How Do Sense Faculties Become Internal Āyatana? / Làm Thế Nào Các Căn Trở Thành Āyatana Nội Tại?

September 8, 2019; revised October 13, 2022; September 13, 2024; last revised December 12, 2024 (#1, #14)

Ngày 08/09/2019; chỉnh sửa ngày 13/10/2022; ngày 13/09/2024; cập nhật lần cuối ngày 12/12/2024 (#1, #14)

Indriya and Āyatana

Indriya và Āyatana

  1. Sense faculties are a crucial concept in Buddha Dhamma. The six sensory faculties are the eyes (cakkhu), ears (sota), nose (ghāna), tongue (jivhā), body (kāya), and mind (mano).

Các căn là một khái niệm rất quan trọng trong Dhamma của Đức Phật. Sáu căn bao gồm mắt (cakkhu), tai (sota), mũi (ghāna), lưỡi (jivhā), thân (kāya), và tâm (mano).

  • Those are also “internal rūpa” created by kammic energy. With those, an average person experiences the outside world AND forms attachments to them.

Những cái đó cũng là “rūpa nội tại” được tạo ra bởi năng lượng kamma. Với chúng, một người bình thường trải nghiệm thế giới bên ngoài VÀ hình thành sự dính mắc đối với chúng.

  • The sensory faculties of an average human are “indriya.” They become “internal āyatana” only if we use them with raga, dosa, or moha.

Các căn của một người bình thường là “indriya.” Chúng chỉ trở thành “āyatana nội tại” khi ta sử dụng chúng với raga, dosa hoặc moha.

  • When an “indriya” becomes “internal āyatana,” it does not grasp an accurate representation of an external rūpa (sights, sounds, tastes, smells, touches, and memories). Thus, the mind experiences a “distorted version” of a given rūpa. That “distorted version” of a given rūpa is called an “external āyatana” (for example, “my house,” “my friend,” etc.); see “Contact Between Āyatana Leads to Vipāka Viññāṇa.” Therefore, an external āyatana is a “distorted version” of a given external rūpa. That is why one attaches to it. For an Arahant, external rūpās never become external āyatana; they are just external rūpās.

Khi một “indriya” trở thành “āyatana nội tại,” nó không còn nắm bắt đúng bản chất của rūpa bên ngoài (hình ảnh, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm và ký ức). Do đó, tâm trải nghiệm một “phiên bản sai lệch” của rūpa. “Phiên bản sai lệch” này được gọi là “āyatana bên ngoài” (ví dụ: “nhà của tôi,” “bạn của tôi,” v.v.); xem “Contact Between Āyatana Leads to Vipāka Viññāṇa.” Vì vậy, āyatana bên ngoài là “phiên bản sai lệch” của một rūpa bên ngoài. Đó là lý do ta dính mắc vào nó. Đối với một Arahant, rūpā bên ngoài không bao giờ trở thành āyatana bên ngoài; chúng chỉ đơn thuần là rūpā bên ngoài.

  • Note that an “external āyatana” arises in the mind. It is NOT the external rūpa.

Lưu ý rằng “āyatana bên ngoài” sinh khởi trong tâm. Nó KHÔNG phải là rūpa bên ngoài.

  • There is no equivalent English word for āyatana, so we will keep using indriya and āyatana from now on.

Không có từ tương đương trong tiếng Anh cho āyatana, vì vậy chúng ta sẽ tiếp tục dùng indriya và āyatana.

  1. An Arahant has removed all greed, anger, and ignorance from the mind; it is better expressed by saying all anusaya and saṁyojana (the ability to generate greed, anger, and ignorance) have been removed. The sense faculties of an Arahant are indriya. With his sensory faculties, an Arahant experiences “external rūpa” such as “a house,” “a taste,” etc., without any attachment. That house may be an elegant house where he lived some time back. But now it is just a house. That person could have been a “close friend” then, but now just another human being. Of course, the Arahant will recognize the house he lived in as a child and that the person was his friend.

Một Arahant đã loại bỏ hoàn toàn tham, sân và si khỏi tâm; chính xác hơn là tất cả anusaya và saṁyojana (khả năng sinh ra tham, sân và si) đã được đoạn trừ. Các căn của một Arahant là indriya. Với các căn đó, Arahant trải nghiệm rūpa bên ngoài như “một ngôi nhà,” “một vị,” v.v., mà không có sự dính mắc. Ngôi nhà đó có thể từng là nơi ở đẹp đẽ của vị ấy trong quá khứ. Nhưng giờ nó chỉ là một ngôi nhà. Người đó có thể từng là “bạn thân,” nhưng giờ chỉ là một con người bình thường. Dĩ nhiên, Arahant vẫn nhận ra đó là ngôi nhà mình từng sống thời nhỏ và người đó từng là bạn.

  • In brief, a sense faculty is an indriya if there is no “attachment.” It becomes an internal āyatana if one is attracted to or repulsed by using it. In the same way, an external rūpa becomes an external āyatana if one becomes attached to it.

Tóm lại, một căn là indriya khi không có “dính mắc.” Nó trở thành āyatana nội tại nếu ta bị hấp dẫn hoặc chán ghét khi sử dụng nó. Tương tự, một rūpa bên ngoài trở thành āyatana bên ngoài khi ta dính mắc vào nó.

  • The Pāli word for attachment is “taṇhā.” It is critical to realize that “attachment” can occur via greed, anger, or ignorance. Once “attached,” one just keeps thinking about it (that means generating abhisaṅkhāra; see below). Also, see “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

Từ Pāli cho sự dính mắc là “taṇhā.” Điều quan trọng là phải hiểu rằng “dính mắc” có thể xảy ra qua tham, sân hoặc si. Khi đã “dính mắc,” người ta sẽ liên tục nghĩ về nó (tức là tạo ra abhisaṅkhāra; xem bên dưới). Xem thêm “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

How Do Indriya Become Internal Āyatana?

Làm Thế Nào Indriya Trở Thành Āyatana Nội Tại?

  1. First, let us clarify the difference between an internal āyatana and an indriya.

Trước hết, hãy làm rõ sự khác biệt giữa āyatana nội tại và indriya.

  • Our initial sensory inputs (what we see, hear, etc.) are due to kamma vipāka. It is unnecessary (or even possible) to understand that kamma vipāka arises due to past kamma. We only need to know how such kamma vipāka can lead to new kamma formation; that is what propagates suffering to the future.

Những dữ liệu giác quan ban đầu (những gì ta thấy, nghe, v.v.) là do kamma vipāka. Không cần (và cũng không thể) hiểu hết việc kamma vipāka sinh ra từ kamma quá khứ như thế nào. Ta chỉ cần biết làm sao kamma vipāka đó có thể dẫn đến việc tạo kamma mới; đó là điều duy trì khổ trong tương lai.

  • At initial sensory contact, such sensory faculties operate as indriya. For example, when we see an attractive person on the road, we just “see a person” with the cakkhu indriya. This is like taking a picture with a camera; the picture registers in mind.

Tại thời điểm tiếp xúc giác quan ban đầu, các căn hoạt động như indriya. Ví dụ, khi ta thấy một người hấp dẫn trên đường, ta chỉ đơn giản “thấy một người” bằng cakkhu indriya. Điều này giống như chụp ảnh bằng máy ảnh; hình ảnh được ghi nhận trong tâm.

  1. However, based on that initial sensory experience, we may INTENTIONALLY use those indriya to enjoy that sensory experience repeatedly. Then those indriya become āyatana. In the above example, if we get attached to that attractive person and keep looking at that person, we will be using our eyes as cakkhāyatana (cakkhu āyatana rhymes as cakkhāyatana).

Tuy nhiên, dựa trên trải nghiệm giác quan ban đầu đó, chúng ta có thể CỐ Ý sử dụng các indriya để tận hưởng trải nghiệm đó nhiều lần. Khi đó, indriya trở thành āyatana. Trong ví dụ trên, nếu ta dính mắc vào người hấp dẫn đó và tiếp tục nhìn, ta đang dùng mắt như cakkhāyatana (cakkhu āyatana đọc thành cakkhāyatana).

  • Therefore, an initial sensory event is captured by an indriya. But immediately after receiving that sensory input, a puthujjana uses that sense faculty as an internal āyatana. That happens if we get attached or form taṇhā; see #2 above.

Do đó, một sự kiện giác quan ban đầu được ghi nhận bởi indriya. Nhưng ngay sau đó, một puthujjana sử dụng căn đó như một āyatana nội tại. Điều này xảy ra khi ta dính mắc hoặc sinh khởi taṇhā; xem mục #2 ở trên.

  • It is only when one attaches to what is seen that it becomes cakkhuāyatana or cakkhāyatana. Thus, an Arahant has cakkhu indriya, but it will not become cakkhāyatana.

Chỉ khi dính mắc vào cái được thấy thì nó mới trở thành cakkhuāyatana hay cakkhāyatana. Vì vậy, một Arahant có cakkhu indriya, nhưng nó không trở thành cakkhāyatana.

  1. Let us take the example of two people eating a delicious cake. One is an average human (X), and the other is an Arahant. Here the sense faculty is taste (jivhā).

Hãy lấy ví dụ hai người cùng ăn một chiếc bánh ngon. Một người là người bình thường (X), người kia là một Arahant. Ở đây, căn liên quan là vị giác (jivhā).

  • Both will generate the same kind of jivhā viññāṇa when they first taste it. That is just the taste of the cake. If the sensory elements in the tongue and the brain work normally, both will likely find that cake “tasty.” That “good taste” is a kamma vipāka. (An infinite number of kamma bīja are waiting to bear fruit, including such a “small vipāka” as tasting a piece of cake.)

Cả hai sẽ tạo ra cùng một loại jivhā viññāṇa khi nếm lần đầu. Đó chỉ đơn giản là vị của chiếc bánh. Nếu các yếu tố cảm giác ở lưỡi và não hoạt động bình thường, cả hai đều có thể thấy chiếc bánh “ngon.” “Vị ngon” đó là một kamma vipāka. (Có vô số kamma bīja đang chờ trổ quả, bao gồm cả những vipāka “nhỏ” như việc nếm một miếng bánh.)

  • The difference becomes apparent just after tasting the cake. The Arahant would forget all about that taste, even though he/she would have felt the “good taste.” It was just a sensory experience; thus, the Arahant used that sense faculty as an indriya.

Sự khác biệt xuất hiện ngay sau khi nếm bánh. Arahant sẽ quên ngay vị đó, dù đã cảm nhận “vị ngon.” Đó chỉ là một trải nghiệm giác quan; do đó, Arahant sử dụng căn đó như một indriya.

  • On the other hand, X may “fall in love” with that tasty cake. She may ask for another serving. Now, she is using that sense faculty as a āyatana. She will accumulate new kamma with such actions.

Ngược lại, X có thể “mê” chiếc bánh đó. Cô ấy có thể xin thêm một phần nữa. Lúc này, cô ấy đang sử dụng căn đó như một āyatana. Cô sẽ tích lũy kamma mới qua những hành động như vậy.

How One Indriya Can Lead to Many Āyatana (Saḷāyatana)

Một Indriya Có Thể Dẫn Đến Nhiều Āyatana (Saḷāyatana) Như Thế Nào

  1. When we experience a sensory event due to one indriya, we may use some or all of the indriya as āyatana. Then the set of indriya becomes saḷāyatana.

Khi trải nghiệm một sự kiện giác quan qua một indriya, chúng ta có thể sử dụng một hoặc nhiều indriya như āyatana. Khi đó, tập hợp các indriya trở thành saḷāyatana.

  • In the above example of a tasty cake (a kamma vipāka for both), they experience “a tasty cake.” While the Arahant will not have any more thoughts about that taste, the average human (X) may be just getting started. She may ask for another piece even if she is not hungry.

Trong ví dụ chiếc bánh ngon ở trên (là kamma vipāka cho cả hai), cả hai đều trải nghiệm “một chiếc bánh ngon.” Trong khi Arahant không còn suy nghĩ gì thêm về vị đó, người bình thường (X) có thể chỉ mới bắt đầu. Cô có thể xin thêm dù không đói.

  • Let us analyze the situation carefully. The Arahant may accept a second piece if he is hungry. That request was not made because of greedy thoughts. Thus, jivhā indriya (tongue, nerves, etc., and the jivhā pasāda) has NOT led to the arising of jivhā āyatana. The arising of an āyatana is a mental construct.

Hãy phân tích kỹ hơn. Arahant có thể nhận thêm một miếng nếu đói. Yêu cầu đó không xuất phát từ tham. Vì vậy, jivhā indriya (lưỡi, dây thần kinh, v.v., và jivhā pasāda) KHÔNG dẫn đến jivhā āyatana. Sự sinh khởi của āyatana là một cấu trúc tâm.

  • If X asks for another piece, even if she is not hungry, that is definitely due to a craving for that taste. Then her tongue has become a āyatana. Her request could be based on BOTH hunger and craving (if she is hungry.) So, now her tongue (more precisely jivhā pasāda) is still a āyatana.

Nếu X xin thêm dù không đói, điều đó chắc chắn do tham ái với vị đó. Khi đó, lưỡi của cô đã trở thành āyatana. Yêu cầu của cô có thể dựa trên CẢ đói và tham (nếu cô đang đói). Vì vậy, lúc này lưỡi (chính xác là jivhā pasāda) vẫn là āyatana.

  1. Whether or not X’s jivhā pasāda rūpa (internal indriya for tasting) has become an āyatana may become more apparent if she takes further action.

Việc jivhā pasāda rūpa của X (tức indriya nội tại cho vị giác) có trở thành āyatana hay không sẽ rõ hơn nếu cô tiếp tục hành động.

  • She may smell it and say, “it smells good too.” She may keep saying how good the taste is and ask about the recipe or where to buy one.

Cô có thể ngửi và nói “mùi cũng thơm.” Cô có thể liên tục khen ngon và hỏi công thức hoặc nơi mua.

  • Now she is using her sensory faculties as āyatana. Ghāna pasāda rūpa (for smelling) has now become ghānāyatana (ghāna + āyatana). Eating cake is not limited to quenching hunger; many sensory faculties are used for pleasure. “Indriya to āyatana” is a “mental transition.”

Lúc này, cô đang dùng các căn như āyatana. Ghāna pasāda rūpa (cho ngửi) đã trở thành ghānāyatana (ghāna + āyatana). Ăn bánh không chỉ để hết đói; nhiều căn được dùng để hưởng thụ. “Indriya thành āyatana” là một sự chuyển hóa trong tâm.

  • She is thinking about how to taste that cake again. Therefore, the mind (mana) has become manāyatana (mana + āyatana). If she starts writing down the recipe, her physical body (kāya) helps out, too, acting as a kāyāyatana (kāya + āyatana).

Cô đang nghĩ cách để được ăn lại chiếc bánh đó. Vì vậy, tâm (mana) đã trở thành manāyatana (mana + āyatana). Nếu cô bắt đầu ghi lại công thức, thân (kāya) cũng tham gia, trở thành kāyāyatana (kāya + āyatana).

  • Therefore, when more than one āyatana becomes engaged, the set of āyatana (called saḷāyatana) may come into play. But it all started with just one sensory input, in this case, eating a piece of cake.

Do đó, khi nhiều āyatana cùng hoạt động, tập hợp đó gọi là saḷāyatana. Nhưng tất cả bắt đầu chỉ từ một kích thích giác quan, ở đây là ăn một miếng bánh.

Indriya Become Āyatana With (Abhi)saṅkhāra

Indriya Trở thành Āyatana Thông qua (Abhi)saṅkhāra

  1. The easiest way to determine whether an indriya has become an āyatana is to check whether one has started generating greedy, dislike, or ignorant CONSCIOUS thoughts about that sensory input or experience.

Cách dễ nhất để biết một indriya đã trở thành āyatana hay chưa là xem liệu ta đã bắt đầu tạo ra những suy nghĩ có ý thức mang tính tham, sân hoặc si về trải nghiệm giác quan đó hay chưa.

  • Interest in a sensory input leads to attachment via greed, revulsion, or ignorance.

Sự quan tâm đến một đối tượng giác quan dẫn đến dính mắc thông qua tham, sân hoặc si.

  • For example, the smell of good perfume can lead to thoughts about buying it. Seeing an enemy may generate angry thoughts. In some situations, one may get confused about what to do and make the wrong decisions.

Ví dụ, mùi nước hoa thơm có thể dẫn đến suy nghĩ muốn mua nó. Thấy một kẻ thù có thể sinh ra suy nghĩ tức giận. Trong một số tình huống, người ta có thể bối rối không biết phải làm gì và đưa ra quyết định sai.

  • Such CONSCIOUS thoughts are vacī and kāya saṅkhāra.

Những suy nghĩ CÓ Ý THỨC như vậy là vacī và kāya saṅkhāra.

  • Vacī saṅkhāra are “talking to oneself” and possibly speaking too. First, greedy/angry/ignorant thoughts are generated, which may lead to speaking out (lying, gossiping, etc.).

Vacī saṅkhāra là “tự nói trong tâm” và có thể dẫn đến lời nói. Trước hết, các suy nghĩ tham/sân/si sinh khởi, rồi có thể dẫn đến nói ra (nói dối, nói xấu, v.v.).

  • Kāya saṅkhāra involves bodily actions such as hitting, stealing, killing, etc. Here, one would use more āyatana since one would need to look and hear in addition to moving body parts.

Kāya saṅkhāra liên quan đến hành động thân như đánh, trộm, giết, v.v. Khi đó, nhiều āyatana được sử dụng vì cần nhìn, nghe và vận động thân thể.

  1. We often use our sensory faculties as indriya: we see, hear, etc. many things in a day but ignore most of them. But when we experience something we crave, we start using our sense faculties as āyatana.

Chúng ta thường sử dụng các căn như indriya: mỗi ngày thấy, nghe nhiều thứ nhưng bỏ qua phần lớn. Nhưng khi gặp thứ mình ham thích, ta bắt đầu dùng các căn như āyatana.

  • The Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda cycle operates only when we use our sense faculties as āyatana.

Chu kỳ Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda chỉ hoạt động khi ta sử dụng các căn như āyatana.

  • Those saṅkhāra (abhisaṅkhāra) do not arise in an Arahant. That is because such saṅkhāra arise due to avijjā, i.e., they arise via “avijjā paccayā saṅkhāra.” Even though it is normally written for brevity that way, it really is “avijjā paccayā abhisaṅkhāra.”

Những saṅkhāra (abhisaṅkhāra) đó không sinh khởi ở một Arahant. Vì chúng sinh ra do avijjā, tức là theo “avijjā paccayā saṅkhāra.” Dù thường viết ngắn gọn như vậy, thực ra là “avijjā paccayā abhisaṅkhāra.”

  • An Arahant ALWAYS uses his/her sensory faculties as indriyā. He/she will see, hear, etc. just like an average human, but will not get “attached to” anything.

Một Arahant LUÔN sử dụng các căn như indriyā. Vị ấy vẫn thấy, nghe như người bình thường, nhưng không “dính mắc” vào bất cứ điều gì.

Abhisaṅkhāra Are Saṅkhāra With Rāga, Dosa, Moha

Abhisaṅkhāra Là Saṅkhāra Có Rāga, Dosa, Moha

  1. Any action, speech, or thought that involves abhisaṅkhāra will turn indriya to āyatana. Just eating a cake does not involve abhisaṅkhāra, but having greedy thoughts about it does; see, “Kāma Rāga Dominates Rūpa Rāga and Arūpa Rāga.”

Bất kỳ hành động, lời nói hay suy nghĩ nào có abhisaṅkhāra đều biến indriya thành āyatana. Chỉ ăn bánh không có abhisaṅkhāra, nhưng suy nghĩ tham về nó thì có; xem “Kāma Rāga Dominates Rūpa Rāga and Arūpa Rāga.”

  • The distinction between saṅkhāra and abhisaṅkhāra is clear-cut when those conscious thoughts (and therefore speech and actions) become immoral.

Sự khác biệt giữa saṅkhāra và abhisaṅkhāra rõ ràng khi các suy nghĩ có ý thức (và do đó lời nói, hành động) trở nên bất thiện.

  • Generating thoughts of anger in a person is abhisaṅkhāra. Then telling a lie about that person is also abhisaṅkhāra. Both are vacī kamma done with vacī (abhi)saṅkhāra.

Sinh khởi suy nghĩ tức giận là abhisaṅkhāra. Nói dối về người đó cũng là abhisaṅkhāra. Cả hai đều là vacī kamma thực hiện bằng vacī (abhi)saṅkhāra.

  • Stealing something or hitting someone is a kāya kamma done with kāya (abhi)saṅkhāra.

Trộm cắp hoặc đánh người là kāya kamma thực hiện bằng kāya (abhi)saṅkhāra.

  • Therefore, immoral thoughts, speech, and actions are based on abhisaṅkhāra. They are apuññābhisaṅkhāra (apuñña + abhi + saṅkhāra) or immoral strong saṅkhāra.

Do đó, suy nghĩ, lời nói và hành động bất thiện đều dựa trên abhisaṅkhāra. Chúng là apuññābhisaṅkhāra (apuñña + abhi + saṅkhāra), tức là saṅkhāra mạnh bất thiện.

  1. We can get some insights by analyzing the case of a young person (Z) becoming an alcoholic due to an association with bad friends. As a child, Z may see a bottle of alcohol and would not generate any second thoughts about it. It would just be a “seeing event,” and Z would only use his eyes (or more precisely, cakkhu pasāda rūpā) as cakkhu indriya.

Ta có thể hiểu rõ hơn qua trường hợp một người trẻ (Z) trở thành người nghiện rượu do giao du với bạn xấu. Khi còn nhỏ, Z có thể nhìn thấy chai rượu mà không có suy nghĩ gì thêm. Đó chỉ là một “sự kiện thấy,” và Z chỉ dùng mắt (chính xác là cakkhu pasāda rūpā) như cakkhu indriya.

  • But Z had some bad friends and they persuaded him to start drinking. He has now become an alcoholic. If he sees a bottle of alcohol now, he immediately thinks about having a drink. Of course, he would have a drink if he was at a party. If he is at home, and the bottle belongs to his father, he may steal a drink from it.

Nhưng Z có bạn xấu và bị rủ rê uống rượu. Giờ Z đã trở thành người nghiện. Nếu thấy chai rượu, anh ta lập tức nghĩ đến việc uống. Nếu ở tiệc, anh ta sẽ uống. Nếu ở nhà và chai rượu là của cha, anh ta có thể lén uống.

  • It could get even worse. He may be drinking at a party and may get into an argument with someone. Suppose that leads to a fight and he kills that person. He may get the death sentence or go to jail for a long time. But a much worse outcome awaits him at his death. He would be born in an apāya.

Mọi thứ có thể tệ hơn. Anh ta có thể uống rượu ở tiệc, rồi cãi nhau với ai đó. Nếu dẫn đến đánh nhau và giết người, anh ta có thể bị tử hình hoặc tù lâu dài. Nhưng hậu quả còn tệ hơn sau khi chết: anh ta sẽ tái sinh vào apāya.

  • I hope you can see that vacī and kāya abhisaṅkhāra are behind all those. They are defiled/immoral saṅkhāra. They are thus abhisaṅkhāra. If he kills someone, that is due to an apuññābhisaṅkhāra (apuñña abhisaṅkhāra). That would qualify him to be born in an apāya.

Hy vọng bạn thấy rằng vacī và kāya abhisaṅkhāra đứng sau tất cả những điều đó. Chúng là saṅkhāra ô nhiễm/bất thiện, nên gọi là abhisaṅkhāra. Nếu anh ta giết người, đó là do apuññābhisaṅkhāra (apuñña abhisaṅkhāra), và điều đó đủ điều kiện để tái sinh vào apāya.

  1. There are also puññābhisaṅkhāra (puñña + abhi + saṅkhāra) or strong moral saṅkhāra.

Cũng có puññābhisaṅkhāra (puñña + abhi + saṅkhāra), tức là các saṅkhāra thiện mạnh mẽ.

  • For example, feeding a hungry person or giving to charity are kāya kamma done with strong kāya saṅkhāra. They are both puññābhisaṅkhāra.

Ví dụ, cho người đói ăn hoặc làm từ thiện là các kāya kamma được thực hiện với kāya saṅkhāra mạnh. Cả hai đều là puññābhisaṅkhāra.

  • Such strong puñña kamma done with puññābhisaṅkhāra lead to good rebirths (in human and higher realms).

Những puñña kamma mạnh mẽ như vậy, được thực hiện với puññābhisaṅkhāra, sẽ dẫn đến tái sinh tốt (trong cõi người và các cõi cao hơn).

How Do External Rūpā Become External Āyatana?

Làm Thế Nào Các Rūpā Bên Ngoài Trở Thành Āyatana Bên Ngoài?

  1. When an indriya becomes an internal āyatana, the corresponding external rūpā becomes an external āyatana.

Khi một indriya trở thành một āyatana bên trong, thì rūpā bên ngoài tương ứng sẽ trở thành một āyatana bên ngoài.

  • Let us consider the following example. You are walking down a street and see a person approaching you at a distance. Without recognizing who it is, your eyes are working only as indriya. But as the person gets closer, you recognize him as one of your friends. At that moment, your cakkhu indriya has become a cakkhāyatana. At the same time, that external rūpā of a “person” has now become a “friend.”

Hãy xem ví dụ sau. Bạn đang đi trên đường và thấy một người đang tiến lại từ xa. Khi chưa nhận ra đó là ai, mắt của bạn chỉ hoạt động như indriya. Nhưng khi người đó lại gần hơn, bạn nhận ra đó là một người bạn. Ngay lúc đó, cakkhu indriya của bạn đã trở thành cakkhāyatana. Đồng thời, rūpā bên ngoài của “một người” giờ đây đã trở thành “một người bạn”.

  • To take that one step further, suppose after some time you get into an argument with that friend and it escalates to the point that he has become an enemy. Now if you see him on the road, you will recognize him as an enemy. When you see him, your cakkhu indriya will again become an internal āyatana, and the body you see will become an external āyatana.

Tiến thêm một bước, giả sử sau một thời gian bạn xảy ra tranh cãi với người bạn đó và mọi việc leo thang đến mức người ấy trở thành kẻ thù. Khi bạn gặp lại trên đường, bạn sẽ nhận ra người đó là kẻ thù. Khi bạn nhìn thấy, cakkhu indriya của bạn lại trở thành một āyatana bên trong, và thân thể bạn thấy sẽ trở thành một āyatana bên ngoài.

  • However, those two external āyatanās are very different. In one case, you saw a friend and in the other an enemy, even though that external rūpā (body of that other person) was the same.

Tuy nhiên, hai āyatana bên ngoài đó rất khác nhau. Trong một trường hợp bạn thấy một người bạn, còn trường hợp kia là kẻ thù, dù rūpā bên ngoài (thân của người đó) là như nhau.

  1. We can find many examples in our daily lives to see how an indriya becomes an āyatana. In another example, suppose you park the car on the side of the road and go to a restaurant to eat. When you come back, you see that someone has bumped his car into it, and there is a scratch on it. You, of course, get upset.

Chúng ta có thể tìm thấy nhiều ví dụ trong đời sống hằng ngày để thấy cách một indriya trở thành một āyatana. Trong một ví dụ khác, giả sử bạn đậu xe bên đường rồi vào nhà hàng ăn. Khi quay lại, bạn thấy có người đã va xe vào xe của bạn và có vết trầy. Dĩ nhiên, bạn sẽ bực bội.

  • Suppose, after a while you sell that car. Then, a few days later, you see it was destroyed in an accident. But now you are not upset about the same car getting wrecked. Your cakkhu indriya does not become an internal āyatana when you see that badly-damaged vehicle. The external rūpa (the seeing of the car) does not become an external āyatana.

Giả sử sau đó bạn bán chiếc xe đó. Vài ngày sau, bạn thấy nó bị phá hủy trong một tai nạn. Nhưng lần này bạn không còn buồn bực về chiếc xe đó nữa. Cakkhu indriya của bạn không trở thành một āyatana bên trong khi bạn thấy chiếc xe bị hư hỏng nặng. Rūpa bên ngoài (việc nhìn thấy chiếc xe) cũng không trở thành một āyatana bên ngoài.

  • The only difference was that you had given up your attachment to that car the moment you sold it. It is no longer “your car.” It became just another car the moment you gave up ownership.

Sự khác biệt duy nhất là bạn đã từ bỏ sự dính mắc với chiếc xe đó ngay khi bán nó. Nó không còn là “xe của bạn” nữa. Nó trở thành một chiếc xe bình thường ngay khi bạn từ bỏ quyền sở hữu.

How to Stop Indriya Becoming Āyatana?

Làm Thế Nào Để Ngăn Indriya Trở Thành Āyatana?

  1. That last example illustrates how one ends suffering at Arahanthood. When one no longer attaches to ANYTHING in this world, one’s mind will not be perturbed by anything. That includes knowing that one day one’s own body will die.

Ví dụ cuối cùng minh họa cách chấm dứt khổ đau ở quả vị Arahant. Khi một người không còn dính mắc vào BẤT CỨ điều gì trong thế gian này, tâm sẽ không bị dao động bởi bất cứ điều gì. Điều đó bao gồm cả việc biết rằng một ngày nào đó thân thể của chính mình sẽ chết.

  • However, the state of mind of an Arahant cannot even be comprehended by an average human. It is a long process to go from being an average human to becoming an Arahant.

Tuy nhiên, trạng thái tâm của một Arahant không thể được một người bình thường hiểu được. Đó là một quá trình dài từ một người bình thường đến khi trở thành một Arahant.

  • We must follow the path step-by-step. Attachments to “worldly things” CANNOT be forcefully removed from one’s mind. The first step is comprehending the unfruitfulness and danger of doing IMMORAL things to get sensory enjoyment. See “Is It Necessary for a Buddhist to Eliminate Sensual Desires?.”

Chúng ta phải đi theo con đường từng bước một. Sự dính mắc vào “các đối tượng thế gian” KHÔNG THỂ bị loại bỏ một cách cưỡng ép khỏi tâm. Bước đầu tiên là hiểu rõ sự vô ích và nguy hiểm của việc làm những điều BẤT THIỆN để đạt được khoái lạc giác quan. Xem “Is It Necessary for a Buddhist to Eliminate Sensual Desires?”.

  • However, initially, it is good to get an overview of the “big picture” or the fundamentals of Buddha Dhamma. That is necessary to discard the wrong views about this world including kamma and kamma vipāka, and the validity of the rebirth process. One cannot even start on the Noble Eightfold Path with wrong views about such fundamental concepts.

Tuy nhiên, ban đầu, việc có cái nhìn tổng quan về “bức tranh lớn” hay những nền tảng của Dhamma của Đức Phật là rất cần thiết. Điều đó giúp loại bỏ những tà kiến về thế giới này, bao gồm kamma và kamma vipāka, cũng như tính đúng đắn của tiến trình tái sinh. Một người thậm chí không thể bắt đầu con đường Bát Chánh Đạo nếu còn có những hiểu sai về các khái niệm nền tảng như vậy.

  • This series on “Origin of Life” is so important. One must evaluate all existing views (which we summarized in the early posts in this series). The Buddhist view is more complex and will take several more posts to complete.

Chuỗi bài về “Origin of Life” này rất quan trọng. Người ta cần đánh giá tất cả các quan điểm hiện có (đã được chúng ta tóm tắt trong các bài viết trước của chuỗi này). Quan điểm Phật giáo phức tạp hơn và sẽ cần thêm nhiều bài viết nữa để hoàn thiện.