March 14, 2020; revised August 20, 2022
Ngày 14/03/2020; sửa đổi ngày 20/08/2022
Introduction
Giới thiệu
There are two types of sammā diṭṭhī or “right views.” Only one belongs to the Noble Path and leads to Nibbāna.
Có hai loại sammā diṭṭhī hay “chánh kiến”. Chỉ một loại thuộc về Thánh Đạo và dẫn đến Nibbāna.
- We are continuing the series of posts on “Worldview of the Buddha.” In the previous post, we started a discussion on the WebLink: suttacentral: Mahācattārīsaka Sutta (MN 117) to clarify the four worldviews and four possible paths.
Chúng ta đang tiếp tục chuỗi bài về “Thế giới quan của Đức Phật”. Trong bài trước, chúng ta đã bắt đầu thảo luận về WebLink: suttacentral: Mahācattārīsaka Sutta (MN 117) để làm rõ bốn thế giới quan và bốn con đường có thể.
- There are “two good paths” and the Noble Eightfold Path is the only path to Nibbāna.
Có “hai con đường tốt”, và Bát Chánh Đạo là con đường duy nhất dẫn đến Nibbāna.
- The previous post, “Dangers of Ten Types of Wrong Views and Four Possible Paths,” discussed the “two bad paths.” In this post, we will discuss the “two good paths.”
Bài trước, “Dangers of Ten Types of Wrong Views and Four Possible Paths,” đã trình bày về “hai con đường xấu”. Trong bài này, chúng ta sẽ thảo luận về “hai con đường tốt”.
Two Types of Sammā Diṭṭhi
Hai loại Sammā Diṭṭhi
- After discussing the two “bad paths” for those with the ten types of micchā diṭṭhī in the Mahācattārīsaka Sutta, the Buddha asks: “What, bhikkhus, is the right view? The right view, I say, is twofold:
Sau khi trình bày hai “con đường xấu” dành cho những người có mười loại micchā diṭṭhī trong Mahācattārīsaka Sutta, Đức Phật hỏi: “Này các bhikkhu, thế nào là chánh kiến? Ta nói rằng chánh kiến có hai loại:
- There is the right view that is tainted with cravings (sāsavā or with āsavā), meritorious and bringing good vipāka.
Có loại chánh kiến còn bị nhiễm bởi tham ái (sāsavā hay có āsavā), mang lại công đức và dẫn đến vipāka tốt.
- That “good path” is available even without a Buddha. Ancient yogis were there before the Buddha (like Āḷāra Kālāma and Uddaka Rāmaputta), who lived morally and even cultivated the highest jhāna. They were able to get “good rebirths.” However, that is a temporary solution to the saṁsāric suffering since one can “fall back” from that “good path” and be born in the apāyā in the future.
“Con đường tốt” đó vẫn có thể đạt được ngay cả khi không có Đức Phật. Các yogi thời xưa đã tồn tại trước Đức Phật (như Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta), họ sống đạo đức và thậm chí tu tập đến các tầng jhāna cao nhất. Họ có thể đạt được “tái sinh tốt”. Tuy nhiên, đó chỉ là giải pháp tạm thời cho khổ đau trong saṁsāra, vì người ta có thể “rơi lại” khỏi “con đường tốt” đó và sinh vào apāyā trong tương lai.
- Then there is the right view that is Noble (Ariya) and without cravings (anāsavā or without āsavā), supramundane (lokuttarā), a factor of the Noble Path.”
Ngoài ra còn có loại chánh kiến thuộc Thánh (Ariya) và không còn tham ái (anāsavā hay không có āsavā), siêu thế (lokuttarā), là một yếu tố của Thánh Đạo.”
Sammā Diṭṭhi for the Noble Path Includes Comprehension of Tilakkhaṇa
Sammā Diṭṭhi của Thánh Đạo bao gồm Sự thấu hiểu Tilakkhaṇa
- The difference between those two paths is CRITICAL. We need to discuss that in detail.
Sự khác biệt giữa hai con đường này là RẤT QUAN TRỌNG. Chúng ta cần thảo luận chi tiết về điều đó.
- The first, mundane right view, is mostly followed by those who “live a moral life.” That could be just following the five precepts, for example, as many people do. However, to attain Nibbāna, one needs to comprehend the “unfruitful, and dangerous nature” of this world (Tilakkhaṇa) or the “real Nature,” i.e., gain “yathābhūta ñāṇa.”
Loại chánh kiến thứ nhất, chánh kiến thế gian, chủ yếu được theo bởi những người “sống đạo đức”. Ví dụ như chỉ cần giữ năm giới, như nhiều người vẫn làm. Tuy nhiên, để đạt được Nibbāna, cần phải hiểu được “bản chất không mang lại lợi ích và nguy hiểm” của thế giới này (Tilakkhaṇa), hay “bản chất thật”, tức là đạt được “yathābhūta ñāṇa”.
- Upon Enlightenment, the Buddha discovered that living a moral life, by itself, CANNOT solve the problem of suffering in the rebirth process. Following a moral life COULD lead to a future “good rebirth.” However, since we have also done both good and bad deeds in our past lives, such bad deeds can bring birth in a bad realm. Of course, we do not know what kind of good/bad deeds we have done in our past lives.
Sau khi Giác ngộ, Đức Phật nhận ra rằng chỉ sống đạo đức thôi thì KHÔNG THỂ giải quyết vấn đề khổ trong quá trình tái sinh. Sống đạo đức CÓ THỂ dẫn đến “tái sinh tốt” trong tương lai. Tuy nhiên, vì chúng ta đã làm cả thiện và ác trong các đời trước, nên những hành động xấu đó có thể dẫn đến tái sinh vào cõi xấu. Tất nhiên, chúng ta không biết mình đã làm những hành động thiện hay ác nào trong các đời quá khứ.
- To start on the Noble Path leading to Nibbāna, we need to understand that our cravings for sensory pleasures are ultimately the root cause of suffering. Those cravings (āsava) lead to taṇhā. See “Taṇhā – The Origin of Suffering.”
Để bắt đầu Thánh Đạo dẫn đến Nibbāna, chúng ta cần hiểu rằng sự ham muốn đối với các dục lạc giác quan chính là nguyên nhân gốc rễ của khổ đau. Những tham ái đó (āsava) dẫn đến taṇhā. Xem “Taṇhā – The Origin of Suffering.”
- Then the “taṇhā paccayā upādāna” step in Paṭicca Samuppāda leads to “upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarā, maraṇa, soka-parideva-dukkha-domanassupāyāsā sambhavan’ti,” i.e., the “whole mass of suffering.”
Sau đó, bước “taṇhā paccayā upādāna” trong Paṭicca Samuppāda dẫn đến “upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarā, maraṇa, soka-parideva-dukkha-domanassupāyāsā sambhavan’ti”, tức là “toàn bộ khối khổ đau”.
- That is a brief summary. We will discuss that in detail in upcoming posts. Let us first discuss sammā diṭṭhī for the mundane path.
Đó là phần tóm tắt ngắn gọn. Chúng ta sẽ thảo luận chi tiết trong các bài tiếp theo. Trước hết, hãy bàn về sammā diṭṭhī của con đường thế gian.
Mundane Sammā Diṭṭhi
Sammā Diṭṭhi Thế gian
- After saying that there are two right views (#2 above,) the Buddha asks: “And what, bhikkhus, is the right view that is tainted with cravings (sāsavā or with āsavā), meritorious and bringing good vipāka?” and explains that is the view where one believes that,
Sau khi nói rằng có hai loại chánh kiến (ở mục #2), Đức Phật hỏi: “Và này các bhikkhu, thế nào là chánh kiến còn bị nhiễm bởi tham ái (sāsavā hay có āsavā), mang lại công đức và dẫn đến vipāka tốt?” và giải thích rằng đó là quan điểm mà người ta tin rằng:
- There is profit in giving (dāna.)
Có lợi ích trong việc bố thí (dāna)
- More profit in giving generously.
Có lợi ích lớn hơn khi bố thí rộng rãi
- Respecting and making offerings to those with higher virtues is beneficial (bhikkhus, Noble Persons, yogis, etc.)
Kính trọng và cúng dường những người có đức hạnh cao là có lợi ích (các Tỳ-kheo, bậc Thánh, các yogi, v.v.)
- Good and bad actions (kamma) lead to corresponding results (vipāka.)
Hành động thiện và ác (kamma) dẫn đến kết quả tương ứng (vipāka)
- This world (ayaṁ loko) does exist.
Thế giới này (ayaṁ loko) có tồn tại
- Para loka (of gandhabba) does exist.
Para loka (cõi của gandhabba) có tồn tại
- Mother is a special person.
Mẹ là một người đặc biệt
- Father is a special person.
Cha là một người đặc biệt
- Living-beings can be reborn spontaneously (sattā opapātikā.)
Chúng sinh có thể tái sinh một cách tự phát (sattā opapātikā)
- There are virtuous recluses (like Āḷāra Kālāma and Uddaka Rāmaputta) in the world who have seen for themselves by direct knowledge and declare this world and the para loka exist.
Có những bậc tu hành đức hạnh (như Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta) trong thế gian, những người tự mình chứng nghiệm bằng trí tuệ trực tiếp và tuyên bố rằng thế giới này và para loka tồn tại.
Those are the (mundane) right views that are tainted with cravings. They are meritorious and bring good vipāka.
Đó là những chánh kiến (thế gian) còn bị nhiễm tham ái. Chúng mang lại công đức và dẫn đến vipāka tốt.
- As you remember from the previous post, the above are the opposites of the ten types of wrong views (micchā diṭṭhī.) Those who have those ten “good factors” can get “good rebirths,” as discussed in #2.
Như đã đề cập trong bài trước, những điều trên là đối lập với mười loại tà kiến (micchā diṭṭhī). Những người có mười “yếu tố tốt” này có thể đạt được “tái sinh tốt”, như đã nói ở mục #2.
Why Is Mundane Sammā Diṭṭhi a Prerequisite for Ariya Sammā Diṭṭhi?
Vì sao Sammā Diṭṭhī Thế gian là Điều kiện Tiên quyết cho Ariya Sammā Diṭṭhi?
- The main goal of a Buddhist is to STOP all future suffering in the rebirth process.
Mục tiêu chính của một người theo Phật là CHẤM DỨT mọi khổ đau trong tương lai trong quá trình tái sinh.
- How can one start on the Noble Path to stop rebirth, if one does not even believe in the rebirth process?
Làm sao có thể bắt đầu Thánh Đạo để chấm dứt tái sinh, nếu ngay cả việc tái sinh còn không tin?
- But how do we know that there is a rebirth process with much suffering? How can we believe that there are 31 realms in this world instead of just two realms that we can see?
Nhưng làm sao chúng ta biết rằng có một quá trình tái sinh đầy khổ đau? Làm sao tin rằng có 31 cõi trong thế giới này thay vì chỉ hai cõi mà ta có thể thấy?
- As discussed in #2 above, those were known to the world even before the Buddha. There were yogis like Āḷāra Kālāma and Uddaka Rāmaputta. They had cultivated abhiññā powers and could see their past lives as well as could confirm the existence of higher Deva and Brahma realms.
Như đã đề cập ở mục #2, những điều này đã được biết đến ngay cả trước thời Đức Phật. Có những yogi như Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta. Họ đã tu tập các năng lực abhiññā và có thể thấy các kiếp sống trước của mình, cũng như xác nhận sự tồn tại của các cõi Deva và Brahma cao hơn.
- Therefore, it is possible to verify the above ten factors even without a Buddha in the world.
Do đó, có thể xác minh mười yếu tố trên ngay cả khi không có Đức Phật xuất hiện trên thế gian.
- Even without abhiññā powers, one can logically conclude that those ten factors are indeed true. Accounts of past lives from children worldwide and Near-Death Experiences (NDE) of many heartpatients provide evidence. See “Evidence for Rebirth” and “Out-of-Body Experience (OBE) and Manomaya Kāya.”
Ngay cả khi không có năng lực abhiññā, người ta vẫn có thể suy luận một cách hợp lý rằng mười yếu tố đó là đúng. Những câu chuyện về tiền kiếp của trẻ em trên khắp thế giới và các trải nghiệm cận tử (NDE) của nhiều bệnh nhân tim cung cấp bằng chứng. Xem “Evidence for Rebirth” và “Out-of-Body Experience (OBE) and Manomaya Kāya.”
Inviolable Axioms – Could Be Self-Evident for an Undefiled Mind
Những Tiên Đề Bất Biến – Có Thể Là Hiển Nhiên Đối Với Một Tâm Không Bị Ô Nhiễm
- The core teaching of the Buddha is that our efforts in seeking happiness within the rebirth process are futile. The only way to reach a state where there is absolutely NO suffering is to disengage from the rebirth process.
Giáo lý cốt lõi của Đức Phật là những nỗ lực tìm kiếm hạnh phúc trong quá trình tái sinh là vô ích. Cách duy nhất để đạt đến trạng thái hoàn toàn KHÔNG còn khổ là thoát ra khỏi quá trình tái sinh.
- Seeking that goal REQUIRES the following “axioms” in scientific terminology.
Việc hướng đến mục tiêu đó ĐÒI HỎI các “tiên đề” sau theo thuật ngữ khoa học.
- Existence of the 31 realms.
Sự tồn tại của 31 cõi.
- The rebirth process.
Quá trình tái sinh.
- The laws of kamma determine how rebirths take place.
Quy luật kamma quyết định cách thức tái sinh diễn ra.
- Existence of gandhabba and para loka makes it possible for many human (and animal) rebirths within a single existence.
Sự tồn tại của gandhabba và para loka làm cho nhiều lần tái sinh làm người (và động vật) trong một bhava trở nên khả thi.
- An axiom in science is a “fundamental truth” that is “self-evident.” However, the above axioms may not be “self-evident” until explained logically. After all, there were yogis like Āḷāra Kālāma and Uddaka Rāmaputta these days who could see past lives. Waharaka Thero had some such capabilities, but unfortunately, we have lost that resource.
Một tiên đề trong khoa học là “chân lý nền tảng” mang tính “hiển nhiên”. Tuy nhiên, các tiên đề trên có thể chưa “hiển nhiên” cho đến khi được giải thích một cách hợp lý. Thực tế, đã từng có những yogi như Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta có thể thấy các đời sống quá khứ. Waharaka Thero cũng có những khả năng như vậy, nhưng đáng tiếc là chúng ta đã mất đi nguồn tài nguyên đó.
- By the way, evidence for the gandhabba from the Tipiṭaka is discussed in “Gandhabba State – Evidence from Tipiṭaka.” Other evidence is discussed in “Evidence for Rebirth” and “Out-of-Body Experience (OBE) and Manomaya Kāya.“
Nhân tiện, bằng chứng về gandhabba từ Tipiṭaka được trình bày trong “Gandhabba State – Evidence from Tipiṭaka.” Các bằng chứng khác được trình bày trong “Evidence for Rebirth” và “Out-of-Body Experience (OBE) and Manomaya Kāya.”
Buddha Dhamma: Non-Perceivability and Self-Consistency
Dhamma của Đức Phật: Tính Khó Nhận Biết và Tính Nhất Quán Nội Tại
- However, those axioms CAN become self-evident if one spends enough time contemplating the laws of kamma. They are logical and self-consistence. For example, see “Complexity of Life and the Way to Seek ‘Good Rebirths’” and “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?”
Tuy nhiên, những tiên đề đó CÓ THỂ trở nên hiển nhiên nếu một người dành đủ thời gian quán chiếu về quy luật kamma. Chúng mang tính logic và nhất quán nội tại. Ví dụ, xem “Complexity of Life and the Way to Seek ‘Good Rebirths’” và “What is Kamma? – Is Everything Determined by Kamma?”
- One cannot learn higher mathematics like calculus without learning basic arithmetic first, then algebra, and so on. Buddha Dhamma describes the laws of nature. Nature’s laws are much more complex than advanced mathematics or quantum mechanics.
Không thể học toán cao cấp như giải tích nếu chưa học số học cơ bản, rồi đến đại số, v.v. Dhamma của Đức Phật mô tả các quy luật của tự nhiên. Các quy luật của tự nhiên còn phức tạp hơn cả toán học cao cấp hay cơ học lượng tử.
- There is an additional factor involved too. The ability to understand becomes easier when one starts “cleansing one’s mind.” That does not just mean following some precepts (even though they are an important part). See “The Importance of Purifying the Mind.”
Còn có một yếu tố bổ sung khác. Khả năng hiểu biết trở nên dễ dàng hơn khi một người bắt đầu “thanh lọc tâm”. Điều đó không chỉ đơn giản là giữ giới (dù đó là phần quan trọng). Xem “The Importance of Purifying the Mind.”
- One has to start on the mundane path, and live a simple life (away from both too much sensory pleasures and also hardships). One’s mind will become less stressful and less agitated.
Một người cần bắt đầu từ con đường thế gian và sống một cuộc sống đơn giản (tránh cả việc hưởng thụ quá mức lẫn khổ hạnh cực đoan). Tâm sẽ trở nên ít căng thẳng và ít dao động hơn.
- As one lives a moral life and keeps learning (and seeing the self-consistencies) one’s faith in the teachings will grow. See “Buddha Dhamma: Non-Perceivability and Self-Consistency.”
Khi một người sống đạo đức và tiếp tục học hỏi (đồng thời thấy được sự nhất quán nội tại), niềm tin vào giáo pháp sẽ tăng trưởng. Xem “Buddha Dhamma: Non-Perceivability and Self-Consistency.”
The “Previously Unheard” Teaching
Giáo Pháp “Chưa Từng Được Nghe Trước Đây”
- Even though the “good path” followed by yogis like Āḷāra Kālāma and Uddaka Rāmaputta led to the cultivation of abhiññā powers and even “good rebirths,” it did not lead to the end of suffering. That is because one would still be engaged in the rebirth process.
Mặc dù “con đường tốt” mà các yogi như Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta theo đuổi có thể dẫn đến việc phát triển các năng lực abhiññā và cả “tái sinh tốt”, nhưng nó không dẫn đến chấm dứt khổ đau. Đó là vì người ta vẫn còn bị cuốn trong quá trình tái sinh.
- All births, even in the highest Brahma realms, have finite lifetimes. At the end of those long lifetimes, previous bad kamma can bring rebirths in lower realms.
Tất cả các sự sinh ra, ngay cả ở những cõi Brahma cao nhất, đều có tuổi thọ hữu hạn. Khi kết thúc những tuổi thọ dài đó, các kamma xấu trong quá khứ có thể dẫn đến tái sinh vào các cõi thấp hơn.
- Rebirths in the lowest four realms (apāyā) are unavoidable until one starts comprehending the true nature of this world described by the Three Characteristics of Nature or Tilakkhaṇa (anicca, dukkha, anatta). That means any “good” existence in the 31 realms cannot be maintained. Future rebirths in the apāyā cannot be avoided until one comprehends Tilakkhaṇa.
Sự tái sinh vào bốn cõi thấp nhất (apāyā) là không thể tránh khỏi cho đến khi một người bắt đầu hiểu bản chất thật của thế giới này, được mô tả bằng Ba Đặc Tính hay Tilakkhaṇa (anicca, dukkha, anatta). Điều đó có nghĩa là bất kỳ sự tồn tại “tốt” nào trong 31 cõi cũng không thể duy trì mãi. Việc tránh tái sinh vào apāyā trong tương lai là không thể cho đến khi hiểu được Tilakkhaṇa.
All Births (Jāti) End Up in Suffering
Mọi Sự Sinh (Jāti) Đều Dẫn Đến Khổ
- From Paṭicca Samuppāda: “avijjā paccayā saṅkhāra; saṅkhāra paccayā viññāṇa; viññāṇa paccayā nāmarūpa, nāmarūpa paccayā salāyatana, salāyatana paccayā phasso, phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādāna, upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarā, maraṇa, soka-parideva-dukkha-domanassupāyāsā sambhavan’ti”
Từ Paṭicca Samuppāda: “avijjā paccayā saṅkhāra; saṅkhāra paccayā viññāṇa; viññāṇa paccayā nāmarūpa, nāmarūpa paccayā salāyatana, salāyatana paccayā phasso, phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā, taṇhā paccayā upādāna, upādāna paccayā bhavo, bhava paccayā jāti, jāti paccayā jarā, maraṇa, soka-parideva-dukkha-domanassupāyāsā sambhavan’ti”
- “The whole mass of suffering” is inevitable for each jāti (birth) because each birth ends in death. Any birth (even in good realms) MUST come to an end. That is the harshest suffering to face (in the sense of leaving behind everything.)
“Toàn bộ khối khổ đau” là không thể tránh khỏi đối với mỗi jāti (sự sinh), vì mỗi lần sinh ra đều kết thúc bằng cái chết. Bất kỳ sự sinh nào (kể cả ở cõi tốt) cũng PHẢI chấm dứt. Đó là nỗi khổ sâu sắc nhất (theo nghĩa phải rời bỏ mọi thứ).
- A birth does not happen without bhava (existence.) Therefore it is critical to understand what bhava and jāti are. That is why one needs to understand the mundane right views of (v) through (viii) in #4 above, BEFORE trying to understand what is meant by Nibbāna (the stopping of ALL future suffering by stopping ALL future jāti.)
Một sự sinh không thể xảy ra nếu không có bhava (sự tồn tại). Do đó, việc hiểu bhava và jāti là rất quan trọng. Vì vậy, cần phải hiểu các chánh kiến thế gian từ (v) đến (viii) ở mục #4 ở trên, TRƯỚC khi cố gắng hiểu Nibbāna là gì (sự chấm dứt MỌI khổ đau trong tương lai bằng cách chấm dứt MỌI jāti trong tương lai).
- One grasps a new bhava (existence) at the end of the current bhava, ONLY because one has cravings for “worldly pleasures” (whether sensual pleasures or jhānic pleasures). Those inevitably lead to taṇhā, upādāna, bhava, jāti, and then “the whole mass of suffering” is inevitable.
Một người nắm bắt một bhava (sự tồn tại) mới vào cuối bhava hiện tại, CHỈ vì còn tham ái đối với “các lạc thú thế gian” (dù là dục lạc hay lạc jhāna). Những điều đó tất yếu dẫn đến taṇhā, upādāna, bhava, jāti, và sau đó “toàn bộ khối khổ đau” là không thể tránh khỏi.
- One CANNOT stop those cravings as long as one values those sensory/jhānic pleasures; in other words, until one gets rid of avijjā or the ignorance of the Four Noble Truths.
Một người KHÔNG THỂ chấm dứt những tham ái đó khi vẫn còn xem trọng các lạc thú giác quan hoặc lạc jhāna; nói cách khác, cho đến khi loại bỏ được avijjā — tức là sự vô minh về Tứ Diệu Đế.
- Now we get to the verse that requires a good discussion to understand the Ariya Sammā Diṭṭhi that comes at the forefront of the Ariya Aṭṭhaṅgika Magga or the Noble Eight-fold Path.
Bây giờ chúng ta đến đoạn kệ cần được thảo luận kỹ để hiểu Ariya Sammā Diṭṭhi, yếu tố đứng đầu của Ariya Aṭṭhaṅgika Magga hay Bát Chánh Đạo.
The Ariya Sammā Diṭṭhi
Ariya Sammā Diṭṭhi
- Next verse from the Mahācattārīsaka Sutta (after the verse in #4): “Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā? Yā kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo sammādiṭṭhi maggaṅgaṁ—ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā.”
Đoạn tiếp theo từ Mahācattārīsaka Sutta (sau đoạn ở mục #4): “Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā? Yā kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo sammādiṭṭhi maggaṅgaṁ—ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā.”
- There are many factors summarized in that verse. But we can get started with the following.
Trong đoạn này có nhiều yếu tố được tóm lược. Nhưng chúng ta có thể bắt đầu với ý chính sau.
“And what is the right view that is Noble, without cravings (anāsavā or without āsavā), and is a factor of the Noble Path leading to Nibbāna? Note that in the sutta, the word lokuttarā means “loka” + “uttara” where loka is “this world” and uttara implies “better than.” Thus, lokuttarā maggaṅgā means “a factor of the Noble Path that overcomes this world, leading to Nibbāna.”
“Vậy chánh kiến nào là chánh kiến thuộc Thánh, không còn tham ái (anāsavā hay không có āsavā), và là một yếu tố của Thánh Đạo dẫn đến Nibbāna? Lưu ý rằng trong bài kinh, từ lokuttarā gồm ‘loka’ + ‘uttara’, trong đó loka là ‘thế giới này’ và uttara mang nghĩa ‘vượt lên trên’. Do đó, lokuttarā maggaṅgā có nghĩa là ‘yếu tố của Thánh Đạo vượt khỏi thế giới này, dẫn đến Nibbāna’.”
- As we mentioned in the first two posts in this series on “Worldview of the Buddha,” Buddha’s teachings were “previously unknown to the world.”
Như đã đề cập trong hai bài đầu của loạt “Thế giới quan của Đức Phật”, giáo pháp của Đức Phật là “chưa từng được biết đến trước đây”.
- That “previously unknown part” is seeing the suffering hidden in what we perceive as “pleasures.” Such pleasures — sensory or jhānic as pleasures — belong to this world. They are temporary. Furthermore, people tend to do immoral things in seeking such pleasures.
Phần “chưa từng được biết đến” đó chính là thấy được khổ đau ẩn chứa trong những gì ta cho là “lạc thú”. Những lạc thú này — dù là dục lạc hay lạc jhāna — đều thuộc về thế gian. Chúng là tạm thời. Hơn nữa, con người thường làm những việc bất thiện để đạt được những lạc thú đó.
The Suffering Hidden in Sensory Pleasures
Khổ Đau Ẩn Trong Các Lạc Thú Giác Quan
- Anusaya are our hidden cravings. They come to the surface triggered by mind-pleasing (or unpleasant) thought-objects (ārammaṇa.) See, “Paṭicca Samuppāda – A ‘Self’ Exists Due to Avijjā.”
Anusaya là những tham ái tiềm ẩn trong chúng ta. Chúng trồi lên khi bị kích hoạt bởi các đối tượng tâm (ārammaṇa) dễ chịu hoặc khó chịu. Xem “Paṭicca Samuppāda – A ‘Self’ Exists Due to Avijjā.”
- Then one attaches to that ārammaṇa via greed or anger depending on whether the ārammaṇa is mind-pleasing or distasteful. That is taṇhā. Whether one gets attached or not depends on one’s gati. We have discussed this in detail in earlier posts in the “Worldview of the Buddha.”
Sau đó, người ta bám chấp vào ārammaṇa đó thông qua tham hoặc sân, tùy theo đối tượng đó dễ chịu hay khó chịu. Đó là taṇhā. Việc có dính mắc hay không phụ thuộc vào gati của mỗi người. Điều này đã được bàn chi tiết trong các bài trước của loạt “Thế giới quan của Đức Phật”.
- The key to attaining Nibbāna (āsavakkhaya or the removal of āsava) is to understand how to get rid of our gati to attach (taṇhā) to various ārammaṇa. As we will see, that originates from our ignorance of this world’s true (anicca, dukkha, and anatta) nature. What we perceive to provide happiness leads to suffering.
Chìa khóa để đạt Nibbāna (āsavakkhaya hay sự đoạn trừ āsava) là hiểu cách loại bỏ gati khiến ta dính mắc (taṇhā) vào các ārammaṇa. Như sẽ thấy, điều đó bắt nguồn từ sự vô minh về bản chất thật của thế giới này (anicca, dukkha, và anatta). Những gì ta cho là mang lại hạnh phúc lại dẫn đến khổ đau.
- The best analogy is a fish who bites into a tasty bait, not realizing the dangers hidden in that bait (a tasty worm.) Imagine the suffering associated with a hook piercing one’s mouth. Of course, that suffering ends up in an agonizing death due to lack of oxygen since the fish cannot breathe outside water.
Ví dụ dễ hiểu nhất là con cá cắn vào mồi ngon mà không nhận ra nguy hiểm ẩn trong đó (một con giun hấp dẫn). Hãy tưởng tượng nỗi đau khi lưỡi câu xuyên qua miệng. Cuối cùng, nỗi khổ đó dẫn đến cái chết đau đớn do thiếu oxy vì cá không thể thở ngoài nước.
- In the same way, we do not “see” the long-term consequences of our cravings for sensory/jhānic pleasures. That is the core idea embedded in Tilakkhaṇa. We will discuss that in detail in the upcoming posts.
Tương tự như vậy, chúng ta không “thấy” được hậu quả lâu dài của việc ham muốn các lạc thú giác quan hay lạc jhāna. Đó chính là ý cốt lõi nằm trong Tilakkhaṇa. Chúng ta sẽ thảo luận chi tiết hơn trong các bài tiếp theo.
