Contact Between Āyatana Leads to Vipāka Viññāṇa / Sự tiếp xúc giữa Āyatana dẫn đến Vipāka Viññāṇa

September 2, 2019; revised November 14, 2019; January 15, 2021 (#8); October 9, 2022

Ngày 02/09/2019; chỉnh sửa ngày 14/11/2019; ngày 15/01/2021 (#8); ngày 09/10/2022

Introduction

Giới thiệu

  1. Vipāka viññāṇa arise due to kamma vipāka. In the previous post (“Buddhist Worldview – Introduction”), we introduced the concept that our sensory experiences occur due to six internal rūpā and six external rūpā.

Vipāka viññāṇa sinh khởi do kamma vipāka. Trong bài trước (“Buddhist Worldview – Introduction”), chúng ta đã giới thiệu khái niệm rằng các trải nghiệm giác quan của chúng ta xảy ra do sáu rūpā bên trong và sáu rūpā bên ngoài.

  • Those six types of internal types of rūpā are “internal āyatana.” In mundane terms, those are our eyes, ears, nose, tongue, body, and mind.

Sáu loại rūpā bên trong đó được gọi là “āyatana bên trong.” Theo cách hiểu thông thường, đó là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và tâm của chúng ta.

  • With those, we experience sights, sounds, smells, tastes, body touches, and dhammā (memories, concepts, and hopes). Those rūpā are external to us and “external āyatana.”

Thông qua chúng, chúng ta trải nghiệm hình ảnh, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm và dhammā (ký ức, khái niệm và mong muốn). Những rūpā này ở bên ngoài chúng ta và được gọi là “āyatana bên ngoài.”

Bạn có thể xem lại bài trước “Buddhist Worldview – Introduction.”

December 12, 2024: The rest of the post needs to be revised. I will try to do that within a few days.

Ngày 12/12/2024: Phần còn lại của bài viết cần được chỉnh sửa. Tôi sẽ cố gắng thực hiện trong vài ngày tới.

Awareness of Living Things and Living Beings

Sự Nhận Biết Của Các Sinh Vật Sống

  1. When we look at a tree, for example, that is contact between our internal āyatana (eyes or, more correctly cakkhu pasāda rūpa) and external āyatana (tree in this case). That leads to a mental phenomenon called consciousness (in this case, cakkhu viññāṇa). It just means we are “aware of that tree.”

Khi chúng ta nhìn vào một cái cây, chẳng hạn, đó là sự tiếp xúc giữa āyatana bên trong (mắt hay chính xác hơn là cakkhu pasāda rūpa) và āyatana bên ngoài (trong trường hợp này là cái cây). Điều đó dẫn đến một hiện tượng tâm gọi là ý thức (trong trường hợp này là cakkhu viññāṇa). Nó đơn giản có nghĩa là chúng ta “nhận biết được cái cây đó.”

  • Humans and animals generate such “awareness” or consciousness when seeing, hearing, smelling, and tasting external rūpā.

Con người và động vật tạo ra sự “nhận biết” hay ý thức như vậy khi thấy, nghe, ngửi và nếm các rūpā bên ngoài.

  • However, we know that plants and trees also seem aware of the external world and can even respond in some cases. For example, a plant or a tree can “turn” towards sunlight. Their roots grow towards water sources, away from dry soil, etc.

Tuy nhiên, chúng ta biết rằng thực vật và cây cối dường như cũng có sự nhận biết thế giới bên ngoài và thậm chí có thể phản ứng trong một số trường hợp. Ví dụ, một cây có thể “hướng” về phía ánh sáng mặt trời. Rễ của chúng phát triển về phía nguồn nước, tránh xa đất khô, v.v.

  1. There are a couple of “mental factors” (or cetasika) that are not exclusively “mental.” They can arise even without a mind. Those two are vedanā and saññā.

Có một vài “tâm sở” (hay cetasika) không hoàn toàn chỉ thuộc về “tâm.” Chúng có thể sinh khởi ngay cả khi không có tâm. Hai yếu tố đó là vedanā và saññā.

  • Vedanā comes from (“ve” + “danā”) which means “වීම දැනවීම” (vīma dænavīma meaning “being aware”) in Sinhala. That means to “become aware of something.” When we make contact with an “external āyatana” via our six senses, we become aware of that external rūpā; that is vedanā. See, “Vedanā (Feelings).”

Vedanā xuất phát từ (“ve” + “danā”) có nghĩa là “වීම දැනවීම” (vīma dænavīma nghĩa là “sự nhận biết”) trong tiếng Sinhala. Điều đó có nghĩa là “trở nên nhận biết một điều gì đó.” Khi chúng ta tiếp xúc với một “āyatana bên ngoài” qua sáu giác quan, chúng ta nhận biết được rūpā bên ngoài đó; đó chính là vedanā. Xem thêm “Vedanā (Feelings).”

  • At the fundamental level, Saññā means “recognition” of an object, person, or concept, for example. Generally, it is the recognition of an “external āyatana” or “external rūpā.” See “Saññā – What It Really Means.”

Ở mức căn bản, Saññā có nghĩa là “sự nhận diện” một đối tượng, con người hay khái niệm, chẳng hạn. Nói chung, đó là sự nhận diện một “āyatana bên ngoài” hay “rūpā bên ngoài.” Xem “Saññā – What It Really Means.”

  • Therefore, plants and trees have a basic form of vedanā and saññā. A plant can “feel” when sunlight falls on it (vedanā) and recognize that as sunlight (saññā).

Do đó, thực vật và cây cối có một dạng cơ bản của vedanā và saññā. Một cái cây có thể “cảm nhận” khi ánh sáng mặt trời chiếu vào nó (vedanā) và nhận diện đó là ánh sáng (saññā).

  1. However, a plant CANNOT generate saṅkhārā (thoughts) about those vedanā and saññā. One may ask: “Then how does a plant turn towards sunlight?”

Tuy nhiên, thực vật KHÔNG THỂ tạo ra saṅkhārā (các suy nghĩ) về những vedanā và saññā đó. Có thể đặt câu hỏi: “Vậy tại sao cây lại quay về phía ánh sáng mặt trời?”

  • Plants are like robots. A moving robot may have sensors that can detect obstacles in the way. That involves vedanā and saññā in the elementary sense.

Thực vật giống như robot. Một robot di chuyển có thể có các cảm biến để phát hiện vật cản. Điều đó liên quan đến vedanā và saññā ở mức cơ bản.

  • For example, that robot may also have a computer that can instruct how to go around an obstacle.

Ví dụ, robot đó có thể có một bộ xử lý hướng dẫn cách đi vòng qua vật cản.

  • The working of a plant is very similar. A plant seed has necessary “programs” installed in its cells to deal with the external environment. I briefly discussed this in my posts on “living cells.” See the old posts in “Origin of Life.”

Cách hoạt động của thực vật rất tương tự. Hạt giống có các “chương trình” cần thiết được cài đặt trong tế bào để xử lý môi trường bên ngoài. Tôi đã đề cập ngắn gọn điều này trong các bài viết về “living cells.” Xem các bài cũ trong “Origin of Life.”

  • Therefore, some “live things” like plants can generate vedanā and saññā, but they CANNOT create saṅkhārā and viññāṇa. We remember that saṅkhārā and viññāṇa arise via, “avijjā paccayā saṅkhārā” and “saṅkhārā paccayā viññāṇa.”

Do đó, một số “sinh vật sống” như thực vật có thể tạo ra vedanā và saññā, nhưng KHÔNG THỂ tạo ra saṅkhārā và viññāṇa. Ta nhớ rằng saṅkhārā và viññāṇa sinh khởi thông qua “avijjā paccayā saṅkhārā” và “saṅkhārā paccayā viññāṇa.”

Two Types of Viññāṇa of a Living Being

Hai Loại Viññāṇa Của Một Chúng Sinh

  1. A living thing like a tree may have vedanā and saññā. But only a living being like a human or an animal has a full set of mental phenomena: vedanā, saññā, saṅkhārā, and viññāṇa.

Một sinh vật sống như cây có thể có vedanā và saññā. Nhưng chỉ có chúng sinh như con người hay động vật mới có đầy đủ các hiện tượng tâm: vedanā, saññā, saṅkhārā và viññāṇa.

  • In other words, only living beings have minds with which they can generate saṅkhārā (loosely called thoughts), which in turn leads to viññāṇa.

Nói cách khác, chỉ có chúng sinh mới có tâm để tạo ra saṅkhārā (tạm gọi là suy nghĩ), từ đó dẫn đến viññāṇa.

  • Now we will focus on two types of viññāṇa that arise in a living being upon a sensory contact between one of its “internal āyatana” and the corresponding “external āyatana.”

Bây giờ chúng ta sẽ tập trung vào hai loại viññāṇa phát sinh trong một chúng sinh khi có sự tiếp xúc giữa một “āyatana bên trong” và “āyatana bên ngoài” tương ứng.

  • For simplicity, let us consider the contact between cakkhu and vaṇṇa rūpā (or rūpā rūpā or simply rūpā). In mundane terms, this means “contact” between eyes and a form or an object (such as a tree).

Để đơn giản, hãy xét sự tiếp xúc giữa cakkhu và vaṇṇa rūpā (hay rūpā rūpā hoặc đơn giản là rūpā). Theo cách hiểu thông thường, đó là sự “tiếp xúc” giữa mắt và một hình dạng hay đối tượng (như một cái cây).

  • However, it is essential to keep in mind that it is the cakkhu pasāda rūpā in the mental body (gandhabba) that “sees” the vaṇṇa rūpā or the image captured by the eyes. [See #11 through #14 in the post, “Buddhist Worldview – Introduction.” Rewritten December 20, 2024, reference text not there.]

Tuy nhiên, cần nhớ rằng chính cakkhu pasāda rūpā trong thân tâm (gandhabba) mới là cái “thấy” vaṇṇa rūpā hay hình ảnh được mắt ghi nhận. [Xem mục #11 đến #14 trong bài “Buddhist Worldview – Introduction.” Được viết lại ngày 20/12/2024, phần tham chiếu chưa có.]

Vipāka Viññāṇa – No Strong Kamma Done

Vipāka viññāṇa – Không Tạo Kamma Mạnh

All our INITIAL sensory experiences are due to the results of our past kamma, i.e., they are kamma vipāka.

Tất cả các trải nghiệm giác quan BAN ĐẦU của chúng ta đều là kết quả của kamma trong quá khứ, tức là kamma vipāka.

  1. When eyes (or, more correctly, cakkhu pasāda rūpa) and vaṇṇa rūpā come into contact, cakkhu viññāṇa arises. Cakkhu viññāṇa is “seeing.”

Khi mắt (chính xác hơn là cakkhu pasāda rūpa) và vaṇṇa rūpā tiếp xúc, cakkhu viññāṇa sinh khởi. Cakkhu viññāṇa chính là “thấy.”

  • Cakkhu viññāṇa arises due to kamma vipāka. In the same way, sota, ghāṇa, jivhā, and kāya viññāṇa are ALL “vipāka viññāṇa.”

Cakkhu viññāṇa sinh khởi do kamma vipāka. Tương tự, sota, ghāṇa, jivhā và kāya viññāṇa ĐỀU là “vipāka viññāṇa.”

  • Some mano viññāṇa are vipāka viññāṇa. For example, when we recall a past event, that is a mano viññāṇa that cannot generate strong kamma.

Một số mano viññāṇa cũng là vipāka viññāṇa. Ví dụ, khi chúng ta nhớ lại một sự kiện trong quá khứ, đó là một mano viññāṇa không thể tạo ra kamma mạnh.

  • There is no strong kamma done by vipāka viññāṇa. By “strong kamma,” I mean kamma which can lead to future rebirths. Only mano saṅkhārā are involved in kamma viññāṇa. Kamma leading to future rebirths is done via “avijjā paccayā saṅkhārā” and “saṅkhārā paccayā viññāṇa.” Those involve vacī and kāya saṅkhārā. See “Abhisaṅkhāra Lead to Kamma Viññāṇa.”

Vipāka viññāṇa không tạo ra kamma mạnh. “Kamma mạnh” ở đây là loại kamma có thể dẫn đến tái sinh trong tương lai. Chỉ có mano saṅkhārā liên quan đến kamma viññāṇa. Kamma dẫn đến tái sinh được tạo ra qua “avijjā paccayā saṅkhārā” và “saṅkhārā paccayā viññāṇa.” Những quá trình này bao gồm vacī và kāya saṅkhārā. Xem “Abhisaṅkhāra Lead to Kamma Viññāṇa.”

  • What is essential at this point is to remember that only mano viññāṇa can be either vipāka viññāṇa or kamma viññāṇa (we discuss below the second category). The other five types of viññāṇa (cakkhu, sota, ghāṇa, jivhā, and kāya viññāṇa) are only vipāka viññāṇa.

Điều quan trọng ở đây là cần nhớ rằng chỉ có mano viññāṇa mới có thể là vipāka viññāṇa hoặc kamma viññāṇa (loại thứ hai sẽ được bàn dưới đây). Năm loại viññāṇa còn lại (cakkhu, sota, ghāṇa, jivhā, và kāya viññāṇa) chỉ là vipāka viññāṇa.

  1. “WebLink: suttacentral: Chachakka Sutta (MN 148)” describes the arising of such vipāka viññāṇa: “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ, ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ, jivhāñca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ, kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ, manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.”

“WebLink: suttacentral: Chachakka Sutta (MN 148)” mô tả sự sinh khởi của vipāka viññāṇa như sau: “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ, ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ, jivhāñca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ, kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ, manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.”

  • For example, cakkhu viññāṇa arises when a rūpa makes contact (paṭicca) with cakkhu pasāda rūpā. As we discussed in #12 of the previous post “Buddhist Worldview – Introduction,” cakkhu here DOES NOT mean “eyes”; it means “cakkhu pasāda rūpa.”

Ví dụ, cakkhu viññāṇa sinh khởi khi một rūpa tiếp xúc (paṭicca) với cakkhu pasāda rūpā. Như đã bàn ở mục #12 của bài trước “Buddhist Worldview – Introduction,” cakkhu ở đây KHÔNG có nghĩa là “mắt” mà là “cakkhu pasāda rūpa.”

  • When the eyes capture an image of a tree, that image is processed by the brain and then passed along to the cakkhu pasāda rūpa, which is in the mental body or manomaya kāya. In the case of a human or an animal, manomaya kāya is the same as gandhabba.

Khi mắt ghi nhận hình ảnh của một cái cây, hình ảnh đó được xử lý bởi não rồi chuyển đến cakkhu pasāda rūpa, nằm trong thân tâm hay manomaya kāya. Đối với con người hoặc động vật, manomaya kāya chính là gandhabba.

  • Vipāka viññāṇa do not generate strong kamma. For example, cakkhu viññāṇa means just “seeing,” sota viññāṇa means only “hearing,” etc. Just because one sees or hears, one does not do any strong kamma.

Vipāka viññāṇa không tạo ra kamma mạnh. Ví dụ, cakkhu viññāṇa chỉ đơn thuần là “thấy,” sota viññāṇa chỉ là “nghe,” v.v. Chỉ vì thấy hoặc nghe không có nghĩa là tạo ra kamma mạnh.

Vipāka Viññāṇa Could be “Consciousness”?

Vipāka Viññāṇa Có Thể Được Xem Là “Ý Thức”?

  1. Therefore, vipāka viññāṇa DO NOT arise directly with Paṭicca Samuppāda. They occur when our sense faculties come into contact with external rūpā, as described in #7 above. Those rūpā can be six types: vaṇṇa rūpā, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, and dhammā.

Do đó, vipāka viññāṇa KHÔNG sinh khởi trực tiếp từ Paṭicca Samuppāda. Chúng xảy ra khi các căn tiếp xúc với rūpā bên ngoài, như đã mô tả ở mục #7. Những rūpā này có sáu loại: vaṇṇa rūpā, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, và dhammā.

  • Note: However, immediately following the arising of a vipāka viññāṇa, a Paṭicca Samuppāda process takes place in the very next citta. This is a deeper aspect that would be of interest to those who are deep into Abhidhamma: “Avyākata Paṭicca Samuppāda for Vipāka Viññāṇa.”

Lưu ý: Tuy nhiên, ngay sau khi một vipāka viññāṇa sinh khởi, một tiến trình Paṭicca Samuppāda xảy ra trong citta kế tiếp. Đây là một khía cạnh sâu hơn, phù hợp với những ai nghiên cứu sâu về Abhidhamma: “Avyākata Paṭicca Samuppāda for Vipāka Viññāṇa.”

  • The contact of an internal āyatana with an external āyatana leads to the “awareness” of that external rūpā.

Sự tiếp xúc giữa āyatana bên trong và āyatana bên ngoài dẫn đến sự “nhận biết” rūpā bên ngoài đó.

  • Therefore, vipāka viññāṇa could be the closest to the English word “consciousness.” Even then, there are some mano saṅkhārā that arise with a vipāka viññāṇa. Therefore, it is better not to refer to even vipāka viññāṇa as just consciousness.

Do đó, vipāka viññāṇa có thể gần nhất với từ “consciousness (ý thức)” trong tiếng Anh. Tuy vậy, vẫn có một số mano saṅkhārā sinh khởi cùng với vipāka viññāṇa. Vì thế, tốt hơn là không nên xem vipāka viññāṇa đơn thuần chỉ là ý thức.

  • That is why the Buddha described viññāṇa as a magician. But this “magic show nature” is easier to see with the kamma viññāṇa that we discuss below. The mind on its own creates kamma viññāṇa via saṅkhārā (“saṅkhārā paccayā viññāṇa”).

Đó là lý do Đức Phật ví viññāṇa như một ảo thuật gia. Tuy nhiên, “tính chất như ảo thuật” này dễ thấy hơn với kamma viññāṇa sẽ được bàn dưới đây. Tâm tự tạo ra kamma viññāṇa thông qua saṅkhārā (“saṅkhārā paccayā viññāṇa”).

  1. When we become conscious of an external āyatana (or an external rūpā), we may get interested in it. (We need to remember that external rūpā include visible objects, sounds, smells, tastes, bodily touches, or memories).

Khi chúng ta nhận biết một āyatana bên ngoài (hay rūpā bên ngoài), chúng ta có thể trở nên quan tâm đến nó. (Cần nhớ rằng rūpā bên ngoài bao gồm hình ảnh, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm thân thể, hoặc ký ức).

  • That is when we start generating NEW kamma. That will happen IF we get attached to that sensory experience via greed or anger, for example.

Đó là lúc chúng ta bắt đầu tạo ra kamma MỚI. Điều này xảy ra NẾU chúng ta dính mắc vào trải nghiệm giác quan đó thông qua tham hoặc sân, chẳng hạn.

  • Those CONSCIOUS thoughts (called saṅkhārā) lead to a new type of mano viññāṇa. Those viññāṇa arise via “avijjā paccayā saṅkhārā” followed by “saṅkhārā paccayā viññāṇa.” Such viññāṇa are kamma viññāṇa.

Những suy nghĩ có ý thức (gọi là saṅkhārā) dẫn đến một loại mano viññāṇa mới. Những viññāṇa này sinh khởi theo “avijjā paccayā saṅkhārā” rồi đến “saṅkhārā paccayā viññāṇa.” Những viññāṇa như vậy là kamma viññāṇa.

  • Such kamma viññāṇa MAY arise as the next step following the generation of any of the six types of vipāka viññāṇa. That happens ONLY IF we get attached to the initial vipāka viññāṇa.

Những kamma viññāṇa như vậy CÓ THỂ sinh khởi ở bước tiếp theo sau khi bất kỳ loại vipāka viññāṇa nào trong sáu loại phát sinh. Điều đó CHỈ xảy ra KHI chúng ta dính mắc vào vipāka viññāṇa ban đầu.

Kamma Viññāṇa – How We Create New Kamma

Kamma Viññāṇa – Cách Chúng Ta Tạo Ra Kamma Mới

  1. We do kamma when we start generating conscious thoughts (vacī and kāya saṅkhārā) with INTENTION. The Buddha said, “Cetanāhaṁ, bhikkhave, kammaṁ vadāmi” or, “bhikkhus, I say that kamma is one’s intention.” (WebLink: suttacentral: Nibbedhika Sutta – AN 6.63.) When we think, speak, and act with specific INTENTION (good or bad) that leads to the generation of kamma (good or bad).

Chúng ta tạo kamma khi bắt đầu sinh ra các suy nghĩ có ý thức (vacī và kāya saṅkhārā) với Ý ĐỊNH. Đức Phật dạy: “Cetanāhaṁ, bhikkhave, kammaṁ vadāmi” tức là “này các Tỳ-kheo, Ta nói rằng kamma chính là ý định.” (WebLink: suttacentral: Nibbedhika Sutta – AN 6.63.) Khi chúng ta suy nghĩ, nói và hành động với một Ý ĐỊNH cụ thể (thiện hay bất thiện), điều đó dẫn đến việc tạo ra kamma (thiện hay bất thiện).

  • However, those initial mano saṅkhārā (associated with vipāka viññāṇa) arise AUTOMATICALLY. Since the intention is involved indirectly, those mano saṅkhārā cannot bring about rebirth.

Tuy nhiên, những mano saṅkhārā ban đầu (liên quan đến vipāka viññāṇa) sinh khởi MỘT CÁCH TỰ ĐỘNG. Vì ý định chỉ tham gia gián tiếp, những mano saṅkhārā này không thể dẫn đến tái sinh.

  • To generate strong kamma, we must CONSCIOUSLY and DELIBERATELY create saṅkhārā.

Để tạo ra kamma mạnh, chúng ta phải CÓ Ý THỨC và CÓ CHỦ ĐÍCH tạo ra saṅkhārā.

  • Such “strong saṅkhārā” are vacī and kāya saṅkhārā. As we have discussed before, vacī saṅkhāra involves “talking to oneself” and speech. Kāya saṅkhāra leads to bodily actions.

Những “saṅkhārā mạnh” này là vacī và kāya saṅkhārā. Như đã thảo luận trước đó, vacī saṅkhāra bao gồm “tự nói trong tâm” và lời nói. Kāya saṅkhāra dẫn đến hành động thân.

  • In other words, we do vacī kamma and kāya kamma with those vacī saṅkhārā and kāya saṅkhārā. Of course, vacī kammā are lying, gossiping, etc., and kāya kammā are stealing, killing, etc.

Nói cách khác, chúng ta thực hiện vacī kamma và kāya kamma thông qua vacī saṅkhārā và kāya saṅkhārā. Ví dụ, vacī kammā là nói dối, nói xấu, v.v., còn kāya kammā là trộm cắp, sát sinh, v.v.

  • Stated yet another way, we generate speech and actions that can lead to future rebirths only via vacī and kāya saṅkhārā.

Nói theo cách khác, chúng ta tạo ra lời nói và hành động có thể dẫn đến tái sinh trong tương lai chỉ thông qua vacī và kāya saṅkhārā.

  1. For those familiar with Abhidhamma (others can skip this and move on to #12): A sensory event discussed in #7 starts a pañcadvāra citta vīthi with 17 cittā. The vipāka viññāṇa occurs at the beginning of the citta vīthi. For example, a “seeing event” is a cakkhu viññāṇa.

Đối với những người quen thuộc với Abhidhamma (những người khác có thể bỏ qua và chuyển sang #12): Một sự kiện giác quan được nói ở mục #7 khởi đầu một pañcadvāra citta vīthi gồm 17 cittā. Vipāka viññāṇa xuất hiện ở đầu citta vīthi. Ví dụ, một “sự kiện thấy” là cakkhu viññāṇa.

  • Then, the mind accepts that sensory input with sampaṭicchana and santīraṇa citta. It is in the next citta of votthapana that our minds MAKE decisions on how to respond to that sense input BASED ON our gati (character qualities).

Sau đó, tâm tiếp nhận dữ liệu giác quan với sampaṭicchana và santīraṇa citta. Ở citta tiếp theo là votthapana, tâm sẽ QUYẾT ĐỊNH cách phản ứng với dữ liệu đó DỰA TRÊN gati (đặc tính tâm).

  • Then based on that determination, seven javana cittā run consecutively. With javana cittā, we respond (think, speak, and act).

Dựa trên quyết định đó, bảy javana cittā chạy liên tiếp. Với javana cittā, chúng ta phản ứng (suy nghĩ, nói và hành động).

Đó là tóm tắt rất ngắn. Chi tiết hơn xem “Citta Vīthi – Processing of Sense Inputs.”

Kamma Viññāṇa Arise Due to “Saṅkhāra Paccayā Viññāṇa”

Kamma Viññāṇa Sinh Khởi do “Saṅkhāra Paccayā Viññāṇa”

  1. Suppose one sees an appealing object and gets attached to it. One may start thinking, speaking, and even taking action to enjoy that sight again and again. That leads to the generation of kamma via mano viññāṇa (generated via vacī and kāya saṅkhārā.)

Giả sử một người thấy một đối tượng hấp dẫn và dính mắc vào nó. Người đó có thể bắt đầu suy nghĩ, nói và thậm chí hành động để tận hưởng đối tượng đó nhiều lần. Điều đó dẫn đến việc tạo kamma thông qua mano viññāṇa (được tạo qua vacī và kāya saṅkhārā).

  • The same happens if we get annoyed or angry about something we see. Then we would be generating angry thoughts, speech, and action. Those are also mano viññāṇa. Such mano viññāṇa are “kamma viññāṇa.”

Điều tương tự xảy ra nếu chúng ta bực bội hay tức giận về điều gì đó ta thấy. Khi đó, chúng ta tạo ra suy nghĩ, lời nói và hành động đầy sân. Những điều đó cũng là mano viññāṇa. Những mano viññāṇa này chính là “kamma viññāṇa.”

  • Of course, both those cases arise due to avijjā. We get attached (or get stuck) to a given sensory input because we like it or dislike it (both are done with taṇhā; see below). Both happen due to avijjā, not knowing the “true nature.” One comprehends the true nature when one attains “yathābhūta ñāṇa.” We will discuss this in future posts.

Dĩ nhiên, cả hai trường hợp này đều sinh khởi do avijjā. Chúng ta dính mắc vào một đối tượng giác quan vì thích hoặc không thích (cả hai đều do taṇhā; xem bên dưới). Tất cả đều do avijjā, tức là không biết “bản chất thật.” Người ta hiểu được bản chất thật khi đạt “yathābhūta ñāṇa.” Chúng ta sẽ bàn thêm trong các bài sau.

  1. We can sort out the difference by seeing that all kamma viññāṇa have saṅkhārā as precursors. They arise when we think, speak, and act based on greed, anger, and ignorance. I will explain just the case of attachment (taṇhā) via greed.

Ta có thể phân biệt bằng cách thấy rằng tất cả kamma viññāṇa đều có saṅkhārā làm tiền đề. Chúng sinh khởi khi chúng ta suy nghĩ, nói và hành động dựa trên tham, sân và si. Tôi sẽ giải thích trường hợp dính mắc (taṇhā) do tham.

  • For example, when we first see something attractive, we AUTOMATICALLY get the perception of “liking it.” Those INITIAL and AUTOMATIC thoughts are mano saṅkhārā. These arise due to our gati.

Ví dụ, khi lần đầu thấy một thứ hấp dẫn, chúng ta TỰ ĐỘNG có cảm nhận “thích nó.” Những suy nghĩ BAN ĐẦU và TỰ ĐỘNG đó là mano saṅkhārā. Chúng sinh khởi do gati của chúng ta.

  • If we start pursuing such thoughts CONSCIOUSLY AND WILLFULLY, we are generating vitakka and vicāra (which means consciously thinking about it). Those are vacī saṅkhārā. We may also speak out with vitakka/vicāra, and vacī saṅkhārā are also responsible for speech.

Nếu chúng ta bắt đầu theo đuổi những suy nghĩ đó một cách CÓ Ý THỨC và CÓ CHỦ Ý, chúng ta đang tạo ra vitakka và vicāra (tức là suy nghĩ có chủ đích về nó). Đó là vacī saṅkhārā. Chúng ta cũng có thể nói ra thông qua vitakka/vicāra, và vacī saṅkhārā cũng chịu trách nhiệm cho lời nói.

  • If our mind gets firmly attached, we may take action using the body. Those bodily actions are due to kāya saṅkhārā generated in the mind.

Nếu tâm dính mắc mạnh mẽ, chúng ta có thể hành động bằng thân. Những hành động thân này là do kāya saṅkhārā sinh ra trong tâm.

  1. Now, we can see the difference between vipāka viññāṇa and kamma viññāṇa. Vipāka viññāṇa do not have saṅkhārā involved.

Bây giờ, chúng ta có thể thấy sự khác biệt giữa vipāka viññāṇa và kamma viññāṇa. Vipāka viññāṇa không có saṅkhārā liên quan.

  • On the other hand, kamma viññāṇa ALWAYS arise due to saṅkhārā generated via avijjā. Those are the viññāṇa that can lead to future vipāka (and even rebirth) via Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda.

Ngược lại, kamma viññāṇa LUÔN sinh khởi do saṅkhārā được tạo ra từ avijjā. Đó là những viññāṇa có thể dẫn đến vipāka trong tương lai (và thậm chí tái sinh) thông qua Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda.

  • In other words, kamma viññāṇa are the viññāṇa arising via “avijjā paccayā saṅkhārā” followed by “saṅkhārā paccayā viññāṇa.”

Nói cách khác, kamma viññāṇa là những viññāṇa sinh khởi theo “avijjā paccayā saṅkhārā” rồi đến “saṅkhārā paccayā viññāṇa.”

  • That process continues with “viññāṇa paccayā nāmarūpa,” etc., and ends up in “bhava paccayā jāti,” “jāti paccayā jarā, maraṇa,” and “the whole mass of suffering.”

Quá trình đó tiếp tục với “viññāṇa paccayā nāmarūpa,” v.v., và kết thúc ở “bhava paccayā jāti,” “jāti paccayā jarā, maraṇa,” và “toàn bộ khối khổ đau.”

  • That is why those created with saṅkhārā are kamma viññāṇa.

Đó là lý do vì sao những viññāṇa được tạo bởi saṅkhārā là kamma viññāṇa.

Summary

Tóm tắt

  1. To summarize what we discussed in this post:

Tóm tắt những gì đã bàn trong bài này:

  • Cakkhu, sota, ghāṇa, jivhā, and kāya viññāṇa are ONLY vipāka viññāṇa. They cannot lead to new rebirths.

Cakkhu, sota, ghāṇa, jivhā và kāya viññāṇa CHỈ là vipāka viññāṇa. Chúng không thể dẫn đến tái sinh mới.

  • Kamma viññāṇa are those viññāṇa that COULD lead to future rebirths.

Kamma viññāṇa là những viññāṇa CÓ THỂ dẫn đến tái sinh trong tương lai.

  • Mano viññāṇa can be “vipāka viññāṇa” or “kamma viññāṇa.”

Mano viññāṇa có thể là “vipāka viññāṇa” hoặc “kamma viññāṇa.”

  1. We will discuss more details in the next post. I am proceeding slowly to emphasize these fundamental ideas. It is crucial to understand what is MEANT by a given critical key Pāli word. Then we can use that Pāli word, without explaining its meaning again.

Chúng ta sẽ thảo luận chi tiết hơn trong bài tiếp theo. Tôi trình bày chậm để nhấn mạnh các ý tưởng nền tảng này. Điều quan trọng là phải hiểu rõ Ý NGHĨA của các từ Pāli then chốt. Khi đó, chúng ta có thể sử dụng các từ Pāli đó mà không cần giải thích lại.

  • I hope you can now understand why it is incorrect to translate viññāṇa as just “consciousness.”

Tôi hy vọng bây giờ bạn đã hiểu tại sao việc dịch viññāṇa chỉ là “ý thức” là không chính xác.

Tương tự, taṇhā KHÔNG chỉ là tham. Taṇhā cũng bao gồm sự dính mắc qua sân; xem “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.” Cũng xem mục #12 ở trên.

  • There are several keywords like that, including anicca and anatta.

Có nhiều từ khóa như vậy, bao gồm anicca và anatta.

  • Understanding the meanings of such vital Pāli words is critical since there are no equivalent English words.

Hiểu đúng ý nghĩa của những từ Pāli quan trọng này là rất cần thiết vì không có từ tương đương hoàn toàn trong tiếng Anh.

All posts on this general topic are at “Origin of Life.” Please direct any questions on the above post to the discussion forum at “WebLink: Pure Dhamma Forums: Questions on Posts in the “Origin of Life” Subsection.” If not registered at the forum, send questions to my email address, lal@puredhamma.net

Tất cả các bài viết về chủ đề này nằm trong “Origin of Life.” Vui lòng gửi các câu hỏi về bài viết trên đến diễn đàn thảo luận tại “WebLink: Pure Dhamma Forums: Questions on Posts in the “Origin of Life” Subsection.” Nếu chưa đăng ký diễn đàn, bạn có thể gửi câu hỏi qua email: lal@puredhamma.net