Feelings: Sukha, Dukha, Somanassa, and Domanassa / Các Cảm thọ: Sukha, Dukha, Somanassa, và Domanassa

December 11, 2015; Revised November 19, 2018; June 15, 2024

Ngày 11/12/2015; Chỉnh sửa ngày 19/11/2018; ngày 15/06/2024

In this post, we will discuss an important classification of vedanā based on whether they arise due to kamma vipāka or our defiled thoughts (saṅkhāra).

Trong bài viết này, chúng ta sẽ thảo luận một cách phân loại vedanā quan trọng, dựa trên việc chúng sinh khởi do kamma vipāka hay do những ý nghĩ nhiễm ô của chúng ta (saṅkhāra).

  1. This is a sequel to the previous post, “Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways,” where we discussed how feelings arise due to kamma vipāka and also due to mano saṅkhāra.

Đây là bài tiếp nối bài trước, “Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways”, trong đó chúng ta đã thảo luận cách các cảm thọ sinh khởi do kamma vipāka và cả do mano saṅkhāra.

Như đã thảo luận trong một số bài viết, chúng ta có thể ngăn một số kamma vipāka thực sự xảy ra bằng cách không tạo những điều kiện thích hợp để chúng xuất hiện; tuy nhiên, một số kamma vipāka mạnh rất khó tránh. Xem “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?”

  • However, feelings (both good and bad) that arise due to saṅkhāra are totally avoidable, and Arahants are completely free of them. We discussed this in the previous post.

Tuy nhiên, những cảm thọ (cả dễ chịu lẫn khó chịu) sinh khởi do saṅkhāra hoàn toàn có thể tránh được, và các vị Arahant hoàn toàn thoát khỏi chúng. Chúng ta đã thảo luận điều này trong bài trước.

  • Now let us discuss in detail what types of feelings arise from those two causes.

Bây giờ, chúng ta hãy thảo luận chi tiết những loại cảm thọ sinh khởi từ hai nguyên nhân ấy.

  1. First, let us discuss the feelings that we feel in our physical bodies.

Trước hết, chúng ta hãy thảo luận những cảm thọ được cảm nhận nơi thân thể vật chất.

  • They include sukha vedanā such as bodily comforts one feels sleeping in a luxurious bed, eating tasty food, smelling nice odors, seeing something attractive, etc. They arise via the five physical senses.

Chúng bao gồm sukha vedanā, chẳng hạn sự dễ chịu nơi thân khi ngủ trên một chiếc giường sang trọng, ăn món ngon, ngửi mùi thơm, nhìn thấy điều gì hấp dẫn, v.v. Chúng sinh khởi qua năm giác quan thuộc thân.

  • Then there are dukha vedanā that are again brought in via the five physical senses: injuries to the body, headaches, eating something bitter, smelling a foul odor, hearing to an ear-piercing sound, etc.

Tiếp đến là dukha vedanā, cũng được tiếp nhận qua năm giác quan thuộc thân: tổn thương cơ thể, đau đầu, ăn thứ gì có vị đắng, ngửi mùi hôi, nghe âm thanh chói tai, v.v.

  • Both those types of vedanā are due to kamma vipāka, and Arahants feel them too. Sukha vedanā arise due to kusala kamma vipāka (past good deeds) and dukha vedanā arise due to akusala kamma vipāka (past bad deeds).

Cả hai loại vedanā ấy đều do kamma vipāka, và các vị Arahant cũng cảm nhận chúng. Sukha vedanā sinh khởi do kusala kamma vipāka (những việc thiện trong quá khứ), còn dukha vedanā sinh khởi do akusala kamma vipāka (những việc bất thiện trong quá khứ).

  • These sukha and dukha vedanā mainly exist in the kāma loka, where the dense bodies of the beings are sufficiently dense to impart them. It is mainly in the lower five realms (including the human realm, that dukha vedanā exists as kamma vipāka. However, the worst types of dukha vedanā are in the lowest four realms (apāyā), and that is why a Sotāpanna is said to have overcome the worst of the suffering forever.

Những sukha và dukha vedanā này chủ yếu hiện diện trong kāma loka, nơi thân thể của chúng sinh đủ thô đặc để cảm nhận chúng. Dukha vedanā do kamma vipāka chủ yếu hiện diện trong năm cõi thấp (bao gồm cõi người). Tuy nhiên, những loại dukha vedanā nghiêm trọng nhất nằm ở bốn cõi thấp nhất (apāyā); đó là lý do một Sotāpanna được nói là đã vĩnh viễn vượt qua những khổ đau tồi tệ nhất.

  • In the Deva realms, it is mainly the sukha vedanā that results from good kamma vipāka. That is why a Sakadāgāmī is never born at or below the human realm, and is said to become “healthy forever.”

Trong các cõi Deva, chủ yếu có sukha vedanā do kamma vipāka tốt mang lại. Đó là lý do một Sakadāgāmī không bao giờ sinh vào cõi người hoặc những cõi thấp hơn, và được nói là trở nên “khỏe mạnh mãi mãi”.

  • In the rūpa loka and arūpa loka, beings mainly have jhānic pleasures. Thus, an Anāgāmī, who will never be reborn in the kāma loka, is said to become “peaceful forever.”

Trong rūpa loka và arūpa loka, chúng sinh chủ yếu trải nghiệm những lạc thú jhāna. Vì vậy, một Anāgāmī, người sẽ không bao giờ tái sinh vào kāma loka, được nói là trở nên “an tĩnh mãi mãi”.

  1. Some vipāka vedanā felt by the body are neutral. Furthermore, all vipāka vedanā coming through the other four physical senses are also neutral: adhukkhamaasukha (adhukkhama asukha or without being painful or joyful, just neutral) vedanā, which are commonly called upekkhā vedanā.

Một số vipāka vedanā được cảm nhận nơi thân là trung tính. Hơn nữa, tất cả vipāka vedanā sinh khởi qua bốn giác quan thuộc thân còn lại cũng đều trung tính: adhukkhamaasukha vedanā (adhukkhama asukha, tức không đau đớn cũng không vui thích, chỉ trung tính), thường được gọi là upekkhā vedanā.

  • It is important to note that such adhukkhama asukha or upekkha vedanā are the true reality of experience. Vedanā comes from (“ve” + “danā”) which means “veema danaveema” (වීම දැනවීම means being (vīma) notice [dænavīma]) in Sinhala. Basically, when we sense something via our six senses, we become aware that something happened, i.e., seeing a picture, hearing a sound, etc.; that is vedanā.

Điều quan trọng cần lưu ý là những adhukkhama asukha hay upekkha vedanā ấy phản ánh thực chất của trải nghiệm. Vedanā bắt nguồn từ (“ve” + “danā”), có nghĩa là “veema danaveema” (වීම දැනවීම nghĩa là sự hiện hữu [vīma] được nhận biết [dænavīma]) trong tiếng Sinhala. Về cơ bản, khi cảm nhận điều gì qua sáu giác quan, chúng ta nhận biết rằng một điều đã xảy ra, chẳng hạn thấy một bức tranh, nghe một âm thanh, v.v.; đó là vedanā.

  • For example, seeing a person X only leads to an upekkha vedanā for ANYONE initially.

Ví dụ, ban đầu, việc nhìn thấy một người X chỉ dẫn đến upekkha vedanā đối với BẤT KỲ AI.

  1. However, within a fraction of a second of that seeing event, it COULD LEAD TO pleasant (somanassa) or unpleasant (domanassa) feelings DEPENDING ON WHO IS SEEING X. Person X’s wife or child will generate somanassa vedanā upon seeing X. However, an enemy of X will generate domanassa vedanā upon seeing X.

Tuy nhiên, chỉ trong một phần nhỏ của giây sau sự kiện nhìn thấy ấy, nó CÓ THỂ DẪN ĐẾN những cảm thọ dễ chịu (somanassa) hoặc khó chịu (domanassa), TÙY THUỘC VÀO NGƯỜI ĐANG NHÌN THẤY X. Vợ hoặc con của X sẽ sinh khởi somanassa vedanā khi thấy X. Nhưng một người có thù với X sẽ sinh khởi domanassa vedanā khi thấy X.

  • On the other hand, a total stranger (or an Arahant) will not generate either somanassa or domanassa vedanā upon seeing X, and that is the true reality, as mentioned in #3 above.

Mặt khác, một người hoàn toàn xa lạ (hoặc một Arahant) sẽ không sinh khởi somanassa hay domanassa vedanā khi thấy X; đó là thực chất của trải nghiệm, như đã đề cập ở mục #3 bên trên.

  • Thus, both somanassa and domanassa vedanā are MIND MADE, and arise due to mano saṅkhāra. And such saṅkhāra are generated based on one’s own gati and āsavas. [āsava: [m.] 1. that which flows; 2. spirit; 3. discharge from a sore; 4. ideas which intoxicate the mind.]

Vì vậy, cả somanassa và domanassa vedanā đều DO TÂM TẠO RA và sinh khởi do mano saṅkhāra. Những saṅkhāra ấy được tạo ra dựa trên gati và āsavas của chính mỗi người. [āsava: [danh từ giống đực] 1. thứ chảy ra; 2. rượu; 3. dịch chảy từ vết loét; 4. những ý niệm làm tâm mê muội.]

  • In another example, if two people who are strong supporters of two opposing political parties see the leader of one political party, one will generate somanassa vedanā and the other will generate domanassa vedanā upon seeing that politician. Thus, those feelings could not have resided with the politician, but arose entirely due to the gati of those two people.

Trong một ví dụ khác, nếu hai người nhiệt thành ủng hộ hai đảng chính trị đối lập nhìn thấy lãnh đạo của một trong hai đảng, thì một người sẽ sinh khởi somanassa vedanā, còn người kia sẽ sinh khởi domanassa vedanā khi thấy chính trị gia ấy. Vì vậy, những cảm thọ đó không thể có sẵn nơi vị chính trị gia, mà sinh khởi hoàn toàn do gati của hai người ấy.

  • An Arahant will not generate either kind, because there is no attachment (or repulsion) to anything or anyone for an Arahant.

Một Arahant sẽ không sinh khởi loại nào trong hai loại ấy, vì vị ấy không còn quyến luyến (hay ghét bỏ) bất kỳ điều gì hoặc bất kỳ ai.

  • This is a very important point that one could do insight meditation on.

Đây là một điểm rất quan trọng mà mỗi người có thể lấy làm đề tài thiền quán.

  1. We also know that both sukha and dukha vedanā can LEAD TO somanassa and domanassa vedanā too. For example, When one gets a headache due to a kamma vipāka, one could be agonizing over how long that will last, whether that will prevent one from going to a party the next day, etc. Those are domanassa vedanā due to that initial dukha vedanā from the headache.

Chúng ta cũng biết rằng cả sukha và dukha vedanā đều có thể DẪN ĐẾN somanassa và domanassa vedanā. Ví dụ, khi bị đau đầu do một kamma vipāka, người ấy có thể lo khổ vì không biết cơn đau sẽ kéo dài bao lâu, liệu nó có khiến mình không thể dự tiệc vào ngày hôm sau hay không, v.v. Đó là những domanassa vedanā sinh khởi từ dukha vedanā ban đầu do cơn đau đầu.

  • On the other side, when one eats a tasty piece of cake (good vipāka vedanā), one might start thinking about buying more of that cake and enjoying it later; that gives rise to somanassa vedanā.

Ngược lại, khi ăn một miếng bánh ngon (vipāka vedanā dễ chịu), người ấy có thể bắt đầu nghĩ đến việc mua thêm bánh để thưởng thức sau; điều đó làm sinh khởi somanassa vedanā.

  • Both the domanassa vedanā and the somanassa vedanā in the above two examples are totally mindmade, i.e., due to saṅkhāra.

Cả domanassa vedanā lẫn somanassa vedanā trong hai ví dụ trên đều hoàn toàn do tâm tạo ra, tức do saṅkhāra.

  1. Therefore, based on the three types of vedanā (sukha vedanā, dukha vedanā, and upekkhā vedanā) that arise due to kamma vipāka, ADDITIONAL two types of vedanā (somanassa and domanassa vedanā) COULD arise depending on the āsava and gati of the person experiencing them.

Vì vậy, dựa trên ba loại vedanā (sukha vedanā, dukha vedanā và upekkhā vedanā) sinh khởi do kamma vipāka, CÓ THỂ sinh khởi THÊM hai loại vedanā (somanassa và domanassa vedanā), tùy thuộc vào āsava và gati của người trải nghiệm chúng.

  • Those feelings that we feel IN THIS LIFE due to saṅkhāra are MOSTLY two kinds: somanassa vedanā and domanassa vedanā. Those saṅkhāra also make bhava/kammic energy (via thoughts, speech, and actions,) and those give rise to kamma vipāka mostly in future lives but also in this life itself, as we discuss below in #11.

Những cảm thọ mà chúng ta trải nghiệm TRONG ĐỜI NÀY do saṅkhāra CHỦ YẾU thuộc hai loại: somanassa vedanā và domanassa vedanā. Những saṅkhāra ấy cũng tạo ra bhava/năng lượng kamma (thông qua ý nghĩ, lời nói và hành động); chúng làm sinh khởi kamma vipāka chủ yếu trong những đời sau, nhưng cũng có thể ngay trong đời này, như chúng ta sẽ thảo luận ở mục #11 bên dưới.

  • Thus rebirths are also generated via (abhi)saṅkhāra and that is how the cycle of rebirths is maintained. That is why it is called saṁsāra (“saŋ” + “sāra,” where “sāra” means “good”), i.e., one perceives that it is good to keep doing saṅkhāra (“saŋ” + “kāra”, where “kāra” or “kiriya” is action).

Như vậy, những lần tái sinh cũng được tạo ra thông qua (abhi)saṅkhāra, và đó là cách vòng tái sinh được duy trì. Vì vậy, nó được gọi là saṁsāra (“saŋ” + “sāra”, trong đó “sāra” có nghĩa là “tốt”), tức người ấy cho rằng tiếp tục tạo saṅkhāra là điều tốt (“saŋ” + “kāra”, trong đó “kāra” hay “kiriya” là hành động).

  1. This is why Dukkha Sacca (First Noble Truth) does not mean that we can ELIMINATE the dukha vedanā arising in our present physical body; those are due to kamma vipāka (the causes were already done).

Đây là lý do Dukkha Sacca (Sự thật Cao quý Thứ nhất) không có nghĩa là chúng ta có thể LOẠI BỎ những dukha vedanā sinh khởi nơi thân thể vật chất hiện tại; chúng là do kamma vipāka (những nguyên nhân đã được tạo ra trước đó).

  • However, by gradually reducing saṅkhāra (with increased understanding of Buddha Dhamma), we can stop making new saṅkhāra and thus eliminate future suffering. This is the key to dukkha sacca. Such saṅkhāra are also called assāda (āsvāda in Sinhala); see, “Assāda, Ādīnava, Nissaraṇa – Introduction.”

Tuy nhiên, bằng cách giảm dần saṅkhāra (nhờ sự hiểu biết ngày càng sâu sắc về Dhamma của Đức Phật), chúng ta có thể ngừng tạo saṅkhāra mới và nhờ đó loại bỏ khổ đau trong tương lai. Đây là điểm then chốt của dukkha sacca. Những saṅkhāra như vậy cũng được gọi là assāda (āsvāda trong tiếng Sinhala); xem “Assāda, Ādīnava, Nissaraṇa – Introduction.”

  1. Still, we can reduce bad consequences from past kamma vipāka using what are called “strategies” (“upakkama”) in Buddha Dhamma.

Tuy vậy, chúng ta có thể giảm bớt những hậu quả bất lợi của kamma vipāka từ quá khứ bằng cách vận dụng những gì được gọi là “phương sách” (“upakkama”) trong Dhamma của Đức Phật.

Một phương sách là sống có chánh niệm và không để hình thành những điều kiện khiến kamma vipāka từ quá khứ xảy ra. Điều này được thảo luận trong “What Is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?” và “Anantara and Samanantara Paccaya.”

  • If the kamma vipāka has already started imparting its effects (say, someone finds out that one has cancer), then one can work to alleviate that condition by using another related “strategy”: One can get medical help and adopt a lifestyle that opposes the spreading of cancer. Even here, we should focus on overcoming this bad condition by making a suitable environment for “opposing good kamma vipāka” to bear fruit. Thus, if one does not make an effort, the bad kamma vipāka will run its course, and one may not have a long life.

Nếu kamma vipāka đã bắt đầu tác động (chẳng hạn, một người phát hiện mình mắc ung thư), người ấy có thể cố gắng giảm nhẹ tình trạng đó bằng một “phương sách” liên quan khác: tìm sự hỗ trợ y tế và áp dụng lối sống giúp chống lại sự lan rộng của ung thư. Ngay cả trong trường hợp này, chúng ta cũng nên tập trung khắc phục tình trạng bất lợi bằng cách tạo môi trường thích hợp để “những kamma vipāka tốt có tác dụng đối nghịch” trổ quả. Vì vậy, nếu không nỗ lực, kamma vipāka bất lợi sẽ tiếp diễn theo tiến trình của nó, và người ấy có thể không sống lâu.

  1. Each living being’s body is designed to impart appropriate good and bad kamma vipāka suitable for the kamma seed that gave rise to that particular life.

Thân thể của mỗi chúng sinh được cấu tạo để trải nghiệm những kamma vipāka tốt và xấu tương ứng với hạt giống kamma đã làm phát sinh đời sống cụ thể ấy.

  • For example, an animal cannot implement “strategies” (“upakkama”) to overcome most of its kamma vipāka. For example, it cannot do anything about a wound (other than licking it) or think about dragging its cot to a sunny spot (our dog likes to be in the sun, but we must move her cot!).

Ví dụ, một con vật không thể áp dụng những “phương sách” (“upakkama”) để khắc phục phần lớn kamma vipāka của nó. Chẳng hạn, nó không thể làm gì với một vết thương (ngoài việc liếm vết thương), hoặc nghĩ đến việc kéo chiếc giường của mình đến chỗ có nắng (con chó của chúng tôi thích nằm dưới nắng, nhưng chúng tôi phải chuyển giường cho nó!).

  • Some animals have built-in defenses for their survival, but they cannot make them any better. For example, some birds instinctively know how to build a nest, but their “nest design” has not improved for millions of years. Also, baby turtles “know” the way to the ocean and start trotting in the right direction minutes after their hatching; see, “How Character (Gati) Leads to Bhava and Jāti.”

Một số loài vật có sẵn những cơ chế tự vệ để sinh tồn, nhưng chúng không thể cải thiện những cơ chế ấy. Ví dụ, một số loài chim biết xây tổ theo bản năng, nhưng “thiết kế tổ” của chúng không được cải tiến suốt hàng triệu năm. Rùa con cũng “biết” đường ra biển và bắt đầu di chuyển đúng hướng chỉ vài phút sau khi nở; xem “How Character (Gati) Leads to Bhava and Jāti.”

  • Animals are also unable to do strong good or bad kamma. Even though most animals kill other animals, that is not done with greed or hate, but just for survival. It is just like the instinct for birds to build nests or baby turtles to head in the right direction to the sea. In the Abhidhamma language, they generate mostly “upekkha sahagata citta” and those have much less javana power.

Loài vật cũng không thể tạo những kamma thiện hay bất thiện mạnh. Mặc dù phần lớn loài vật giết những con vật khác, chúng không làm vậy vì tham hay sân, mà chỉ để sinh tồn. Điều đó cũng giống như bản năng xây tổ của chim hoặc bản năng đi đúng hướng ra biển của rùa con. Theo thuật ngữ Abhidhamma, chúng chủ yếu sinh khởi “upekkha sahagata citta”, và những citta ấy có năng lực javana yếu hơn nhiều.

  • Thus, animals cannot accumulate much good or bad kamma. Otherwise, they will never be able to escape that “bhava,” since most survive by killing other animals. In the same way, whenever they get a “good life” (say as a human)– which is very rare — that is due to a good kamma vipāka done in a previous “good life.”

Vì vậy, loài vật không thể tích lũy nhiều kamma thiện hay bất thiện. Nếu không, chúng sẽ không bao giờ có thể thoát khỏi “bhava” ấy, vì phần lớn sinh tồn bằng cách giết những con vật khác. Tương tự, mỗi khi có được một “đời sống tốt” (chẳng hạn làm người) — điều rất hiếm xảy ra — đó là nhờ kamma vipāka tốt từ những việc đã làm trong một “đời sống tốt” trước đây.

  • But not all animals are the same. Those “higher up” animals like monkeys can accumulate kamma than “lower ones” such as worms, and cats and dogs are somewhere in between.

Nhưng không phải mọi loài vật đều giống nhau. Những loài vật ở “bậc cao hơn”, như khỉ, có thể tích lũy nhiều kamma hơn những loài ở “bậc thấp hơn”, như giun; còn mèo và chó nằm ở khoảng giữa.

  1. The potency of human saṅkhāra comes from the ability of humans to generate both “somanassa sahagata citta” (thoughts with joy) for kusala kamma and akusala kamma. The javana power of those cittā is very high.

Sức mạnh của saṅkhāra ở con người đến từ khả năng sinh khởi “somanassa sahagata citta” (những ý nghĩ đi cùng niềm vui) khi tạo cả kusala kamma lẫn akusala kamma. Năng lực javana của những cittā ấy rất mạnh.

  • Thus, when one is doing a good deed with joy, that brings much more merits compared to someone who is doing it just because others are doing it (with neutral feelings,) i.e., with an “upekkhā sahagata citta”; see, “‘A Simple Way to Enhance Merits (Kusala) and Decrease Demerits (Akusala).”

Vì vậy, làm một việc thiện với niềm vui mang lại nhiều phước hơn so với làm chỉ vì thấy người khác cũng làm (với cảm thọ trung tính), tức với một “upekkhā sahagata citta”; xem “A Simple Way to Enhance Merits (Kusala) and Decrease Demerits (Akusala).”

  • Even stronger javana arise when a good deed is done with the knowledge that it will lead to good results and why, i.e., one knows right from wrong.

Javana còn mạnh hơn khi một người làm việc thiện với sự hiểu biết rằng việc ấy sẽ mang lại kết quả tốt và hiểu vì sao, tức biết phân biệt đúng sai.

  • But the most potent javana arises when a good deed is done with an understanding of the anicca nature, i.e., when one does it with “somanassa sahagata ñāṇa sampayutta citta.” Thus, paññā (or ñāṇa) comes from an understanding that is deeper than just knowing right from wrong.

Nhưng javana mạnh nhất sinh khởi khi một người làm việc thiện với sự hiểu biết về bản chất anicca, tức thực hiện với “somanassa sahagata ñāṇa sampayutta citta”. Vì vậy, paññā (hay ñāṇa) đến từ sự hiểu biết sâu sắc hơn việc chỉ biết phân biệt đúng sai.

  • It works the other way around for bad deeds: the most potent javana (with high kammic power that can lead to rebirth in the apāyā) are generated with “somanassa sahagata diṭṭhi sampayutta citta,” i.e, thoughts with joy and wrong vision. A good example is someone who commits murder and enjoys it, and it is done with the diṭṭhi that such an action cannot bring bad consequences.

Đối với việc bất thiện, điều này diễn ra theo chiều ngược lại: những javana mạnh nhất (có năng lực kamma lớn, có thể dẫn đến tái sinh vào apāyā) được tạo ra với “somanassa sahagata diṭṭhi sampayutta citta”, tức những ý nghĩ đi cùng niềm vui và quan điểm sai lầm. Một ví dụ điển hình là người giết người và cảm thấy thích thú với việc ấy, đồng thời thực hiện với diṭṭhi cho rằng hành vi như vậy không thể mang lại hậu quả bất lợi.

Nhưng khi một người giết người do tức giận, hành vi ấy được thực hiện với tâm sân và cảm thọ khó chịu: “domanassa sahagata paṭigha sampayutta citta”; xem “Akusala Citta and Akusala Vipāka Citta.”

  1. Now let us consider the consequences of saṅkhāra in this life, which we mentioned in #6 above. Suppose a teenager starts associating with bad friends and starts drinking alcohol. Initially, he does not even like the taste of it, i.e., he may be generating a domanassa vedanā due to the taste of alcohol. But with the insistence of those friends he continues drinking.

Bây giờ, chúng ta hãy xem xét những hậu quả của saṅkhāra ngay trong đời này, như đã đề cập ở mục #6 bên trên. Giả sử một thiếu niên bắt đầu giao du với bạn xấu và uống rượu. Ban đầu, cậu thậm chí không thích vị rượu, tức có thể đang sinh khởi domanassa vedanā do vị ấy. Nhưng vì những người bạn liên tục thúc ép, cậu vẫn tiếp tục uống.

Then he makes a habit (gati) of it, begins to perceive the taste as a somanassa vedanā, and starts making saṅkhāra about drinking. Even in the middle of some other task, he starts thinking about the next party where he can drink, what types of drinks there will be, and so on.

Sau đó, cậu hình thành thói quen (gati), bắt đầu cảm nhận vị rượu như một somanassa vedanā và tạo saṅkhāra về việc uống rượu. Ngay cả khi đang làm việc khác, cậu cũng bắt đầu nghĩ đến buổi tiệc tiếp theo mà mình có thể uống rượu, ở đó sẽ có những loại đồ uống nào, v.v.

  • Now, the “saṅkhāra paccayā viññāṇa” step in the Paṭicca Samuppāda leads to making a “new viññāṇa for drinking.” The more he thinks about such parties and generates those somanassa vedanā, the more viññāṇa, nāma rūpa, etc., he makes for such “drinking events.”

Lúc này, chi phần “saṅkhāra paccayā viññāṇa” trong Paṭicca Samuppāda dẫn đến việc tạo ra một “viññāṇa mới hướng đến việc uống rượu”. Càng nghĩ về những buổi tiệc ấy và sinh khởi những somanassa vedanā đó, cậu càng tạo thêm viññāṇa, nāma rūpa, v.v., cho những “cuộc uống rượu” như vậy.

“Viññāṇa hướng đến việc uống rượu” ấy càng mạnh, cậu càng nghĩ nhiều về việc uống rượu (tạo thêm saṅkhāra). Khi đó, thói quen được củng cố; xem “How Habits are Formed and Broken – A Scientific View.”

  1. Mind phenomena are complex. However, with the background we have accumulated, we can figure out some of the causes and possible effects. There is no need to memorize all these different terms; they will be carved into the memory as one contemplates and sorts out one’s experiences.

Những hiện tượng của tâm rất phức tạp. Tuy nhiên, với kiến thức nền tảng đã tích lũy, chúng ta có thể nhận ra một số nguyên nhân và những kết quả có thể xảy ra. Không cần học thuộc tất cả những thuật ngữ khác nhau này; chúng sẽ dần khắc sâu vào trí nhớ khi chúng ta suy ngẫm và phân tích những trải nghiệm của mình.

To summarize, sukha and dukha vedanā arise due to kamma vipāka. Somanassa and domanassa vedanā arise due to saṅkhāra, which in turn arise due to our gati and āsavas. The more saṅkhāra we do, the stronger a given gati (habit) becomes, which in turn become āsavas (cravings) and fuel the saṁsāric journey (rebirth process). This vicious cycle can be broken only through comprehending the anicca nature of this world.

Tóm lại, sukha và dukha vedanā sinh khởi do kamma vipāka. Somanassa và domanassa vedanā sinh khởi do saṅkhāra; còn saṅkhāra sinh khởi do gati và āsavas của chúng ta. Càng tạo nhiều saṅkhāra, một gati (thói quen) cụ thể càng mạnh; rồi gati ấy trở thành āsavas (những sự tham ái) và tiếp sức cho hành trình saṁsāra (tiến trình tái sinh). Chỉ có thể phá vỡ vòng luẩn quẩn này bằng việc thấu hiểu bản chất anicca của thế giới này.