Most people believe that the First Noble Truth just says there is suffering. Some also think that it is possible to “remove” this existing suffering IN THIS LIFE by following extensive and elaborate meditation techniques.
Đa số người cho rằng Sự thật Cao quý Thứ nhất chỉ nói rằng có khổ. Một số khác còn nghĩ có thể “loại bỏ” nỗi khổ hiện hữu NGAY TRONG ĐỜI NÀY bằng cách theo đuổi các kỹ thuật thiền phức tạp và dài hơi.
- The Buddha said, “My Dhamma has not been known in this world. It is something people have never heard of previously.” So we should carefully examine to see what is really new about the suffering that he talked about.
Đức Phật dạy: “Pháp của Ta chưa từng được biết đến trên đời. Đó là điều con người trước nay chưa từng nghe.” Vì vậy, ta nên xem xét cẩn trọng để thấy điều gì thực sự mới mẻ về khổ mà Ngài nói đến.
- What is new about knowing that there is suffering around us? Everybody knows that there is suffering with old age, diseases, poverty, etc.
Biết rằng quanh ta có khổ thì có gì mới? Ai cũng biết có khổ vì tuổi già, bệnh tật, nghèo đói, v.v.
- And it is possible to REMOVE existing suffering by doing meditation? For example, if one has come down with a disease, can one overcome that by doing meditation? If someone is getting old and is feeling the pains and aches of old age, can that be PERMANENTLY removed by doing meditation? Even though some issues can be handled due to special reasons, in most cases we CANNOT change such EFFECTS or end results.
Và liệu có thể LOẠI BỎ nỗi khổ hiện có bằng thiền? Thí dụ, nếu mắc bệnh, có thể vượt qua chỉ bằng thiền không? Nếu đang già đi và cảm nhận đau nhức tuổi già, liệu thiền có thể xóa bỏ VĨNH VIỄN những điều ấy? Dẫu đôi khi có thể xử lý vì những nguyên nhân đặc biệt, trong đa số trường hợp ta KHÔNG THỂ thay đổi những HỆ QUẢ hay kết cục như vậy.
- Let us discuss these two points one at a time.
Hãy lần lượt bàn hai điểm này.
- Let us first see whether it is possible to REMOVE the existing suffering.
Trước hết, hãy xét liệu có thể LOẠI BỎ nỗi khổ hiện có hay không.
- For example, if someone has aches and pains due to old age, it is not possible to get rid of them other than to use medications or therapy to lessen the pain and manage it. If someone gets cancer, it is normally not possible to get rid of it by meditation. It may be handled by medication. Even the Buddha had pains and aches due to old age, and had a severe stomach ache at the end.
Chẳng hạn, nếu ai đó đau nhức vì tuổi già, không thể trừ bỏ ngoài việc dùng thuốc hay trị liệu để giảm đau và kiểm soát. Nếu mắc ung thư, thông thường không thể trị khỏi bằng thiền; có thể cần y học. Ngay cả Đức Phật cũng có các cơn đau vì tuổi già, và cuối đời Ngài bị đau bụng nặng.
- In the context of that last sentence, It must be noted that there are two types of vedanā (feelings): those due to kamma vipāka and those due to saṅkhāra (attachment to sensual pleasures), and an Arahant gets rid of only the second kind until the Parinibbāna (death); see, “Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways.”
Liên quan câu cuối, cần lưu ý có hai loại vedanā (cảm giác/cảm thọ): loại do kamma vipāka và loại do saṅkhāra (chấp thủ khoái lạc giác quan); một Arahant chỉ dứt loại thứ hai cho đến khi Parinibbāna (qua đời); xem “Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways.”
- In fact, it may not even be possible to do meditation under any of such conditions. Even someone who has developed jhānā, may not be able to get into jhānā if the pains are too distracting.
Thực tế, trong những tình trạng như vậy, thậm chí khó có thể hành thiền. Ngay cả người đã tu tập jhāna cũng có thể không nhập được jhāna nếu cơn đau quá gây nhiễu.
- The purpose behind Buddhist meditation is to contemplate on the true nature of the world and find the CAUSES of such suffering, so that those causes can be stopped and FUTURE suffering can be stopped.
Mục đích của thiền Phật giáo là quán chiếu thực tánh của thế giới và tìm ra NGUYÊN NHÂN của nỗi khổ để có thể đoạn trừ các nguyên nhân ấy và ngăn chặn khổ đau trong TƯƠNG LAI.
- It is true that one can get a relief from day-to-day stresses by doing different kinds of meditation. And it is good to do them. But such practices were there even before the Buddha. There was no need for a Buddha to reveal to the world that one could get some “calming down” by doing breath meditation or kasiṇa
Đúng là có thể giảm căng thẳng hằng ngày bằng nhiều cách thiền khác nhau, và điều đó đáng làm. Nhưng các thực hành ấy đã có trước thời Đức Phật; không cần một vị Phật để dạy rằng thiền hơi thở hay thiền kasiṇa có thể đem lại chút “lắng dịu”.
- In a way, such “samatha” meditations are comparable to taking an aspirin for a headache. One can get relief in the short term but it is temporary. But the problem that the Buddha addressed involved a much longer time scale, and will lead to a nirāmisa sukha that is permanent.
Ở một góc độ, các thiền “samatha” giống như uống aspirin khi đau đầu: giúp giảm đau ngắn hạn nhưng tạm thời. Vấn đề Đức Phật nêu ra có thang thời gian dài hơn rất nhiều và dẫn đến nirāmisa sukha bền vững.
- So, what was the “never heard truth about suffering” that the Buddha revealed to the world? In short it is the “suffering that is hidden in sense pleasures; the suffering that WILL ARISE in future lives.”
Vậy “chân lý về khổ chưa từng được nghe” mà Đức Phật chỉ ra là gì? Tóm lại, đó là “nỗi khổ ẩn tàng trong khoái lạc giác quan; nỗi khổ mà SẼ KHỞI LÊN trong các đời sau.”
- Let us take an example to get a simple version of this “new idea.”
Hãy lấy một ví dụ để thấy giản lược về “ý niệm mới” này.
- When a fish bites the bait, it does not see the suffering hidden in that action. Looking from the ground we can see the whole picture and we know what is going to happen to the fish if it bites the bait. But the fish is unable to see that whole picture, and thus does not see the hidden suffering. It only sees a delicious bit of food.
Khi con cá đớp mồi, nó không thấy nỗi khổ ẩn sau hành động ấy. Từ trên bờ, ta thấy toàn cảnh và biết điều gì sẽ xảy ra với cá nếu nó cắn mồi. Nhưng con cá không thấy toàn cảnh nên không thấy khổ ẩn tàng; nó chỉ thấy miếng mồi ngon.
- In the same way, if we do not know about the wider world of 31 realms (with the suffering-laden four lowest realms), and that we have gone through unimaginable suffering in those realms in the past, we only focus on what is easily accessible to our six senses.
Tương tự, nếu không biết về thế giới rộng lớn 31 cõi (trong đó bốn cõi thấp tràn đầy khổ), và rằng ta đã trải qua khổ đau không thể tưởng trong các cõi ấy trước đây, thì ta chỉ chăm chú vào những gì dễ tiếp cận qua sáu giác quan.
- In order to really comprehend suffering through repeated rebirths, one needs to comprehend that most suffering is encountered in the 4 lowest realms (apāyā); see, “The Grand Unified Theory of Dhamma.”
Để thật sự thấu hiểu khổ do luân hồi tái sinh lặp đi lặp lại, cần hiểu rằng phần lớn khổ đau xảy ra trong bốn cõi thấp (apāyā); xem “The Grand Unified Theory of Dhamma.”
- Thus, stopping suffering requires one to first stop the causes for rebirths in the apāyā by attaining the Sotāpanna stage of Nibbāna; see, “Nibbāna in the Big Picture.”
Vì vậy, muốn chấm dứt khổ, trước hết cần dừng các nhân dẫn đến tái sinh vào apāyā bằng cách chứng đạt tầng Sotāpanna của Nibbāna; xem “Nibbāna in the Big Picture.”
- Seeing this hidden suffering is indeed difficult. It is not possible to convey the whole message in one essay, but I will try to get across the main idea. One really needs to spend some time thinking through these issues. When the Buddha attained the Buddhahood, it said that he was worried whether he could convey this deep ideas to most people.
Quả thật khó thấy được nỗi khổ ẩn tàng này. Không thể truyền tải trọn vẹn thông điệp trong một bài viết, nhưng tôi sẽ cố trình bày ý chính. Cần dành thời gian suy tư về những vấn đề này. Khi chứng thành Phật quả, Đức Phật từng băn khoăn liệu mình có thể truyền đạt những tư tưởng thâm sâu ấy cho số đông hay không.
- Everything happens due to one or (usually) many causes. The famous Third Law of motion in physics says that every action has a reaction; and the First Law says that an object will not change its status unless a force acts on it. It is easy to see these “cause and effect” principles at work in mechanical objects. If something needs to be moved, it needs to be pushed or pulled. If a stone is thrown up, it must come down if there is gravity pulling it down.
Mọi sự xảy ra đều do một hoặc (thường là) nhiều nguyên nhân. Định luật chuyển động Thứ ba nổi tiếng trong vật lý nói rằng mỗi hành động đều có phản ứng; Định luật I nói rằng vật sẽ không đổi trạng thái nếu không có lực tác dụng. Thật dễ thấy các nguyên lý “nhân – quả” này nơi cơ học: muốn vật di chuyển thì phải đẩy hay kéo; ném hòn đá lên thì nó sẽ rơi xuống do trọng lực kéo xuống.
- We seek pleasures that are highly visible. But if we gain such pleasures with immoral acts, the consequences of such immoral acts are not apparent. We can see a stone thrown up coming down, but we cannot see any bad consequences to the drug dealer who seems to be enjoying life.
Chúng ta tìm kiếm những khoái lạc dễ thấy. Nhưng nếu đạt khoái lạc bằng hành vi bất thiện, hệ quả của các hành vi ấy lại không hiện rõ. Ta thấy hòn đá bị ném lên rồi rơi xuống, nhưng không thấy ngay hậu quả xấu đối với kẻ buôn ma túy có vẻ đang hưởng thụ cuộc sống.
- The main problem in clearly seeing the “cause and effect of mind actions” is that the results of those actions have a time delay and that time delay itself is not predictable. In contrast, it is easy to predict what is going to happen with material things (moving an object, a vehicle, a rocket, etc). The success of physical sciences is due to this reason. Once the underlying laws are found (laws of gravity, laws of motion, electromagnetism, nuclear forces, quantum mechanics, etc), one has complete control.
Khó khăn chính khi thấy rõ “nhân – quả của các hành động thuộc tâm” là kết quả có độ trễ và bản thân độ trễ ấy không thể dự đoán. Trái lại, với vật chất (di chuyển vật, xe cộ, tên lửa, v.v.) thì dễ tiên liệu. Khoa học tự nhiên thành công vì lý do này: khi đã tìm ra các định luật nền tảng (hấp dẫn, chuyển động, điện từ, hạt nhân, cơ học lượng tử, v.v.) thì ta có thể kiểm soát hoàn toàn.
- But the mind is very different. To begin with, no two minds work the same way. Under a given set of conditions, each mind will chose to act differently. With physical objects, that is not so; under a given set of conditions, what will happen can be predicted accurately.
Nhưng tâm thì rất khác. Trước hết, không có hai cái tâm nào vận hành giống hệt nhau. Trong cùng một hoàn cảnh, mỗi tâm có thể chọn hành xử khác nhau. Đối với vật lý thì không vậy: cùng điều kiện, kết quả có thể dự đoán chính xác.
- Effects of some actions (kamma) may not materialize in this life and sometimes it may come to fruition only in many lives down the road (but with accumulated interest).
Hệ quả của một số hành động (kamma) có thể không trổ ngay trong đời này, đôi khi chỉ chín muồi sau nhiều đời (thậm chí có “lãi cộng dồn”).
- Even in this life, mind phenomena are complex: This is why economics is not a “real science.” It involves how people act sometimes “irrationally” for perceived gains. No economic theory can precisely predict how a given stock market will perform.
Ngay cả trong đời này, các hiện tượng tâm đã rất phức tạp: vì thế kinh tế học không phải “khoa học cứng”. Nó liên quan đến cách con người đôi khi hành động “phi lý” vì lợi ích họ tưởng sẽ nhận. Không lý thuyết kinh tế nào dự báo chính xác diễn biến của một thị trường chứng khoán cụ thể.
- When mechanical systems have time lags, those are predictable. We can set off a device to work in a certain way AT A CERTAIN TIME, and we know that it will happen at that time if all mechanical components work properly. Not so with the mind. When we act in a certain way, the RESULTS of those actions may not be manifested for many lives. This is a key point to contemplate on.
Với hệ cơ học, độ trễ có thể dự đoán. Ta có thể cài đặt thiết bị vận hành theo một cách VÀO MỘT THỜI ĐIỂM CỤ THỂ, và điều đó sẽ xảy ra nếu linh kiện hoạt động đúng. Tâm thì không như vậy. Khi ta hành động theo một cách nào đó, KẾT QUẢ có thể mãi đến nhiều đời sau mới hiển lộ. Đây là điểm then chốt cần quán chiếu.
- But cause and effect is a nature’s basic principle. When something is done, it will lead to one or more effects. In mind-related causes, the effects may take time, sometime a long time over many lives, to trigger the “corresponding effect.”
Tuy nhiên, nhân–quả là nguyên lý cơ bản của tự nhiên. Làm điều gì đó ắt đưa đến một hay nhiều hệ quả. Với các nhân thuộc tâm, quả có thể cần thời gian, đôi khi rất lâu qua nhiều đời, mới khởi phát “hệ quả tương ứng”.
- Thus it should be clear that “action and reaction” associated with mind effects REQUIRE the rebirth process. It is not readily apparent and is an essential part of the “previously unheard Dhamma” that the Buddha revealed to the world.
Vì thế, nên hiểu rằng “hành động và phản ứng” liên quan đến hệ quả tâm ĐÒI HỎI tiến trình tái sinh. Điều này không hiển lộ ngay, và là phần cốt yếu của “Dhamma chưa từng được nghe” mà Đức Phật chỉ dạy.
- This “cause and effect” that involves the mind is the principle of kamma and kamma vipāka in Buddha Dhamma.
“Nhân–quả” liên hệ đến tâm này chính là nguyên lý kamma và kamma vipāka trong Dhamma của Đức Phật.
- But unlike in Hinduism, Kamma is not deterministic, i.e., not all kamma vipāka have to come to fruition; see, “What is Kamma? Is Everything Determined by Kamma?.” All unspent kamma vipāka become null and void when an Arahant passes away.
Nhưng khác với Ấn Độ giáo, Kamma không mang tính xác định; không phải mọi kamma vipāka đều bắt buộc trổ quả; xem “What is Kamma? Is Everything Determined by Kamma?”. Tất cả kamma vipāka chưa trổ sẽ vô hiệu khi một Arahant viên tịch.
- The life we have as a human is a RESULT of a past good deed. The life of a dog or an ant is the result of a past deed by that sentient being.
Kiếp người mà ta đang có là HỆ QUẢ của những hành động tốt trong quá khứ. Kiếp của một con chó hay con kiến cũng là kết quả của hành động quá khứ của chính hữu tình đó.
- And what happens to us in this life is a COMBINATION of what we have done in the past (kamma vipāka) AND what we do in this life.
Và những gì xảy ra với chúng ta trong đời này là SỰ KẾT HỢP giữa những gì đã làm trong quá khứ (kamma vipāka) VÀ những gì ta làm trong đời này.
- What happens to an animal is MOSTLY due to kamma vipāka from the past.
Những gì xảy ra với một loài vật CHỦ YẾU là do kamma vipāka từ quá khứ.
- The difference between a human and an animal is that the animal does not have much control over what is going to happen to it. But human birth is a special one: We have a higher level mind that CAN change the future to some extent, and with possible enormous consequences.
Sự khác biệt giữa con người và loài vật là loài vật hầu như không có khả năng kiểm soát điều sẽ xảy đến với nó. Còn làm người là đặc biệt: chúng ta có một tâm ở cấp cao hơn, CÓ THỂ thay đổi tương lai ở một mức độ nào đó — và có thể với những hệ quả to lớn.
- What can we change and what cannot be changed?
Ta có thể thay đổi điều gì và điều gì không thể thay đổi?
- We are born with a certain kamma vipāka built in. Our body features, major illnesses (such as cancer) are mostly, not completely, built-in. We can avoid many kamma vipāka by acting with mindfulness, i.e., by planning well, taking precautions, etc.
Ta sinh ra đã mang sẵn một số kamma vipāka. Đặc điểm thân thể, các bệnh lớn (như ung thư) phần lớn — không hoàn toàn — đã “cài sẵn”. Ta có thể tránh nhiều kamma vipāka bằng chánh niệm trong hành xử, tức là biết lập kế hoạch, có biện pháp đề phòng, v.v.
- But we CANNOT change the fact that we are going to get old and eventually die, no matter what we do. Our life a RESULT.
Nhưng ta KHÔNG THỂ thay đổi sự thật rằng mình sẽ già và cuối cùng sẽ chết, dù làm gì đi nữa. Đời sống hiện tại là một KẾT QUẢ.
- What we CAN change are the CAUSES for future lives.
Điều ta CÓ THỂ thay đổi là các NHÂN cho những đời sống tương lai.
- Even though meditation cannot relieve us of most of the pre-determined suffering, proper meditation CAN provide temporary relief, as well as PERMANENTLY removing future suffering.
Dẫu thiền không thể cởi bỏ phần lớn khổ đau đã định, nhưng hành thiền đúng CÓ THỂ giúp giảm nhẹ tạm thời, và đồng thời loại bỏ VĨNH VIỄN khổ đau ở tương lai.
- The second Noble Truth is describes those CAUSES that we need to work on. The root causes are greed, hate, and ignorance, but they need to be removed mainly via understanding the Three Characteristics (see #12 below) and also via removing our bad sansāric habits; see a series of posts starting with, “Habits, Goals, Character (Gati)” to “The Way to Nibbāna – Removal of Āsavās.”
Sự thật Cao quý Thứ hai nêu ra những NHÂN ta cần xử lý. Nhân gốc là tham, sân, si; nhưng cần đoạn trừ chủ yếu bằng cách hiểu Ba Đặc tính (xem #12 phía dưới) và đồng thời loại bỏ các thói quen sansāric xấu; xem loạt bài bắt đầu từ “Habits, Goals, Character (Gati)” đến “The Way to Nibbāna – Removal of Āsavā.”
- The Third Noble Truth is about what can be achieved by systematically removing those causes. Nirāmisa sukha increases from the point of embarking on the Path, and has four levels of PERMANENT increases starting at the Sotāpanna stage and culminating at the Arahant stage; there are several posts starting with, “Three Kinds of Happiness – What is Nirāmisa Sukha?.”
Sự thật Cao quý Thứ ba nói về thành tựu đạt được khi tuần tự loại bỏ các nhân ấy. Nirāmisa sukha tăng trưởng ngay từ lúc bước lên Đạo, và có bốn mức tăng trưởng VĨNH VIỄN bắt đầu từ tầng Sotāpanna cho đến Arahant; xem loạt bài bắt đầu bằng “Three Kinds of Happiness – What is Nirāmisa Sukha?”.
- And then Fourth Noble Truth is the way to attain nirāmisa sukha and then various stages of Nibbāna. Nirāmisa sukha starts when one lives a moral life (see, “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala)” and follow-up posts). The root causes of immoral behavior are greed, hate, and ignorance. Ignorance can be reduced to the extent of attaining the Sotāpanna stage just via comprehending the Three Characteristics of “this world of 31 realms,” i.e., anicca, dukkha, anatta; see, “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations,” and the follow-up posts. It is that powerful.
Và rồi Sự thật Cao quý Thứ tư là con đường để đạt nirāmisa sukha rồi các tầng Nibbāna. Nirāmisa sukha khởi sinh khi sống đời đạo đức (xem “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala)” và các bài tiếp). Nhân gốc của hành vi bất thiện là tham, sân, si. Có thể giảm vô minh đến mức chứng tầng Sotāpanna chỉ bằng cách thấu triệt ba đặc tính của “thế giới 31 cõi” này, tức anicca, dukkha, anatta; xem “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations” và các bài tiếp theo. Sức mạnh là ở chỗ đó.
- Once one attains the Sotāpanna stage, one can find the rest of the way by oneself.
Khi đã chứng tầng Sotāpanna, người hành có thể tự mình lần ra phần đường còn lại.
- There are many different ways to describe and analyze what I summarized above. Different people can grasp Dhamma by looking at it from different angles. That is what I try to cover with sections like “Dhamma and Science”, “Dhamma and Philosophy”, and for those who like to dig deeper into Dhamma, the section on “Abhidhamma” which means “Higher or Deeper Dhamma.”
Có nhiều cách khác nhau để diễn giải và phân tích những gì tôi tóm lược ở trên. Mỗi người có thể nắm Dhamma từ những góc nhìn khác nhau. Vì thế tôi cố gắng bao quát qua các mục như “Dhamma and Science”, “Dhamma and Philosophy”, và dành cho những ai muốn đào sâu hơn vào Dhamma thì có phần “Abhidhamma” nghĩa là “Dhamma Cao hơn/Sâu hơn”.
- My goal is to provide a “wide view” that accommodates most people. Even though I cannot even begin to cover even a significant fraction of Buddha Dhamma, one does not need to understand “everything” even to attain the Arahanthood. The Buddha has said that one could attain all four stages of Nibbāna just via comprehending anicca, dukkha, anatta at deeper and deeper levels. This is because with deeper understanding, one’s mind automatically directs one in the right direction.
Mục tiêu của tôi là cung cấp một “cái nhìn rộng” phù hợp với đa số. Dẫu tôi không thể bao quát nổi một phần nhỏ Dhamma của Đức Phật, thì để chứng Arahantship cũng không cần “hiểu mọi thứ”. Đức Phật dạy rằng có thể chứng đủ bốn tầng Nibbāna chỉ bằng cách thấu hiểu anicca, dukkha, anatta ở những tầng sâu dần. Bởi với hiểu biết sâu hơn, tâm tự dẫn dắt người hành theo đúng hướng.
- Another reason that I try to cover many topics is to illustrate the point that Buddha Dhamma is a complete description of nature.
Một lý do khác khiến tôi đề cập nhiều chủ đề là để minh họa rằng Dhamma của Đức Phật là một mô tả trọn vẹn về tự nhiên.