Quantum Entanglement – We Are All Connected / Rối Lượng Tử – Tất Cả Chúng Ta Đều Được Kết Nối

Revised January 21, 2016 (#6); March 13, 2018; September 22, 2019; June 25, 2022; May 20, 2024

Chỉnh sửa Ngày 21/01/2016 (#6); Ngày 13/03/2018; Ngày 22/09/2019; Ngày 25/06/2022; Ngày 20/05/2024

Quantum entanglement is the ability of two spatially separated “entangled particles” to respond to each other instantaneously. This proven interconnectedness has Implications for the rebirth process.

Rối lượng tử là khả năng của hai “hạt bị rối” tách biệt về mặt không gian phản ứng với nhau một cách tức thời. Tính liên kết đã được chứng minh này có những hàm ý đối với tiến trình tái sinh.

  1. When we get deep into Buddha Dhamma, we will see that the mind creates EVERYTHING in this world. That is why the Buddha said, “mano pubbangama dhamma.……”, i.e., the mind is the precursor to everything. But let us proceed at a slow pace. See “Manopubbangamā dhammā..”

Khi đi sâu vào Dhamma của Đức Phật, chúng ta sẽ thấy rằng tâm tạo ra MỌI THỨ trong thế giới này. Đó là lý do Đức Phật nói, “mano pubbangama dhamma.……”, tức là tâm là tiền thân của mọi thứ. Nhưng chúng ta hãy đi từng bước chậm rãi. Xem “Manopubbangamā dhammā..”

  • By the way, dhamma is “what we bear” in this world (“ධරන දෙය” or “darana deya” in Sinhala); this means absolutely everything in this world. And all dhamma are anatta, i.e., fruitless, or there is nothing substantial in any dhamma (it does not mean “no-self” or “anātma”); see, “What are Dhamma? – A Deeper Analysis” and “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations,” and “Anicca – True Meanings.”

Nhân tiện, dhamma là “những gì chúng ta mang/gánh chịu” trong thế giới này (“ධරන දෙය” hay “darana deya” trong tiếng Sinhala); điều này có nghĩa là tuyệt đối mọi thứ trong thế giới này. Và tất cả dhamma đều là anatta, tức là không đem lại kết quả thật sự, hoặc không có gì thực chất trong bất kỳ dhamma nào (điều đó không có nghĩa là “vô ngã” hay “anātma”); xem “What are Dhamma? – A Deeper Analysis” và “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations,” và “Anicca – True Meanings.”

  1. Everything happens due to causes and conditions; see, “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?.” Also, this world is not four-dimensional (3 space dimensions and time) as we experience, but is multi-dimensional; see, “What Happens in Other Dimensions.” That is why we see only two realms (human and animal) out of the 31 realms of existence; see, “The Grand Unified Theory of Dhamma.” Just because we cannot experience directly or is not proven by science YET is not a reason to discard them. However, the current string theories do predict a ten or 11-dimensional world.

Mọi thứ xảy ra do các nhân và duyên; xem “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?.” Ngoài ra, thế giới này không phải là bốn chiều (3 chiều không gian và thời gian) như chúng ta trải nghiệm, mà là đa chiều; xem “What Happens in Other Dimensions.” Đó là lý do chúng ta chỉ thấy hai cảnh giới (loài người và loài vật) trong số 31 cảnh giới tồn tại; xem “The Grand Unified Theory of Dhamma.” Chỉ vì chúng ta chưa thể trực tiếp trải nghiệm, hoặc khoa học CHƯA chứng minh được, không phải là lý do để bác bỏ chúng. Tuy nhiên, các lý thuyết dây hiện nay thật sự dự đoán một thế giới có mười hoặc 11 chiều.

  • What can we explain with Buddha Dhamma? Everything in this world. See “Vagaries of Life and the Way to seek “Good Rebirths”,” for examples.

Chúng ta có thể giải thích điều gì bằng Dhamma của Đức Phật? Mọi thứ trong thế giới này. Xem “Vagaries of Life and the Way to seek “Good Rebirths”,” để có các ví dụ.

  • Also, see “Origin of Life.” This series explains how the mind creates EVERYTHING in this world.

Cũng xem “Origin of Life.” Loạt bài này giải thích cách tâm tạo ra MỌI THỨ trong thế giới này.

  1. Furthermore, science has been confirming many things that ordinary people rejected as “impossible” over the past few hundred years, and activity started increasing over the past hundred years since the advent of quantum mechanics and relativity; see, “Dhamma and Science – Introduction.” That should give us more confidence in Buddha Dhamma. That is saddhā or faith-based evidence.

Hơn nữa, trong vài trăm năm qua, khoa học đã xác nhận nhiều điều mà người bình thường từng bác bỏ là “không thể,” và hoạt động này bắt đầu gia tăng trong một trăm năm qua kể từ khi cơ học lượng tử và thuyết tương đối ra đời; xem “Dhamma and Science – Introduction.” Điều đó nên giúp chúng ta có thêm niềm tin nơi Dhamma của Đức Phật. Đó là saddhā hay bằng chứng dựa trên niềm tin.

  1. Here, we will discuss yet another recent scientific finding that makes the rebirth process more easily “explainable.” Please note that I am not trying to verify Buddha Dhamma by science. It is the other way around. I am saying that science is far behind Buddha Dhamma. Science is now trying to catch up just the material aspects of how this world works and has not made any significant progress on how the mind works.

Ở đây, chúng ta sẽ thảo luận thêm một phát hiện khoa học gần đây khác, khiến tiến trình tái sinh trở nên dễ “giải thích” hơn. Xin lưu ý rằng tôi không cố gắng xác minh Dhamma của Đức Phật bằng khoa học. Điều đúng là ngược lại. Tôi đang nói rằng khoa học đi sau Dhamma của Đức Phật rất xa. Hiện nay khoa học chỉ đang cố gắng bắt kịp các khía cạnh vật chất trong cách thế giới này vận hành, và vẫn chưa đạt được tiến bộ đáng kể nào về cách tâm hoạt động.

  • In the essay “Evidence for Rebirth,” we saw that a person who dies in one geographical location is reborn in another. Consciousness does NOT transmigrate as is believed in some other religions. However, energy leaving one place must instantly appear in another.

Trong bài tiểu luận “Bằng chứng về tái sinh,” chúng ta đã thấy rằng một người chết ở một vị trí địa lý này thì được tái sinh ở một nơi khác. Ý thức KHÔNG chuyển di như một số tôn giáo khác tin tưởng. Tuy nhiên, năng lượng rời khỏi một nơi phải lập tức xuất hiện ở một nơi khác.

  • What about the speed of the light barrier for anything or any information to travel, based on Einstein’s Special Theory of Relativity? It turns out that we are in a unique time in history. Buddha’s teachings are beginning to be, even if not confirmed, at least elevated to the level of possibility by Western science. For millennia, numerous people had strong enough faith to believe Buddha’s words and commit their entire lives to pursuing Nibbāna. (Actually, it is not blind faith. If one carefully studies the Dhamma/ Abhidhamma, one can verify that it must be true).

Vậy còn rào cản tốc độ ánh sáng đối với bất kỳ vật gì hay bất kỳ thông tin nào di chuyển, dựa trên Thuyết Tương Đối Hẹp Của Einstein Thì Sao? Hóa ra chúng ta đang sống trong một thời điểm độc đáo của lịch sử. Giáo pháp của Đức Phật đang bắt đầu được khoa học phương Tây, nếu chưa xác nhận, thì ít nhất cũng nâng lên mức có khả năng là đúng. Trong nhiều thiên niên kỷ, vô số người đã có niềm tin đủ mạnh để tin vào lời Đức Phật và dâng hiến trọn đời mình cho việc theo đuổi Nibbāna. (Thật ra, đó không phải là niềm tin mù quáng. Nếu một người nghiên cứu kỹ Dhamma/ Abhidhamma, người ấy có thể xác minh rằng điều đó hẳn là đúng).

  1. In 1935, Einstein, Podolsky, and Rosen published a paper showing that if quantum mechanics is correct, a particle can somehow “know” what another particle, even if separated from it by a large distance, is doing. Einstein derisively called this “spooky action at a distance” and dismissed the prediction. Even though his theories led to quantum mechanics, Einstein was firmly opposed to quantum mechanics throughout his lifetime.

Năm 1935, Einstein, Podolsky và Rosen đã công bố một bài báo cho thấy rằng nếu cơ học lượng tử là đúng, thì bằng cách nào đó một hạt có thể “biết” một hạt khác đang làm gì, ngay cả khi nó bị tách khỏi hạt kia bởi một khoảng cách rất lớn. Einstein đã mỉa mai gọi điều này là “tác động ma quái từ xa” và bác bỏ dự đoán ấy. Mặc dù các lý thuyết của ông đã dẫn đến cơ học lượng tử, Einstein vẫn kiên quyết phản đối cơ học lượng tử trong suốt cuộc đời mình.

  • However, in 1964, physicist John Bell proposed an experiment to test this concept. Those are experiments on the “violation of Bell’s inequality.” Several experiments carried out since 1997 proved that Einstein was wrong. The experimenters created “entangled particles,” which shared a wave function. In 1997, Nicholas Gisin conducted the first experiment with entangled photons sent seven miles apart via optical fibers. When they reached the ends of these fibers, the two photons were forced to make random choices between alternative, equally possible pathways.

Tuy nhiên, vào năm 1964, nhà vật lý John Bell đã đề xuất một thí nghiệm để kiểm chứng khái niệm này. Đó là các thí nghiệm về “sự vi phạm bất đẳng thức Bell.” Một số thí nghiệm được thực hiện từ năm 1997 đã chứng minh rằng Einstein đã sai. Các nhà thực nghiệm đã tạo ra “các hạt bị rối,” tức là các hạt cùng chia sẻ một hàm sóng. Năm 1997, Nicholas Gisin đã thực hiện thí nghiệm đầu tiên với các photon bị rối được gửi đi cách nhau bảy dặm qua các sợi quang. Khi chúng đến các đầu cuối của những sợi quang này, hai photon bị buộc phải đưa ra các lựa chọn ngẫu nhiên giữa những lộ trình thay thế có khả năng xảy ra ngang nhau.

  • There was no way for the photons to communicate with each other. Thus, “classical” physics would predict that their independent choices would have no relationship. However, when the paths of the two photons were adjusted correctly, and the results were compared, the independent decisions of the paired photons always matched. There was no real way for them to communicate with each other. The responses were instantaneous, even though the two events were separated by about 26 milliseconds at the speed of light.

Không có cách nào để các photon giao tiếp với nhau. Vì vậy, vật lý “cổ điển” sẽ dự đoán rằng các lựa chọn độc lập của chúng không có liên hệ gì với nhau. Tuy nhiên, khi các lộ trình của hai photon được điều chỉnh đúng cách, và các kết quả được so sánh, các quyết định độc lập của cặp photon luôn trùng khớp. Thật sự không có cách nào để chúng giao tiếp với nhau. Các phản ứng là tức thời, mặc dù hai sự kiện ấy bị tách biệt bởi khoảng 26 mili giây với tốc độ ánh sáng.

  1. Since then, the same experiment has been repeated with electrons and ions. This effect is called the “quantum entanglement,” It leads directly to other related concepts such as “holographic universe” and “interconnectedness.” The conclusion is that entangled particles can be interconnected even if situated across the universe!

Kể từ đó, cùng một thí nghiệm đã được lặp lại với electron và ion. Hiệu ứng này được gọi là “rối lượng tử,” và nó trực tiếp dẫn đến các khái niệm liên hệ khác như “vũ trụ toàn ảnh” và “tính liên kết lẫn nhau.” Kết luận là các hạt bị rối có thể liên kết với nhau ngay cả khi chúng nằm ở hai phía xa nhau trong vũ trụ!

Vào cuối năm 2015, “tính phi cục bộ của tự nhiên” hay sự vi phạm bất đẳng thức Bell đã được xác nhận trong ba thí nghiệm “không còn kẽ hở”; xem tập tin pdf, “WebLink: PDF File: Wiseman-Death by experiment for local realism-Nature-2015.”

Và thí nghiệm đầu tiên trong số đó là: “WebLink: Hensen-Loophole-free Bell Inequality-Nature-2015.”

Chi tiết xem tại “Quantum Mechanics and Dhamma.”

  1. The following fun video by Dr. Quantum illustrates the basic idea of quantum entanglement:

Video thú vị sau đây của Dr. Quantum minh họa ý tưởng căn bản về rối lượng tử:

WebLink: YOUTUBE: Dr Quantum – Entanglement

  1. Quantum entanglement could be intimately connected (and can be “explained” easier) with a universe that is multi-dimensional (like the proposed 11-dimensional string theory). If you have read the post on “Consciousness Dependence on Number of Dimensions,” it will be easier to follow my simple (and crude) illustration:

Rối lượng tử có thể có liên hệ mật thiết với một vũ trụ đa chiều (như lý thuyết dây 11 chiều được đề xuất), và khi đó nó có thể được “giải thích” dễ hơn. Nếu quý vị đã đọc bài viết “Consciousness Dependence on Number of Dimensions,” thì sẽ dễ theo dõi minh họa đơn giản (và thô sơ) của tôi hơn:

  • Think about a two-dimensional “world,” say, the kitchen floor, and consider an ant on the floor as a “two-dimensional being,”; meaning we assume that the ant can see only those things that make direct contact with the floor. If a chair is there, the ant can see only four “impenetrable circles” where the chair’s legs touch the floor. For the ant, those four “circles” are not connected. They lie far apart from each other. However, if we lift that chair, all four “circles” will be removed simultaneously. This means that, for the ant, the four “circles” were “entangled” or connected. Of course, we can see that they were connected via the rest of the chair in the third dimension, above the floor.

Hãy nghĩ về một “thế giới” hai chiều, chẳng hạn như sàn nhà bếp, và xem một con kiến trên sàn như một “chúng sinh hai chiều”; nghĩa là chúng ta giả định rằng con kiến chỉ có thể thấy những gì tiếp xúc trực tiếp với sàn. Nếu có một cái ghế ở đó, con kiến chỉ có thể thấy bốn “vòng tròn không thể xuyên qua” tại những nơi chân ghế chạm sàn. Đối với con kiến, bốn “vòng tròn” ấy không được kết nối với nhau. Chúng nằm cách xa nhau. Tuy nhiên, nếu chúng ta nhấc chiếc ghế đó lên, cả bốn “vòng tròn” sẽ biến mất đồng thời. Điều này có nghĩa là, đối với con kiến, bốn “vòng tròn” ấy đã “bị rối” hay được kết nối với nhau. Dĩ nhiên, chúng ta có thể thấy rằng chúng được kết nối thông qua phần còn lại của chiếc ghế trong chiều thứ ba, phía trên mặt sàn.

  • Similarly, things that appear “far apart” (say New York and Houston) may be connected via a dimension we cannot see. A person dying in New York may be born instantaneously in Houston because those two “places” may have a direct path via a hidden dimension.

Tương tự, những nơi có vẻ “cách xa nhau” (chẳng hạn New York và Houston) có thể được kết nối qua một chiều mà chúng ta không thể thấy. Một người chết ở New York có thể được sinh ra tức thời ở Houston, vì hai “nơi” ấy có thể có một con đường trực tiếp thông qua một chiều ẩn.

  • Those “entangled particles” in #5 above may travel far apart but they could be connected via a hidden dimension. Just like the ant in the above example is unaware of the rest of the chair, we are unaware of such hidden dimensions.

Những “hạt bị rối” trong mục #5 ở trên có thể di chuyển ra rất xa nhau, nhưng chúng có thể được kết nối thông qua một chiều ẩn. Cũng như con kiến trong ví dụ trên không biết đến phần còn lại của chiếc ghế, chúng ta không biết đến những chiều ẩn như vậy.

  1. However, quantum mechanics is not restricted to working on “intellectual” problems like those above. Those are what the man-on-the-street calls “abstract stuff.” Most of the “things” that we have grown accustomed to are byproducts of quantum mechanics. Those vary from computers and cell phones to lasers and nuclear bombs.

Tuy nhiên, cơ học lượng tử không chỉ giới hạn trong việc xử lý những vấn đề “trí thức” như các vấn đề ở trên. Đó là những gì người bình thường gọi là “những thứ trừu tượng.” Phần lớn những “thứ” mà chúng ta đã trở nên quen thuộc đều là sản phẩm phụ của cơ học lượng tử. Chúng trải rộng từ máy tính và điện thoại di động cho đến laser và bom hạt nhân.

  • Those new observations make the concept of a connection across the universe more plausible. But there is no point in wasting valuable time trying to find answers to questions such as the end of the universe or the beginning of life. That is what the Buddha advised.

Những quan sát mới ấy khiến khái niệm về một sự kết nối xuyên suốt vũ trụ trở nên hợp lý hơn. Nhưng không có ích gì khi lãng phí thời gian quý báu để cố tìm câu trả lời cho những câu hỏi như điểm tận cùng của vũ trụ hay sự khởi đầu của sự sống. Đó là điều Đức Phật đã khuyên.

  • We are fortunate to be born in the human world, which is an infrequent event. See, “Rebirth – Connection to Suffering in the First Noble Truth.”) Thus, one should diligently work towards achieving liberation (Nibbāna). In realms below the human world, life is filled with suffering, and life in heavenly worlds is too blissful for one to focus on working toward Nibbāna.

Chúng ta may mắn được sinh vào thế giới loài người, một sự kiện hiếm khi xảy ra. Xem “Rebirth – Connection to Suffering in the First Noble Truth.”) Vì vậy, một người nên tinh tấn nỗ lực hướng đến việc chứng đạt sự giải thoát (Nibbāna). Trong các cảnh giới thấp hơn thế giới loài người, đời sống đầy khổ đau; còn đời sống trong các cõi trời thì quá an lạc khiến người ta khó tập trung nỗ lực hướng đến Nibbāna.

Is the Universe Multi-Dimensional? – Another Emerging Possibility

Vũ Trụ Có Đa Chiều Không? – Một Khả Năng Khác Đang Xuất Hiện

Einstein dreamed of working out such a Grand Unified Theory, but he could not. Many scientists are trying to accomplish this goal, and the newest theories are called string theories. No Grand Unified Theory exists yet, but the closest is a version of the M-theory’s string theory. M-theory says that the universe is 11-dimensional, even though we can see only four dimensions (including time). So, could life exist in other dimensions that we cannot observe? That is another possibility. I briefly discuss this possibility under “What Happens in Other Dimensions?.” [Consciousness Dependence on Number of Dimensions]

Einstein từng mơ ước xây dựng được một Lý Thuyết Thống Nhất Lớn như vậy, nhưng ông đã không làm được. Nhiều nhà khoa học đang cố gắng đạt được mục tiêu này, và các lý thuyết mới nhất được gọi là các lý thuyết dây. Hiện vẫn chưa có Lý Thuyết Thống Nhất Lớn nào, nhưng gần nhất là một phiên bản của lý thuyết dây thuộc lý thuyết M. Lý thuyết M nói rằng vũ trụ có 11 chiều, mặc dù chúng ta chỉ có thể thấy bốn chiều (bao gồm cả thời gian). Vậy sự sống có thể tồn tại trong các chiều khác mà chúng ta không thể quan sát không? Đó là một khả năng khác. Tôi thảo luận ngắn gọn về khả năng này trong “What Happens in Other Dimensions?.” [Sự phụ thuộc của ý thức vào số lượng chiều]

Consciousness and Quantum Mechanics

Ý Thức và Cơ Học Lượng Tử

March 13, 2018: I have started a new section, “Quantum Mechanics and Dhamma,” where a new interpretation of quantum mechanics is presented. I explain why quantum theory cannot explain consciousness.

Ngày 13/03/2018: Tôi đã bắt đầu một phần mới, “Quantum Mechanics and Dhamma,” nơi một cách diễn giải mới về cơ học lượng tử được trình bày. Tôi giải thích vì sao lý thuyết lượng tử không thể giải thích ý thức.

Next, “What is Mind? – How do we Experience the Outside World?”, …….

Tiếp theo, “What is Mind? – How do we Experience the Outside World?”, …….