Right Speech – How to Avoid Accumulating Kamma / Chánh Ngữ – Cách Tránh Tích Lũy Kamma

Revised May 27, 2018; January 2, 2020

Chỉnh sửa ngày 27/5/2018; ngày 02/01/2020

  1. The fourth precept of the five precepts for a moral life is right speech. Most people literally take it to mean “not lying.”

Giới thứ tư trong năm giới dành cho đời sống đạo đức là chánh ngữ. Phần lớn mọi người hiểu theo nghĩa đen rằng giới này chỉ có nghĩa là “không nói dối”.

  • But since we know that intention (cetanā) is at the root of deciding whether an action is right or wrong, we always need to be careful about what we intend to achieve by what we say.

Tuy nhiên, vì chúng ta biết rằng ý định (cetanā) là yếu tố cốt lõi quyết định một hành động là đúng hay sai, nên luôn cần thận trọng về điều mình muốn đạt được thông qua lời nói.

  • The correct meaning of “lying” is not to utter speech with “bad intentions” to hurt others or to deceive others.

Ý nghĩa đúng đắn của việc “không nói dối” là không thốt ra lời nói với “ý định xấu” nhằm làm tổn thương hoặc lừa dối người khác.

  1. If one does a wrong deed, one may be able to deny it in a statement worded in such way as to conform to legality.

Nếu thực hiện một hành vi sai trái, một người có thể phủ nhận hành vi ấy bằng một lời tuyên bố được diễn đạt khéo léo sao cho vẫn phù hợp về mặt pháp lý.

  • Yet it is registered as false speech in one’s own mind, and thus one is not able to escape the kamma consequences.

Tuy nhiên, trong chính tâm của người ấy, điều đó vẫn được ghi nhận là lời nói sai sự thật; vì vậy, người ấy không thể thoát khỏi các hậu quả của kamma.

  1. Ven. Ayya Khema, in her book, “Visible Here and Now” (p. 53), has nicely summarized what right speech is NOT:

Đại đức Ayya Khema, trong cuốn sách “Visible Here and Now” (trang 53), đã tóm lược rất rõ những gì KHÔNG phải là chánh ngữ:

  • If you know something that is not helpful and is untrue, then do not say it

Nếu biết một điều không hữu ích và không đúng sự thật thì đừng nói ra.

  • If you know something that might be helpful, but is untrue, do not say it

Nếu biết một điều có thể hữu ích nhưng không đúng sự thật thì đừng nói ra.

  • If you know something that is not helpful and is true, do not speak about it

Nếu biết một điều không hữu ích dù đúng sự thật thì đừng nói về điều đó.

  • If you know something that is helpful and is true, then find the right time to say it

Nếu biết một điều hữu ích và đúng sự thật thì hãy tìm thời điểm thích hợp để nói ra.

  1. If you carefully examine the above four statements, they say to prevent from lying, gossiping, and hate or vain speech; these are the four ways one can accumulate immoral kamma with speech (see, “Ten Immoral Actions – Dasa Akusala”).

Nếu xem xét kỹ bốn câu trên, chúng khuyên chúng ta tránh nói dối, nói lời chia rẽ, nói lời sân hận và nói lời vô ích; đây là bốn cách một người có thể tích lũy kamma bất thiện bằng lời nói (xem “Ten Immoral Actions – Dasa Akusala”).

  • Let us look at some of the examples from the Tipiṭaka on how the Buddha himself handled some situations.

Hãy xem một số ví dụ trong Tipiṭaka về cách chính Đức Phật đã xử lý một số tình huống.

  1. When the Buddha was at the Jetavanārāmaya for many years, there lived a butcher Cunda “pig killer” right next door. When some bhikkhus suggested to the Buddha that he should preach the Dhamma to Cunda, and get him to understand the consequences of his actions.

Trong nhiều năm Đức Phật cư trú tại Jetavanārāmaya, ngay bên cạnh có một người đồ tể tên Cunda, được gọi là “người giết lợn”. Khi một số bhikkhu đề nghị Đức Phật giảng Dhamma cho Cunda để giúp ông hiểu được hậu quả từ những hành động của mình.

  • But the Buddha explained that if he were to go there and try to do that, Cunda would only generate hateful thoughts (paṭigha) in Cunda’s mind about the Buddha. Thus Cunda will commit an even worse kamma.

Tuy nhiên, Đức Phật giải thích rằng nếu Ngài đến đó và cố gắng làm như vậy, trong tâm Cunda chỉ phát sinh những ý nghĩ sân hận (paṭigha) đối với Đức Phật. Do đó, Cunda sẽ tạo ra một kamma còn xấu hơn.

  • So, we need to be tactful about our speech.

Vì vậy, chúng ta cần khéo léo trong lời nói.

  1. On the other hand, the Buddha walked a long distance to get to Aṅgulimāla just before he was to kill his own mother.

Trái lại, Đức Phật đã đi một quãng đường dài để đến gặp Aṅgulimāla ngay trước khi ông ta định giết chính mẹ mình.

  • Aṅgulimāla had killed almost thousand people, but that was on the prompting of his teacher, who was trying to get Aṅgulimāla into trouble. That morning, the Buddha saw what was about to happen and knew that he would be able to convince Aṅgulimāla of the bad consequences of his actions. Aṅgulimāla became an Arahant in a few weeks. See, “Account of Aṅgulimāla – Many Insights to Buddha Dhamma.”

Aṅgulimāla đã giết gần một nghìn người, nhưng ông làm vậy theo sự xúi giục của người thầy, người đang cố đẩy Aṅgulimāla vào cảnh nguy hiểm. Sáng hôm ấy, Đức Phật nhìn thấy điều sắp xảy ra và biết rằng Ngài có thể giúp Aṅgulimāla nhận ra những hậu quả xấu từ hành động của mình. Chỉ trong vài tuần, Aṅgulimāla đã trở thành một Arahant. Xem “Account of Aṅgulimāla – Many Insights to Buddha Dhamma.”

  1. In the case of the wanderer Vacchagotta asking the Buddha about whether there is a “self” or “no-self”, the Buddha just remained silent.

Trong trường hợp du sĩ Vacchagotta hỏi Đức Phật liệu có “bản ngã” hay “không có bản ngã”, Đức Phật chỉ giữ im lặng.

  • After Vacchagotta left, Buddha’s personal attendant, Ven. Ānanda asked him why Buddha did not explain the concept that it is not correct to say “there is no soul” or “there is a soul” (because there is only an ever-changing lifestream) to Vacchagotta. The Buddha told Ānanda that he did not think Vacchagotta was mentally capable at that time to understand the concept, and that he did not want to confuse him. See the post, “What Reincarnates? – Concept of a Lifestream” for the correct explanation.

Sau khi Vacchagotta rời đi, thị giả riêng của Đức Phật là Đại đức Ānanda hỏi tại sao Đức Phật không giải thích cho Vacchagotta rằng nói “không có linh hồn” hoặc “có một linh hồn” đều không chính xác, vì chỉ có một dòng sống luôn biến đổi. Đức Phật nói với Ānanda rằng vào thời điểm đó, Ngài không cho rằng Vacchagotta có đủ khả năng tâm trí để hiểu khái niệm này và Ngài không muốn khiến ông thêm bối rối. Xem bài viết “What Reincarnates? – Concept of a Lifestream” để đọc lời giải thích chính xác.

  1. The Buddha was endowed with that capability to see other people’s mental status. We do not have that capability. So, we need to use our own judgment.

Đức Phật có khả năng nhìn thấy trạng thái tâm của người khác. Chúng ta không có khả năng ấy. Vì vậy, chúng ta cần vận dụng khả năng phán đoán của chính mình.

  1. Lying to another human being (with “bad intentions”) may have even worse consequences (depending on the particular case) than killing a being of a lower realm. In some cases, lying may lead to physical harm or even death for others.

Nói dối một người khác với “ý định xấu” có thể dẫn đến hậu quả còn nghiêm trọng hơn việc giết một chúng sinh thuộc cõi thấp, tùy theo từng trường hợp cụ thể. Trong một số trường hợp, lời nói dối có thể khiến người khác bị tổn hại về thể chất hoặc thậm chí tử vong.

  • The kamma effects of such offenses depend on the status of the being in question and the consequences of the particular action. For example, killing an Arahant or one’s own parents is a much worse crime than killing a normal human, and killing any human is much worse than killing any animal; see, “How to Evaluate Weights of Different Kammas.”

Các kết quả kamma của những hành vi như vậy phụ thuộc vào địa vị của chúng sinh liên quan và hậu quả của hành động cụ thể. Chẳng hạn, giết một Arahant hoặc cha mẹ của chính mình là tội nghiêm trọng hơn nhiều so với giết một người bình thường; và giết bất kỳ con người nào cũng nghiêm trọng hơn nhiều so với giết một con vật; xem “How to Evaluate Weights of Different Kammas.”

  1. During the Nazi terror in Germany, many Germans “lied” to the Nazis that they were not hiding Jews in their houses; of course the intention was to save human lives, and thus it was the right thing to do. They acquired good kamma for protecting lives.

Trong thời kỳ Đức Quốc xã khủng bố tại Đức, nhiều người Đức đã “nói dối” Đức Quốc xã rằng họ không che giấu người Do Thái trong nhà mình. Dĩ nhiên, ý định của họ là cứu mạng người, vì vậy đó là việc đúng đắn cần làm. Họ đã tạo kamma tốt nhờ bảo vệ mạng sống.

  • We need to realize that “lying” — as meant in “musāvāda” in the five precepts — really means the “intention” involved: “Musā” means “wrong or incompatible with morals” and “vāda” means “speech”; see, “Details of Kamma – Intention, Who Is Affected, Kamma Patha.”

Chúng ta cần nhận ra rằng “nói dối” — theo nghĩa của musāvāda trong năm giới — thực sự liên quan đến “ý định”: “Musā” có nghĩa là “sai trái hoặc không phù hợp với đạo đức”, còn “vāda” có nghĩa là “lời nói”; xem “Details of Kamma – Intention, Who Is Affected, Kamma Patha.”

  • Therefore, even though they were literally lying, their intention was not a “musāvāda,” but actually a “good deed.”

Vì vậy, mặc dù xét theo nghĩa đen họ đang nói dối, ý định của họ không phải là musāvāda mà thực ra là một “hành động thiện”.

Next, “Learning Buddha Dhamma Leads to Nirāmisa Sukha”, …

Tiếp theo, “Learning Buddha Dhamma Leads to Nirāmisa Sukha”, …