Kilesa – Relationship to Akusala, Kusala, and Puñña Kamma / Kilesa – Mối quan hệ với Akusala, Kusala và Puñña Kamma

August 27, 2022 (revised #7 later); revised January 11, 2023 (#2, #5, #6); May 15, 2024

Ngày 27/08/2022 (sau đó chỉnh sửa mục #7); chỉnh sửa ngày 11/01/2023 (mục #2, #5, #6); ngày 15/05/2024

Note: This post replaces an old one, “Kusala and Akusala Kamma, Puñña and Pāpa Kamma.”

Lưu ý: Bài viết này thay thế bài cũ có tiêu đề “Kusala và Akusala Kamma, Puñña và Pāpa Kamma”.

Kilesa means defilements hidden in the mind. They can be expressed in terms of anusaya, saṁyojana, āsava, or asobhana cetasika.

Kilesa có nghĩa là những ô nhiễm tâm được ẩn giấu trong tâm. Chúng có thể được biểu hiện dưới các khái niệm anusaya, saṁyojana, āsava hoặc asobhana cetasika.

Pāli Word Analysis (Pada Nirutti)

Phân tích từ Pāli (Pada Nirutti)

  1. We can understand various terms by looking at the Pāli roots of those words. Knowing how Pāli terms originated (“pada nirutti”) provides insight.

Chúng ta có thể hiểu rõ nhiều thuật ngữ khác nhau bằng cách xem xét gốc Pāli của chúng. Hiểu được nguồn gốc hình thành của các thuật ngữ Pāli (“pada nirutti”) sẽ mang lại sự hiểu biết sâu sắc hơn.

  • Kusala comes from “ku” + “sala,” where “ku” refers to “kunu” or kilesa or evils, and “sala” means “to get rid of.”

Kusala bắt nguồn từ “ku” + “sala”, trong đó “ku” chỉ “kunu”, kilesa hoặc điều bất thiện, còn “sala” có nghĩa là “loại bỏ”.

Akusala là đối lập với kusala. Nó làm tích lũy kilesa hay các điều bất thiện. Xem “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala)”.

  • Kamma is an action with kammic consequences.

Kamma là một hành động có tạo ra hệ quả của kamma.

  • Kiriya is an action without kammic consequences. For example, brushing your teeth is a kiriya.

Kiriya là một hành động không tạo ra hệ quả của kamma. Ví dụ, đánh răng là một kiriya.

What Are Kilesa (Defilements)?

Kilesa (các ô nhiễm tâm) là gì?

  1. This is a crucial term hardly discussed. These defilements are not “stored” anywhere but within oneself. They are not in the brain. They are associated with the hadaya vatthu (seat of the mind; see “Matter Creates Mind or Mind Creates Matter?”).

Đây là một thuật ngữ rất quan trọng nhưng hiếm khi được thảo luận. Những ô nhiễm tâm này không được “lưu trữ” ở bất cứ nơi nào ngoài chính bản thân mỗi người. Chúng không nằm trong não. Chúng liên hệ với hadaya vatthu (nơi trú ngụ của tâm; xem “Matter Creates Mind or Mind Creates Matter?”).

  • Those defilements (kilesa) can be represented differently; for example, by ten types of saṁyojana or seven types of anusaya. Of course, they keep changing with time. When one hadaya vatthu dies, those entities get “transferred” to the next hadaya vatthu.

Những ô nhiễm tâm (kilesa) này có thể được biểu hiện theo nhiều cách khác nhau; chẳng hạn như qua mười loại saṁyojana hoặc bảy loại anusaya. Dĩ nhiên, chúng luôn thay đổi theo thời gian. Khi một hadaya vatthu chấm dứt, các yếu tố này sẽ được “chuyển” sang hadaya vatthu kế tiếp.

“WebLink: suttacentral: Yuganaddha Sutta (AN 4.170)” nói rằng việc đoạn trừ hoàn toàn mọi loại anusaya và saṁyojana sẽ dẫn đến Nibbāna.

  • A Sotāpanna would have removed two types of anusaya and three saṁyojana. As a Sotāpanna progresses on the Noble Path, defilements diminish at each higher stage. Thus, an Arahant is free of all kilesa.

Một vị Sotāpanna đã đoạn trừ được hai loại anusaya và ba saṁyojana. Khi một vị Sotāpanna tiếp tục tiến bước trên Thánh đạo, các ô nhiễm tâm sẽ dần suy giảm ở mỗi tầng Thánh cao hơn. Vì vậy, một vị Arahant hoàn toàn không còn kilesa.

Ngoài ra, xem thêm “Conditions for the Four Stages of Nibbāna”.

Kilesa – Strengthened by Akusala Kamma and Eliminated by Kusala Kamma

Kilesa – Được tăng cường bởi Akusala Kamma và được loại bỏ bởi Kusala Kamma

  1. We can see that akusala kamma strengthens one’s defilements. An akusala kamma will create kammic energy that feeds hidden defilements (anusaya/saṁyojana) and sustains the rebirth process; see “Bhava – Kammic Energy That Can Power an Existence.”

Chúng ta có thể thấy rằng akusala kamma làm tăng thêm các ô nhiễm tâm. Một akusala kamma sẽ tạo ra năng lượng kamma, nuôi dưỡng các ô nhiễm tâm tiềm ẩn (anusaya/saṁyojana) và duy trì tiến trình tái sinh; xem “Bhava – Kammic Energy That Can Power an Existence”.

  • A kusala kamma will help reduce AND remove anusaya/saṁyojana. Thus, kusala kamma will cleanse the mind and will lead to Nibbāna.

Một kusala kamma sẽ giúp làm suy giảm VÀ đoạn trừ anusaya/saṁyojana. Vì vậy, kusala kamma sẽ thanh lọc tâm và dẫn đến Nibbāna.

Pāpa Kamma and Kusala Kamma

Pāpa Kamma và Kusala Kamma

  1. A pāpa kamma is a worse form of akusala kamma that will lead to rebirth in the apāyās. Pāpa in Pāli and Sinhala means “evil” or “sinful” actions that are obvious: Killing of a human or routine killing of animals, raping, and niyata micchā diṭṭhi are some examples of pāpa kammā.

Một pāpa kamma là hình thức nghiêm trọng hơn của akusala kamma, đưa đến tái sinh vào các apāyā. Trong Pāli và tiếng Sinhala, pāpa có nghĩa là những hành động “xấu ác” hoặc “tội lỗi” rõ ràng, chẳng hạn như giết người, thường xuyên giết hại động vật, hiếp dâm và niyata micchā diṭṭhi. Đây là một số ví dụ về pāpa kammā.

  • A puñña kamma is the opposite of pāpa kamma and will lead to rebirth in the “good realms” at or above the human realm. The word “puñña” is related to joy. The Sinhala word “pina” (පින) is associated with “pinaveema” (පිනවීම) or “making one’s heart joyful.” Therefore, a puñña kamma is an action that makes one’s heart filled with joy.

Một puñña kamma là đối lập với pāpa kamma và sẽ dẫn đến tái sinh vào các “cõi lành”, từ cõi người trở lên. Từ “puñña” có liên hệ với niềm hoan hỷ. Từ Sinhala “pina” (පින) gắn liền với “pinaveema” (පිනවීම), nghĩa là “làm cho tâm tràn đầy niềm vui”. Vì vậy, một puñña kamma là hành động khiến tâm được tràn đầy hoan hỷ.

  • The critical point is that while a kusala kamma will help reduce AND remove anusaya/saṁyojana, a puñña kamma can only reduce them but NOT remove those defilements. That is the difference between kusala kamma and puñña kamma we discuss now.

Điểm then chốt là, trong khi một kusala kamma giúp làm suy giảm VÀ đoạn trừ anusaya/saṁyojana, thì một puñña kamma chỉ có thể làm suy giảm chứ KHÔNG thể đoạn trừ hoàn toàn các ô nhiễm tâm đó. Đây chính là sự khác biệt giữa kusala kamma và puñña kamma mà chúng ta sẽ bàn đến.

Difference Between Puñña Kammā and Kusala Kamma

Sự khác biệt Giữa Puñña Kammā và Kusala Kamma

  1. There is a critical difference between puñña kamma and kusala kamma.

Có một sự khác biệt rất quan trọng giữa puñña kamma và kusala kamma

  • A puñña kamma is a meritorious/good action that CAN lead to rebirth in the higher realms. But it DOES NOT lead to Nibbāna. Therefore, puññābhisaṅkhāra associated with a puñña kamma contributes to the “avijjā paccayā saṅkhāra” step in Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda. As we know, Akusala-Mūla PS leads to rebirths in good and bad realms.

Một puñña kamma là một hành động công đức, thiện lành, CÓ THỂ dẫn đến tái sinh vào các cõi cao hơn. Tuy nhiên, nó KHÔNG dẫn đến Nibbāna. Vì vậy, puññābhisaṅkhāra gắn liền với một puñña kamma góp phần vào bước “avijjā paccayā saṅkhāra” trong Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda. Như chúng ta đã biết, Akusala-Mūla PS dẫn đến tái sinh trong cả cõi lành lẫn cõi dữ.

  • Engaging in kusala kamma leads to Nibbāna. Thus, it means stopping any akusala kamma. However, that cannot be done by willpower. It happens automatically when one comprehends the “true nature of this world.”

Thực hành kusala kamma dẫn đến Nibbāna. Vì vậy, điều đó có nghĩa là chấm dứt mọi akusala kamma. Tuy nhiên, việc này không thể đạt được chỉ bằng ý chí. Nó xảy ra một cách tự nhiên khi một người thấu hiểu “bản chất chân thật của thế giới này”.

Điều đó có nghĩa là thấu hiểu “Paṭicca Samuppāda, Tilakkhaṇa, Four Noble Truths”.

Một khía cạnh quan trọng khác là nhận ra rằng tâm của chúng ta bị đánh lừa bởi “Distorted saññā”; xem “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā)”.

Puñña kamma Can Become Kusala kamma

Puñña kamma Có thể Trở thành Kusala kamma

  1. When one starts seeing the dangers of remaining in the rebirth process at the Sotāpanna stage, that leads to the removal of diṭṭhi anusaya (together with three saṁyojana of sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, and sīlabbata parāmāsa.) Thus, the above puñña kamma may become a kusala kamma for that person; it will help remove the remaining defilements (anusaya/saṁyojana.)

Khi một người ở giai đoạn Sotāpanna bắt đầu thấy rõ sự nguy hiểm của việc tiếp tục trong vòng tái sinh, điều đó sẽ dẫn đến việc đoạn trừ diṭṭhi anusaya (đồng thời với ba saṁyojana là sakkāya diṭṭhi, vicikicchā và sīlabbata parāmāsa). Khi đó, puñña kamma nói trên có thể trở thành kusala kamma đối với người ấy; nó sẽ giúp đoạn trừ những ô nhiễm tâm còn lại (anusaya/saṁyojana).

  • Offering food to bhikkhus is a puñña kamma for an average human. Even though one may not specifically wish for a “good kamma vipāka” in terms of future wealth or a good rebirth, such an expectation is there even without knowing it. That is part of the anusaya/saṁyojana.

Việc cúng dường thực phẩm đến các bhikkhu là một puñña kamma đối với một người bình thường. Mặc dù người ấy có thể không chủ ý mong cầu một “kamma vipāka tốt”, chẳng hạn như giàu có trong tương lai hoặc được tái sinh vào cõi lành, nhưng sự mong cầu đó vẫn tồn tại mà chính họ cũng không nhận ra. Đó là một phần của anusaya/saṁyojana.

  • When one starts seeing the dangers of remaining in the rebirth process at the Sotāpanna stage, that leads to the removal of diṭṭhi anusaya (together with three saṁyojana of sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, and sīlabbata parāmāsa.) Thus, the above puñña kamma may become a kusala kamma for that person; it will help remove the remaining defilements (anusaya/saṁyojana.)

Khi một người ở giai đoạn Sotāpanna bắt đầu thấy rõ sự nguy hiểm của việc tiếp tục trôi lăn trong vòng tái sinh, điều đó sẽ dẫn đến việc loại bỏ diṭṭhi anusaya (đồng thời đoạn trừ ba saṁyojana là sakkāya diṭṭhi, vicikicchā và sīlabbata parāmāsa). Vì vậy, puñña kamma nói trên có thể trở thành kusala kamma đối với người ấy; nó sẽ giúp loại bỏ những phiền não còn lại (anusaya/saṁyojana).

  • Any “good action” will “branch out” to puñña kamma or kusala kamma based on one’s comprehension of the Four Noble Truths/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa. Therefore, we should never stop doing puñña kamma.

Bất kỳ “hành động thiện” nào cũng sẽ “phân nhánh” thành puñña kamma hoặc kusala kamma tùy theo mức độ thấu hiểu của người đó về Tứ Thánh Đế, Paṭicca Samuppāda và Tilakkhaṇa. Vì vậy, chúng ta không bao giờ nên ngừng thực hành puñña kamma.

  • When one gets to the Arahant stage, there are no more anusaya/saṁyojana to remove, i.e., an Arahant does not do either puñña kamma or kusala kamma. All “good deeds” by an Arahant are kiriya without kammic consequences.

Khi đạt đến giai đoạn Arahant, không còn anusaya/saṁyojana nào cần phải đoạn trừ nữa. Nói cách khác, một vị Arahant không còn thực hiện puñña kamma hay kusala kamma. Mọi “việc thiện” của một vị Arahant đều là kiriya, không tạo ra hệ quả của kamma.

Average Humans Engage Only in Puñña Kamma, Akusala Kamma, Pāpa Kamma

Người bình thường Chỉ Thực hiện Puñña Kamma, Akusala Kamma và Pāpa Kamma

  1. Until a Buddha is born, no one would have a clear idea about (i) the rebirth process, (ii) that most rebirths are in the apāyās, and (iii) how to stop that rebirth process. Other yogis or religions teach about the rebirth process, but no one but a Buddha can teach how to stop the rebirth process by cleansing the mind.

Trước khi một vị Phật xuất hiện, không ai có thể hiểu rõ (i) tiến trình tái sinh, (ii) rằng phần lớn các lần tái sinh đều rơi vào các apāyā, và (iii) làm thế nào để chấm dứt tiến trình tái sinh ấy. Các yogi hoặc các tôn giáo khác cũng giảng dạy về tái sinh, nhưng ngoài một vị Phật ra, không ai có thể chỉ dạy cách chấm dứt tiến trình tái sinh bằng việc thanh lọc tâm.

  • Most religions teach how to live a moral life. They teach how to engage in puñña kamma. But even those who try their best are tempted by sensory pleasures and spontaneously engage in pāpa kamma.

Hầu hết các tôn giáo đều dạy con người sống một đời đạo đức. Họ dạy cách thực hành puñña kamma. Tuy nhiên, ngay cả những người cố gắng hết sức vẫn bị các dục lạc giác quan cám dỗ và tự nhiên tạo ra pāpa kamma.

  • One can automatically stop such temptations by understanding the Four Noble Truths. At that point, one is on the Noble Eightfold Path. As one makes progress, more puñña kamma will automatically become kusala kamma.

Một người có thể tự động chấm dứt những cám dỗ đó khi thấu hiểu Tứ Thánh Đế. Khi ấy, người đó đã bước đi trên Bát Thánh Đạo. Càng tiến bộ trên con đường này, càng có nhiều puñña kamma tự động chuyển thành kusala kamma.

  • Strictly speaking, both pāpa kamma and puñña kamma fall into the category of akusala kamma that maintains the rebirth process with the Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda starting with “avijjā paccayā (abhi)saṅkhāra.” Such abhisaṅkhāra includes puññābhisaṅkhāra involved in puñña kamma. See “Saṅkhāra – Many Meanings.” It is critical to understand various types of abhisaṅkhāra.

Nói một cách chính xác, cả pāpa kamma và puñña kamma đều thuộc phạm trù akusala kamma, vốn duy trì tiến trình tái sinh thông qua Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda bắt đầu từ bước “avijjā paccayā (abhi)saṅkhāra”. Những abhisaṅkhāra này bao gồm cả puññābhisaṅkhāra phát sinh trong puñña kamma. Xem “Saṅkhāra – Many Meanings”. Việc hiểu rõ các loại abhisaṅkhāra khác nhau là vô cùng quan trọng.

  1. Therefore, living a moral life (and engaging in puñña kamma) is not enough to stop future suffering in the rebirth process.

Vì vậy, sống một đời sống đạo đức (và thực hành puñña kamma) vẫn chưa đủ để chấm dứt khổ đau trong tương lai của tiến trình tái sinh.

Điều này được nêu rõ trong “WebLink: suttacentral: Sabhiya Sutta (KN Snp 3.6):

“Kosāni viceyya kevalāni,

Dibbaṁ mānusakañca

brahmakosaṁ;

Sabbakosamūlabandhanā

pamutto,

Kusalo tādi pavuccate

tathattā.”

“Having investigated all possibilities of rebirth,

Heavenly, human, even the Brahma-realms,

One is truly freed only when free of all of them,

That requires cultivating “kusala.”

“Sau khi đã quán xét mọi khả năng tái sinh,

Từ các cõi trời, cõi người cho đến cả các cõi Phạm thiên,

Chỉ khi hoàn toàn thoát khỏi tất cả những cõi ấy,

Người đó mới thật sự được giải thoát.

Điều đó đòi hỏi phải tu tập kusala.”

Engaging in Kusala Kamma Starts at the Sotāpanna Anugāmi Stage

Thực hành Kusala Kamma Bắt đầu từ Giai đoạn Sotāpanna Anugāmi

  1. No one is even aware of kusala kamma until comprehending the Four Noble Truths/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa.

Không ai thực sự nhận biết được kusala kamma cho đến khi thấu hiểu Tứ Thánh Đế/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa.

  • Many try to evade suffering by engaging in moral deeds, cultivating jhāna, etc. Those can lead to temporary relief when born in the good realms. But until the rebirth process is stopped (at Parinibbāna), suffering does not stop.

Nhiều người cố gắng tránh khổ đau bằng cách sống đạo đức, tu tập jhāna, v.v. Những việc đó có thể đưa đến sự an vui tạm thời khi tái sinh vào các cõi lành. Tuy nhiên, chừng nào tiến trình tái sinh chưa chấm dứt (ở Parinibbāna), thì khổ đau vẫn chưa chấm dứt.

“WebLink: suttacentral: Anusaya Sutta (SN 18.21)” nêu rõ rằng chìa khóa để đạt đến Nibbāna là nhận ra rằng không có gì trong năm uẩn (rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa) có thể được xem là “của tôi”. Điều này cũng chính là đoạn trừ sakkāya diṭṭhi. Xem “Sakkāya Diṭṭhi – Wrong View of ‘Me’ and ‘Mine.’”.

Đức Phật định nghĩa Nibbāna là: “rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo—idaṁ vuccati nibbānaṁ”, hay “sự chấm dứt tham, sân và si/vô minh được gọi là Nibbāna”. Xem, chẳng hạn, “WebLink: suttacentral: Nibbānapañhā Sutta (SN 38.1)”.

  • Thus, the result of the step-by-step removal of the ten saṁyojana/seven types of anusaya, etc., is equivalent to the elimination of rāga, dosa, and moha.

Vì vậy, kết quả của quá trình từng bước đoạn trừ mười saṁyojana, bảy loại anusaya, v.v., chính là sự đoạn tận rāga, dosa và moha.

Summary

Tóm tắt

  1. Akusala kammā cultivate defilements; pāpa kammā are the strongest kind of akusala that lead to rebirth in the apāyās.

Akusala kammā làm tăng trưởng các phiền não; pāpa kammā là loại akusala nghiêm trọng nhất, dẫn đến tái sinh vào các apāyā.

  • Puñña kammā are the opposites of pāpa kammā; they lead to rebirths in the “good realms” at or above the human realm.

Puñña kammā là đối lập với pāpa kammā; chúng dẫn đến tái sinh vào các “cõi lành”, từ cõi người trở lên.

  • Kusala kamma leading Nibbāna can be done only by those on the Noble Eightfold Path.

Kusala kamma dẫn đến Nibbāna chỉ có thể được thực hành bởi những người đang đi trên Bát Thánh Đạo.

  • Starting on the Noble Eightfold Path requires comprehending “Paṭicca Samuppāda, Tilakkhaṇa, Four Noble Truths.”

Để bắt đầu bước đi trên Bát Thánh Đạo, cần phải thấu hiểu “Paṭicca Samuppāda, Tilakkhaṇa và Tứ Thánh Đế”.

  • An Arahant does only kiriyā (actions without kammic consequences.)

Một vị Arahant chỉ thực hiện kiriyā (những hành động không tạo ra hệ quả của kamma).

  1. Defilements (kilesa) in mind can be described differently: anusaya and saṁyojana are two good “indicators.”

Các ô nhiễm tâm (kilesa) có thể được mô tả theo nhiều cách khác nhau; anusaya và saṁyojana là hai “chỉ dấu” tiêu biểu.

  • Those who have not yet reached the Sotāpanna Anugāmi stage have kilesa in various strengths. Their strengths keep changing but are never eliminated until starting on the Noble Eightfold Path at the Sotāpanna Anugāmi stage. All defilements are absent only in Arahant’s mind.

Những người chưa đạt đến giai đoạn Sotāpanna Anugāmi vẫn còn kilesa với nhiều mức độ khác nhau. Mức độ của chúng luôn thay đổi, nhưng sẽ không bao giờ được đoạn trừ hoàn toàn cho đến khi người ấy bắt đầu bước vào Bát Thánh Đạo ở giai đoạn Sotāpanna Anugāmi. Chỉ trong tâm của một vị Arahant mới hoàn toàn không còn bất kỳ ô nhiễm tâm nào.

  • Living beings spend most of their saṁsāric journey in the apāyās. Even when a “good birth” takes place, it has a finite lifetime, and after that, rebirth in an apāya is inevitable unless one gets to the Sotāpanna Anugāmi stage.

Chúng sinh trải qua phần lớn hành trình saṁsāra của mình trong các apāyā. Ngay cả khi có được một “kiếp tái sinh tốt”, thì đời sống ấy cũng chỉ tồn tại trong một thời gian hữu hạn; sau đó, việc tái sinh vào một apāya là điều không thể tránh khỏi, trừ khi người ấy đã đạt đến giai đoạn Sotāpanna Anugāmi.

Vì vậy, cách duy nhất để chấm dứt khổ đau trong tương lai là thấu hiểu Tứ Thánh Đế, Paṭicca Samuppāda và Tilakkhaṇa, rồi bắt đầu bước đi trên Bát Thánh Đạo. Xem “Paṭicca Samuppāda, Tilakkhaṇa, Four Noble Truths”.

  1. More information on kilesa (in terms of cetasika) at “What Are Kilesa (Mental Impurities)? – Connection to Cetasika” and “Cetasika – Connection to Gati.”

Thông tin chi tiết hơn về kilesa (xét theo cetasika) có trong các bài “What Are Kilesa (Mental Impurities)? – Connection to Cetasika” và “Cetasika – Connection to Gati”.

Thông tin chi tiết hơn về các loại kamma khác nhau có trong bài “Six Root Causes – Loka Samudaya (Arising of Suffering) and Loka Nirodhaya (Nibbāna)”.