermanence Lead to Suffering? / Vô Thường Có Dẫn Đến Đau Khổ Không?

Revised April 26, 2020; June 7, 2020; August 23, 2022; July 10, 2025

Chỉnh sửa ngày 26/4/2020; ngày 07/6/2020; ngày 23/8/2022; ngày 10/7/2025

The following INCORRECT statements are in frequent use in most books in both Mahāyāna and current texts on Theravāda:

Những nhận định SAI LẦM sau đây thường xuyên xuất hiện trong phần lớn sách thuộc cả Mahāyāna lẫn các tài liệu Theravāda hiện nay:

  1. “We suffer because our bodies are impermanent; they are subject to decay and death.”

“Chúng ta đau khổ vì thân thể của mình là vô thường; chúng phải chịu sự suy hoại và cái chết.”

  1. “We suffer because those things we get attached to are impermanent.”

“Chúng ta đau khổ vì những thứ mình chấp trước là vô thường.”

  1. “If something is impermanent, that leads to suffering.”

“Nếu một điều gì đó là vô thường thì điều đó dẫn đến đau khổ.”

  1. “Since everything in this world is impermanent, everything is suffering,” etc.

“Vì mọi thứ trong thế giới này đều vô thường nên mọi thứ đều là đau khổ”, v.v.

Is there a direct correlation between impermanence and suffering? Let us examine those statements.

Có mối tương quan trực tiếp giữa vô thường và đau khổ hay không? Hãy xem xét những nhận định ấy.

  1. “We suffer because our bodies are impermanent; they are subject to decay and death.”

“Chúng ta đau khổ vì thân thể của mình là vô thường; chúng phải chịu sự suy hoại và cái chết.”

  • We indeed suffer because OUR bodies are impermanent and are subject to decay and death. But if it is an enemy, do we suffer when that enemy gets sick or dies? We suffer if someone we LIKE gets ill or dies, but it is cause for celebration for most people when someone they dislike gets sick or dies.

Quả thật, chúng ta đau khổ vì thân thể CỦA CHÍNH MÌNH là vô thường và phải chịu sự suy hoại cùng cái chết. Nhưng nếu đó là một kẻ thù, chúng ta có đau khổ khi người ấy mắc bệnh hoặc qua đời không? Chúng ta đau khổ nếu một người mình YÊU MẾN mắc bệnh hoặc qua đời, nhưng đối với phần lớn mọi người, việc một người họ không ưa mắc bệnh hoặc chết lại có thể là lý do để vui mừng.

  • The happiness (or suffering) is directly proportional to the attachment (or dislike) we have for that person. Suffering due to the loss of one’s child is greater than the loss of a distant relative. Happiness due to Bin Laden’s death was higher compared to the death of an unknown terrorist. (For a follower of Bin Laden, his death would have led to suffering.)

Hạnh phúc hoặc đau khổ tỷ lệ thuận với mức độ chấp trước hoặc không ưa mà chúng ta dành cho người đó. Đau khổ do mất con lớn hơn đau khổ do mất một người họ hàng xa. Niềm vui trước cái chết của Bin Laden lớn hơn so với trước cái chết của một phần tử khủng bố vô danh. (Đối với một người ủng hộ Bin Laden, cái chết của ông ta sẽ dẫn đến đau khổ.)

Suffering arises when things do not proceed as we like. It is human nature to want loved ones to be unharmed and enemies to come to harm. When either does not happen, that leads to suffering. That is what anicca means: the inability to maintain things to our liking.

Đau khổ phát sinh khi mọi việc không diễn ra theo ý muốn của chúng ta. Bản tính con người là muốn những người mình yêu thương không bị tổn hại và kẻ thù gặp điều bất lợi. Khi một trong hai điều đó không xảy ra, đau khổ sẽ phát sinh. Đó chính là ý nghĩa của anicca: không có khả năng duy trì mọi việc theo ý muốn của chúng ta.

  1. “We suffer because those things we get attached to are impermanent.”

“Chúng ta đau khổ vì những thứ mình chấp trước là vô thường.”

  • Many things in this world cause us suffering because they are not in a stable condition or are destroyed. That is true.

Nhiều thứ trong thế giới này khiến chúng ta đau khổ vì chúng không ở trạng thái ổn định hoặc bị hủy hoại. Điều đó là đúng.

  • But many other “permanent” things in this world (at least relative to our lifetime of 100 years) are associated with suffering. If one has an illness that becomes “permanent” would that not lead to more suffering?

Tuy nhiên, nhiều thứ “thường còn” khác trong thế giới này, ít nhất khi so với tuổi thọ khoảng 100 năm của chúng ta, cũng gắn liền với đau khổ. Nếu một người mắc một căn bệnh trở thành “vĩnh viễn”, chẳng phải điều đó sẽ dẫn đến đau khổ nhiều hơn hay sao?

  • A gold necklace is not impermanent, i.e., it will last for thousands of years. However, the woman who owns one may be robbed of it, and in the process, could also get hurt. She could not “maintain that necklace as she desired.”

Một chiếc vòng cổ bằng vàng không phải là vô thường theo nghĩa nó có thể tồn tại hàng nghìn năm. Tuy nhiên, người phụ nữ sở hữu chiếc vòng có thể bị cướp mất nó và cũng có thể bị thương trong quá trình đó. Cô ấy không thể “duy trì chiếc vòng theo ý muốn của mình”.

If ANYTHING causes us suffering, that is only because we cannot maintain it to our satisfaction, our liking.

Nếu BẤT KỲ điều gì khiến chúng ta đau khổ thì đó chỉ là vì chúng ta không thể duy trì nó theo sự thỏa mãn và ý muốn của mình.

  1. “If something is impermanent, that leads to suffering.”

“Nếu một điều gì đó là vô thường thì điều đó dẫn đến đau khổ.”

The following is the conventional (incorrect) translation of Buddha’s words: “yad aniccaṁ taṁ dukkhaṁ,” i.e., “if something is not permanent, that leads to suffering.” However, the correct translation is, “if something cannot be maintained to our liking, that leads to suffering.” Let us consider some examples:

Sau đây là cách dịch thông thường nhưng không chính xác lời Đức Phật: “yad aniccaṁ taṁ dukkhaṁ”, tức “nếu một điều gì đó không thường còn thì điều đó dẫn đến đau khổ”. Tuy nhiên, cách dịch chính xác là: “Nếu một điều gì đó không thể được duy trì theo ý muốn của chúng ta thì điều đó dẫn đến đau khổ.” Hãy xem xét một số ví dụ:

  • If we have a headache, and if it is not permanent (i.e., it goes away), does that cause suffering? No. However, if the headache becomes permanent, that will lead to suffering.

Nếu chúng ta bị đau đầu và cơn đau không kéo dài mãi, tức nó biến mất, điều đó có gây đau khổ không? Không. Tuy nhiên, nếu cơn đau đầu trở thành vĩnh viễn thì điều đó sẽ dẫn đến đau khổ.

  • If we come down with cancer, wouldn’t it cause happiness if it becomes impermanent?, i.e., if it goes away?

Nếu chúng ta mắc bệnh ung thư, chẳng phải sẽ cảm thấy hạnh phúc nếu căn bệnh ấy trở nên không thường còn, tức là biến mất, hay sao?

  • If a relative (whom we do not like) comes to stay with us, would it lead to happiness if the stay becomes permanent or impermanent? Of course, it will cause us happiness if the stay is not permanent and the person leaves.

Nếu một người họ hàng mà chúng ta không ưa đến ở cùng, việc người đó ở lại vĩnh viễn hay chỉ tạm thời sẽ đem lại hạnh phúc? Dĩ nhiên, chúng ta sẽ vui nếu thời gian lưu lại không kéo dài mãi và người ấy rời đi.

  1. “Since everything in this world is impermanent, everything is suffering.”

“Vì mọi thứ trong thế giới này đều vô thường nên mọi thứ đều là đau khổ.”

The Buddha never said everything in this world leads to suffering. If it is obvious that everything is suffering, then everyone will be looking to attain Nibbāna as soon as possible. The reality is that there are sensory pleasures to be found in this world. Most people do not understand why one should go to all this trouble to “give up all these pleasures and seek Nibbāna.”

Đức Phật chưa bao giờ dạy rằng mọi thứ trong thế giới này đều dẫn đến đau khổ. Nếu việc mọi thứ đều là đau khổ hiển nhiên đến vậy thì tất cả mọi người đều sẽ tìm cách đạt Nibbāna càng sớm càng tốt. Thực tế là trong thế giới này có những khoái lạc giác quan. Phần lớn mọi người không hiểu tại sao một người phải bỏ ra nhiều công sức đến vậy để “từ bỏ tất cả những khoái lạc này và tìm cầu Nibbāna”.

Khi nhìn vào “bức tranh toàn cảnh” gồm 31 cõi trong thế giới này, có nhiều cõi mà đau khổ ít hơn rất nhiều. Xem “The Grand Unified Theory of Dhamma.”

  • However, there is unimaginable suffering in the lowest four realms, and we must avoid it. Even though there are 31 realms, MOST LIVING BEINGS (99.99%+) are in the lowest four realms.

Tuy nhiên, trong bốn cõi thấp nhất có những đau khổ không thể tưởng tượng nổi và chúng ta phải tránh chúng. Mặc dù có 31 cõi, PHẦN LỚN CHÚNG SINH (hơn 99,99%) đều ở trong bốn cõi thấp nhất.

  • Thus what is true is that this saṁsāric journey is filled with UNIMAGINABLE suffering. However, one cannot see that unless one learns true Dhamma.

Vì vậy, điều đúng sự thật là hành trình saṁsāra này chứa đầy đau khổ KHÔNG THỂ TƯỞNG TƯỢNG NỔI. Tuy nhiên, một người không thể nhận thấy điều đó nếu không học Dhamma chân chính.

  • Even in this life, there is much suffering, especially as one ages. The suffering is highest close to death if the death is due to an ailment. If one enjoys sex, that ability to enjoy sex will fade away as one gets older. It does not matter how much money one has. Even our taste buds will not give us the same enjoyment from foods as we get older. All our sense faculties will start performing less and less as we get older. That is anicca. We cannot maintain things to our satisfaction in the long run.

Ngay cả trong đời này cũng có nhiều đau khổ, đặc biệt khi một người già đi. Đau khổ đạt mức cao nhất khi gần chết nếu cái chết xảy ra do bệnh tật. Nếu một người thích thú với tình dục, khả năng tận hưởng tình dục ấy sẽ suy giảm khi tuổi tác tăng lên. Một người có bao nhiêu tiền cũng không quan trọng. Ngay cả vị giác cũng không còn mang lại cho chúng ta cảm giác ngon miệng như trước khi già đi. Tất cả các căn giác quan đều ngày càng suy giảm khi chúng ta lớn tuổi. Đó là anicca. Về lâu dài, chúng ta không thể duy trì mọi thứ theo sự thỏa mãn của mình.

  • Even if we are born in a higher realm with much happiness, that existence cannot be maintained. One day, that life will be over, and one WILL end up in a lower realm at some point, and then it will be very hard to get out of there. That is anicca.

Ngay cả khi được sinh vào một cõi cao hơn với nhiều hạnh phúc, sự tồn tại ấy cũng không thể được duy trì. Một ngày nào đó, đời sống ấy sẽ kết thúc, và đến một lúc nào đó, một người NHẤT ĐỊNH sẽ rơi vào một cõi thấp hơn; khi ấy, việc thoát khỏi đó sẽ vô cùng khó khăn. Đó là anicca.

  • Furthermore, if the cause of suffering is impermanence, then it cannot be eliminated. The Buddha realized that even though worldly things are impermanent, one can transcend their nature by attaining Nibbāna. That is to see the “anicca nature” of the world; see “Anicca – True Meaning.”

Hơn nữa, nếu nguyên nhân của đau khổ là tính vô thường thì không thể loại bỏ nguyên nhân ấy. Đức Phật nhận ra rằng mặc dù mọi thứ trong thế gian đều không thường còn, một người có thể vượt lên trên bản chất ấy bằng cách đạt Nibbāna. Đó chính là nhận thấy “bản chất anicca” của thế giới; xem “Anicca – True Meaning.”

In Pāli (or in Sinhala), the word “icca” (pronounced “ichcha”) means liking. Thus, anicca (pronounced “anichcha”) means not to like.

Trong Pāli hoặc tiếng Sinhala, từ “icca”, phát âm là “ichcha”, có nghĩa là sự ưa thích. Vì vậy, anicca, phát âm là “anichcha”, có nghĩa là không theo ý muốn.

Correct Interpretations

Cách diễn giải Chính xác

  1. Therefore, the correct translation of “yad aniccaṁ taṁ dukkhaṁ” is “if something cannot be maintained to our satisfaction, that leads to suffering.” As the Buddha stated, you can take any example you like and verify that it is a universal principle, an unchanging characteristic of this world.

Vì vậy, cách dịch chính xác của “yad aniccaṁ taṁ dukkhaṁ” là: “Nếu một điều gì đó không thể được duy trì theo sự thỏa mãn của chúng ta thì điều đó dẫn đến đau khổ.” Như Đức Phật đã dạy, chúng ta có thể lấy bất kỳ ví dụ nào mình muốn và kiểm chứng rằng đây là một nguyên lý phổ quát, một đặc tính không thay đổi của thế giới này.

Xem “Anicca – Inability to Keep What We Like” để biết chi tiết.

  1. Without understanding the three characteristics of “this world,” it is impossible to grasp the Buddha’s message. Those three characteristics are anicca, dukkha, and anatta. Here, anatta is pronounced, “anaththa.” These are the words in the Tipiṭaka written more than 2000 years ago, in 29 BCE.

Nếu không hiểu ba đặc tính của “thế giới này”, không thể lĩnh hội thông điệp của Đức Phật. Ba đặc tính ấy là anicca, dukkha và anatta. Ở đây, anatta được phát âm là “anaththa”. Đây là những từ được ghi trong Tipiṭaka cách đây hơn 2.000 năm, vào năm 29 trước Công nguyên.

  • The problem began when these words were translated into Sanskrit as anitya, dukkha, and anātma, which likely dates back to the first or second century CE.

Vấn đề bắt đầu khi những từ này được dịch sang tiếng Phạn thành anitya, dukkha và anātma, có khả năng vào thế kỷ I hoặc thế kỷ II Công nguyên.

Sau đó, những từ tiếng Phạn ấy được dịch sang tiếng Anh thành “impermanence” (vô thường), “suffering” (khổ) và “no-self” (vô ngã). Hai cách dịch sai lệch nghiêm trọng nhất là “impermanence” và “no-self”. Xem “Misinterpretation of Anicca and Anatta by Early European Scholars.”

  • Those two Sanskrit words, anitya and anātma, are being used by many in Sri Lanka today as Sinhala words representing the translations of the “Pāli words,” anicca and anatta. Furthermore, the Pāli word nicca (pronounced “nichcha”) was translated into Sanskrit as “nitya” (pronounced “nithya”), meaning “permanent.” The Pāli word nicca means “something can be maintained to one’s satisfaction and, thus, is fruitful [subha].”

Ngày nay, nhiều người tại Sri Lanka sử dụng hai từ tiếng Phạn anitya và anātma như những từ Sinhala đại diện cho bản dịch của các “từ Pāli” anicca và anatta. Hơn nữa, từ Pāli nicca, phát âm là “nichcha”, đã được dịch sang tiếng Phạn thành “nitya”, phát âm là “nithya”, với nghĩa là “thường còn”. Từ Pāli nicca có nghĩa là “một điều có thể được duy trì theo sự thỏa mãn của một người và do đó mang lại kết quả tốt [subha]”.

  • However, nicca, anicca, and anatta are “old Sinhala” words with entirely different meanings than nitya, anitya, and anātma. Those words are not commonly used today, but when explained, a Sinhala-speaking person can understand the real meaning. Indeed, old ladies in villages in Sri Lanka still say “ane aniccan” (අනේ අනිච්චං) to express the futility of something.

Tuy nhiên, nicca, anicca và anatta là những từ thuộc “tiếng Sinhala cổ”, có ý nghĩa hoàn toàn khác với nitya, anitya và anātma. Ngày nay, những từ ấy không còn được sử dụng phổ biến, nhưng khi được giải thích, một người nói tiếng Sinhala có thể hiểu được ý nghĩa thực sự. Quả thật, những phụ nữ lớn tuổi ở các làng quê Sri Lanka vẫn nói “ane aniccan” (අනේ අනිච්චං) để diễn tả tính vô ích của một điều gì đó.

  1. The Buddha stated that those three characteristics, anicca, dukkha, and anatta, are related:

Đức Phật dạy rằng ba đặc tính anicca, dukkha và anatta có mối liên hệ với nhau:

“yad aniccaṁ taṁ dukkhaṁ, taṁ dukkhaṁ tad anattā”, or,

“yad aniccaṁ taṁ dukkhaṁ, taṁ dukkhaṁ tad anattā”, hay:

“if something is not nicca, dukha arises, and because of that, one becomes helpless [anatta].”

“Nếu một điều gì đó không phải là nicca thì dukha phát sinh, và vì điều đó, một người trở nên bất lực [anatta].”

  • In the long-term, not realizing the anicca nature leads to rebirths in the four lower realms (apāyā).

Về lâu dài, việc không nhận ra bản chất anicca sẽ dẫn đến tái sinh trong bốn cõi thấp nhất (apāyā).

  1. As mentioned above, as one gets older or gets disabled, these three characteristics will be easier to see. But then it would be too late because the mind gets weaker as we get old. One needs to learn Dhamma BEFORE the mind (and the body) become weak. Here is a video that shows this clearly (of course, we all will go through such changes as we grow old):

Như đã đề cập ở trên, khi một người già đi hoặc bị khuyết tật, ba đặc tính này sẽ dễ nhận thấy hơn. Tuy nhiên, khi ấy có thể đã quá muộn vì tâm trở nên yếu hơn khi chúng ta già đi. Một người cần học Dhamma TRƯỚC KHI tâm và thân trở nên suy yếu. Sau đây là một video minh họa rõ điều này; dĩ nhiên, tất cả chúng ta đều sẽ trải qua những thay đổi như vậy khi già đi:

WebLink: RANKER: Celebrities Who Have Aged the Worst

Also, see “Anicca, Dukkha, Anatta,” and “Why is Correct Interpretation of Anicca, Dukkha, Anatta so Important?” for more details.

Ngoài ra, xem “Anicca, Dukkha, Anatta,” và “Why is Correct Interpretation of Anicca, Dukkha, Anatta so Important?” để biết thêm chi tiết.

Next, “What is Mind – How do we Experience the Outside World?”, …

Tiếp theo, “What is Mind – How do we Experience the Outside World?”, …