- Morality and immorality are both built-in to nature. A human can choose to become moral or immoral. This is because a human has a mind that can grasp right from wrong; on the other hand, an animal does not have a developed mind that can sort out good deeds from the bad most of the time.
Đạo đức và bất thiện đều là những quy luật vốn có của tự nhiên. Con người có thể lựa chọn sống đạo đức hoặc bất thiện. Điều này là vì con người có một tâm có khả năng phân biệt đúng và sai; ngược lại, động vật không có một tâm phát triển đủ để trong đa số trường hợp có thể phân biệt hành động thiện với hành động bất thiện.
- In Buddha Dhamma, which describes nature’s laws, the foundation of the moral code is the set of ten moral actions (dasa kusala), which are to avoid the ten immoral actions (dasa akusala); see, “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala)” and the follow-up post.
Trong Dhamma của Đức Phật, hệ thống mô tả các quy luật của tự nhiên, nền tảng của đạo đức là mười hành động thiện (dasa kusala), tức là tránh mười hành động bất thiện (dasa akusala); xem “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala)” và bài viết tiếp theo.
- If one does not follow this fundamental moral code, one becomes indebted to other humans and also to the nature (which means all living beings, from which we “see” only a small fraction) in general. In this life as well as in previous lives, we have become indebted to other beings.
Nếu không tuân theo nền tảng đạo đức này, một người sẽ mắc nợ những người khác cũng như tự nhiên (nghĩa là toàn thể chúng sinh, trong đó chúng ta chỉ thấy được một phần rất nhỏ). Trong đời này cũng như trong vô số đời trước, chúng ta đều đã mắc nợ các chúng sinh khác.
- Thus getting out of that debt, as well not to get into new debts, is also a part of the moral code in Buddha Dhamma; see, “Kamma, Debt, and Meditation” for more details.
Vì vậy, trả hết những món nợ ấy và đồng thời không tạo thêm những món nợ mới cũng là một phần của đạo đức trong Dhamma của Đức Phật; xem “Kamma, Debt, and Meditation” để biết thêm chi tiết.
- This is in the “vinaya piṭaka” of the Tipiṭaka; it is also described in the suttā in the sutta piṭaka. The third section of the Tipiṭaka, Abhidhamma, describes the ten moral/immoral actions in depth.
Điều này được trình bày trong “vinaya piṭaka” của Tipiṭaka và cũng được đề cập trong các suttā thuộc sutta piṭaka. Phần thứ ba của Tipiṭaka là Abhidhamma trình bày rất sâu về mười hành động thiện và bất thiện.
- Now let us see how most of our conventional moral code(s), comes from these two foundational aspects of Buddha Dhamma.
Bây giờ chúng ta hãy xem phần lớn các chuẩn mực đạo đức thông thường của xã hội bắt nguồn từ hai nền tảng này của Dhamma của Đức Phật như thế nào.
- Of the ten immoral actions three are done with body: killing, stealing, and sexual misconduct. The basic difference with “conventional code” is that killing of animals is not considered immoral in many societies.
Trong mười hành động bất thiện, có ba hành động được thực hiện bằng thân: giết hại, trộm cắp và tà hạnh trong dục. Điểm khác biệt cơ bản so với “đạo đức thông thường” là ở nhiều xã hội, việc giết động vật không được xem là bất thiện.
- There are four immoral actions done with speech: lying, slandering, harsh speech, and frivolous talk, of which the latter is not taken seriously as immoral in most cases; but one can experience the benefits of avoiding it for oneself.
Có bốn hành động bất thiện bằng lời nói: nói dối, nói chia rẽ, nói lời thô ác và nói chuyện vô ích. Trong đó, hành động cuối cùng thường không được xem là nghiêm trọng trong đa số trường hợp; tuy nhiên, chính bản thân mỗi người có thể trải nghiệm lợi ích của việc tránh nó.
- Those seven immoral actions and speech ARISE due to the three kinds of immoral thoughts: greed for other’s belongings, ill will or hatred, and established wrong views (lobha, dosa, moha). In a way the last one is the root cause for all other nine, because one would not violate any of them if one knew the true nature of the “wider world” (of 31 realms of existence and the rebirth process therein): that it is unfruitful to engage in any of those nine immoral actions (called “avijjā” or ignorance).
Bảy hành động bất thiện bằng thân và khẩu đó PHÁT SINH từ ba loại tư tưởng bất thiện: tham muốn tài sản của người khác, ác ý hay sân hận và tà kiến (lobha, dosa, moha). Theo một nghĩa nào đó, yếu tố cuối cùng chính là nguyên nhân gốc rễ của chín hành động còn lại, bởi nếu hiểu được bản chất thật sự của “thế giới rộng lớn” (gồm 31 cõi hiện hữu và tiến trình tái sinh trong đó), thì người ta sẽ không phạm bất kỳ hành động nào trong chín hành động ấy. Sự không hiểu biết đó được gọi là avijjā (vô minh).
- Then there is the other aspects of morality that comes from abstaining from getting into new debt and paying off old debts (from the vinaya).
Ngoài ra còn có một khía cạnh khác của đạo đức, đó là tránh tạo thêm các món nợ mới và hoàn trả những món nợ cũ (được trình bày trong vinaya).
- As one can easily see, giving (dana) in general is an excellent way of “paying off debt.” Since we do not know who we have becomes indebted to in this long cycle of rebirths, giving can be to anyone, including animals. For animals, the best giving is of course abstain from killing; not to take their lives. Even though they cannot think like us, they do have feelings.
Như chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy, bố thí (dana) nói chung là một cách tuyệt vời để “trả nợ”. Vì chúng ta không biết mình đã mắc nợ ai trong vòng tái sinh dài vô tận này, nên việc bố thí có thể dành cho bất kỳ ai, kể cả động vật. Đối với động vật, sự cho đi tốt đẹp nhất chính là không giết hại, không tước đoạt mạng sống của chúng. Dù chúng không thể suy nghĩ như con người, chúng vẫn có cảm giác.
- This point of “being debt free” incorporate many of our “conventional moral actions”: helping out others, being considerate to others, etc.
Khía cạnh “không còn mắc nợ” này bao hàm rất nhiều hành vi đạo đức thông thường của chúng ta như giúp đỡ người khác, biết quan tâm đến người khác, v.v.
- A big part of this is also making sure to fulfil one’s responsibilities. All our associations have, at the root, “long term debts” in play even though we do not realize it. The biggest debts are those to our families and especially to children (and parents in return).
Một phần rất quan trọng của điều này là hoàn thành đầy đủ các trách nhiệm của mình. Mọi mối quan hệ của chúng ta đều có gốc rễ từ những “món nợ dài hạn”, dù chúng ta không nhận ra. Những món nợ lớn nhất là đối với gia đình, đặc biệt là đối với con cái (và ngược lại là cha mẹ).
- We constantly benefit from the actions of innumerable others living in this complex society; we depend on each other for survival. Our food, energy needs, infrastructure needs, are hard to sort out. The best way to pay off such debts is to do “one’s own part”, honestly doing one’s own job and being a “good citizen.”
Chúng ta liên tục hưởng lợi từ công sức của vô số người khác trong xã hội phức tạp này; chúng ta phụ thuộc lẫn nhau để tồn tại. Thực phẩm, năng lượng và cơ sở hạ tầng mà chúng ta sử dụng đều là kết quả từ công sức của rất nhiều người, khó có thể phân tách được. Cách tốt nhất để trả những món nợ đó là hoàn thành tốt “phần việc của mình”, trung thực làm tốt công việc của bản thân và trở thành một “công dân tốt”.
- But the most important thing is to understand the true nature of this “wider world.” When one has that understanding it will become automatic to follow the moral code. One does not have to make an effort, because one’s mind clearly sees what is right and what is wrong. There are then such meritorious actions (puñña kriya), which cultivate the “moral code behavior” and also purifies the mind; see, “Punna Kamma – Dāna, Sīla, Bhāvanā.”
Nhưng điều quan trọng nhất là phải hiểu được bản chất chân thật của “thế giới rộng lớn” này. Khi đã có sự hiểu biết đó, việc sống đúng đạo đức sẽ trở thành điều tự nhiên. Người ấy không cần phải cố gắng ép buộc bản thân, vì tâm đã thấy rõ điều gì là đúng và điều gì là sai. Khi đó sẽ có những hành động phước thiện (puñña kriya), vừa nuôi dưỡng nếp sống đạo đức vừa thanh lọc tâm; xem “Punna Kamma – Dāna, Sīla, Bhāvanā.”
- The goal of this website is to clarify how people engage in immoral actions because of their inability to REALLY understand the true nature of this “wider world” (anicca, dukkha, anatta) and thus to help get rid of such wrong views.
Mục tiêu của trang web này là làm sáng tỏ lý do vì sao con người thực hiện các hành động bất thiện, đó là vì họ không thật sự hiểu được bản chất chân thật của “thế giới rộng lớn” này (anicca, dukkha, anatta), qua đó giúp loại bỏ những tà kiến như vậy.
- If one understood the “long term consequences” (and unfruitfulness) of acting with extreme greed and hate, then one becomes automatically moral.
Nếu một người hiểu được những “hậu quả lâu dài” (và sự vô ích) của việc hành động với lòng tham và sân hận cực độ, thì người ấy sẽ tự nhiên sống có đạo đức.
- Finally, morality is not a one street. Unfortunately, nature has both morality and immorality built in. Even though we think, “How can one commit such a highly immoral act as killing another human being and still have peace of mind?”, there are some who actually ENJOY such acts. People like Hitler and Pol Pot, as well as serial killers, are good examples. They PLAN and carry out such vicious deeds with pleasure.
Cuối cùng, đạo đức không phải là con đường duy nhất. Đáng tiếc là trong tự nhiên đều tồn tại cả xu hướng đạo đức lẫn bất thiện. Dù chúng ta thường nghĩ: “Làm sao một người có thể giết một người khác mà vẫn cảm thấy thanh thản được?”, nhưng thực tế có những người thật sự THÍCH THÚ với những hành động như vậy. Hitler, Pol Pot và những kẻ giết người hàng loạt là những ví dụ điển hình. Họ LÊN KẾ HOẠCH và thực hiện những hành động tàn ác ấy với sự thích thú.
- Thus nature, at least on the surface (because the consequences are hidden and delayed), is neutral regarding morality and immorality. One can choose the moral path or the immoral path. Humans have the ability to determine which path is correct. However, it is not easy for children to figure that out. This is why the guidance of parents and teachers is CRITICAL in pointing a child in the right direction.
Vì vậy, ít nhất trên bề mặt (do hậu quả thường bị che giấu và đến muộn), tự nhiên không thiên vị đạo đức hay bất thiện. Một người có thể chọn con đường đạo đức hoặc con đường bất thiện. Con người có khả năng phân biệt đâu là con đường đúng. Tuy nhiên, trẻ em không dễ tự mình nhận ra điều đó. Chính vì vậy, sự hướng dẫn của cha mẹ và thầy cô là CỰC KỲ QUAN TRỌNG để định hướng trẻ đi đúng đường.
Related Post: What Does Buddha Dhamma Say about Creator, Satan, Angels, and Demons?
Bài viết liên quan: What Does Buddha Dhamma Say about Creator, Satan, Angels, and Demons?
Next, “Buddhist Explanations of Conception, Abortion, and Contraception”, ………….
Tiếp theo: “Buddhist Explanations of Conception, Abortion, and Contraception”, ………….
