How do we Decide which View is Wrong View (Diṭṭhi)? / Làm Thế Nào Để Xác Định Quan Điểm Nào Là Tà kiến (Diṭṭhi)?

Revised July 3, 2022; March 24, 2023

Chỉnh sửa ngày 3 tháng 7 năm 2022; ngày 24 tháng 3 năm 2023

More than 99% of one’s immoral acts have their causes in micchā diṭṭhi (wrong views); see, “What is the only Akusala Removed by a Sotāpanna?.” Thus, it is critical to understand what wrong views are.

Hơn 99% các hành động bất thiện của một người đều bắt nguồn từ micchā diṭṭhi (tà kiến); xem bài “What is the only Akusala Removed by a Sotāpanna?”. Vì vậy, việc hiểu rõ tà kiến là gì có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Một phân tích đơn giản hơn nhưng vẫn rất nền tảng về tà kiến có thể xem trong bài “Wrong Views (Micchā Diṭṭhi) – A Simpler Analysis”.

  1. We all have our views about different things: politics, religions, sports, lifestyles, etc. And most times it is fun to talk about and debate whose views are the correct ones. But each of us has views based on limited knowledge about only a fraction of “this world.”

Tất cả chúng ta đều có những quan điểm riêng về nhiều vấn đề khác nhau như chính trị, tôn giáo, thể thao, lối sống, v.v. Và phần lớn thời gian, chúng ta thích thảo luận hoặc tranh luận xem quan điểm nào là đúng. Tuy nhiên, quan điểm của mỗi người đều chỉ dựa trên một lượng kiến thức hạn chế về một phần rất nhỏ của “thế giới” này.

  • A good way to figure out whether one view is better than another is to see whether that view provides more insight AND has more explanatory power about the world.

Một cách tốt để đánh giá xem quan điểm nào đúng đắn hơn là xem liệu quan điểm đó có mang lại sự hiểu biết sâu sắc hơn VÀ có khả năng giải thích thế giới tốt hơn hay không.

  • In fact, that is the only way. Because anybody can say, “my view is better than yours.”

Thực ra, đó là cách duy nhất. Bởi vì ai cũng có thể nói: “Quan điểm của tôi đúng hơn quan điểm của bạn.”

  1. When I refer to “diṭṭhi” or wrong views, these are the wrong views per Buddha. It must be noted that “diṭṭhi” means views, but in Pāli literature it has been common to call “micchā diṭṭhi” (pronounced “michchā”) or wrong views as just “diṭṭhi.” It is critical to have the “right views” because otherwise we may be making wrong decisions, which could have terrible outcomes for billions of years to come. To make the right decisions, we need to “see the whole picture” or the worldview of the Buddha.

Khi tôi dùng từ “diṭṭhi” hay “tà kiến”, thì đó là tà kiến theo lời dạy của Đức Phật. Cần lưu ý rằng “diṭṭhi” có nghĩa là quan điểm, nhưng trong kinh điển Pāli, người ta thường dùng từ “diṭṭhi” để chỉ riêng micchā diṭṭhi (đọc là “michchā”), tức là tà kiến. Có được Chánh kiến là điều vô cùng quan trọng, bởi nếu không, chúng ta có thể đưa ra những quyết định sai lầm, và hậu quả của chúng có thể kéo dài hàng tỷ năm trong luân hồi. Muốn đưa ra quyết định đúng, chúng ta cần “nhìn thấy toàn bộ bức tranh”, tức là thế giới quan của Đức Phật.

  • Of course, one is entitled to have his views. It is just that according to Buddha Dhamma, particular views are not only wrong, but could lead to disastrous outcomes, and those are micchā diṭṭhi. One either accepts this fact or rejects it. It is a good idea to look at the “big picture” of the Buddha and THEN decide whether it makes sense or not. First, let us see why one should even go through this exercise of looking at the big picture.

Dĩ nhiên, mỗi người đều có quyền giữ quan điểm của mình. Tuy nhiên, theo Dhamma của Đức Phật, có những quan điểm không chỉ sai mà còn có thể dẫn đến những hậu quả vô cùng tai hại; đó chính là micchā diṭṭhi. Mỗi người có thể chấp nhận hoặc bác bỏ điều này. Tuy nhiên, điều hợp lý là trước tiên hãy quan sát “bức tranh toàn cảnh” mà Đức Phật trình bày, rồi sau đó mới tự quyết định xem nó có hợp lý hay không. Trước hết, hãy xem vì sao chúng ta nên thực hiện việc nhìn vào bức tranh toàn cảnh ấy.

  1. When one does not have a clear overall picture, one makes terrible decisions. For example, a fish does not see the string or the hook, it only sees the worm and gets into trouble. If it saw the whole picture, with the string and the hook, it may realize that there is something wrong and would not try to grab the worm. If it saw the man standing on land holding the pole, that would have been another clue; but the fish can only see its “domain.” Just like that we can only see “our domain” within the broader 31 realms, and we do not see the level of suffering in other lower realms.

Khi không có cái nhìn toàn diện, con người sẽ đưa ra những quyết định sai lầm nghiêm trọng. Ví dụ, một con cá không nhìn thấy sợi dây hay lưỡi câu; nó chỉ nhìn thấy con giun nên lao tới và mắc bẫy. Nếu nó nhìn thấy toàn bộ bức tranh, gồm cả sợi dây và lưỡi câu, nó sẽ nhận ra có điều gì đó không ổn và sẽ không cắn mồi. Nếu nó còn nhìn thấy người đứng trên bờ cầm cần câu thì đó sẽ là thêm một dấu hiệu cảnh báo. Nhưng con cá chỉ có thể nhìn thấy “phạm vi” của nó. Cũng vậy, chúng ta chỉ nhìn thấy “phạm vi” của mình trong tổng thể 31 cõi, và không thể thấy được mức độ khổ đau ở các cõi thấp hơn.

  • We are inherently incapable of seeing the “whole picture” because our sense faculties are formed by our kamma to be aware of only a part of the whole existence; you may get an idea of what I am referring to in the post, “Consciousness Dependence on Number of Dimensions.” Therefore, no matter how smart each of us is, we cannot even imagine this whole picture by ourselves. It takes a very special, very pure mind to see the whole picture, the mind of a Buddha; see, “Power of the Human Mind – Introduction,” and follow-up posts.

Về bản chất, chúng ta không có khả năng nhìn thấy “toàn bộ bức tranh”, bởi vì các giác quan của chúng ta được hình thành bởi kamma nên chỉ có thể nhận biết một phần của toàn bộ sự tồn tại. Bạn có thể hình dung điều này qua bài “Consciousness Dependence on Number of Dimensions”. Vì vậy, dù mỗi người có thông minh đến đâu thì cũng không thể tự mình hình dung được toàn bộ bức tranh ấy. Chỉ một tâm đặc biệt thanh tịnh như tâm của một vị Phật mới có thể thấy được toàn bộ bức tranh. Xem bài “Power of the Human Mind – Introduction” và các bài tiếp theo.

  1. The Buddha described this in the parable of the “elephant and the six blind men.” Each blind man is feeling or exploring a different part of the elephant and comes up with his view of what an elephant is: The one examining the tail says the elephant is like a rope, one examining the leg says the elephant is like a pillar, etc.

Đức Phật đã minh họa điều này bằng câu chuyện ngụ ngôn về “con voi và sáu người mù”. Mỗi người mù chỉ sờ vào một bộ phận khác nhau của con voi rồi đưa ra kết luận của riêng mình về hình dạng của con voi: người sờ đuôi thì nói con voi giống một sợi dây, người sờ chân thì nói con voi giống một cái cột, v.v.

  • The person holding the tail is certain that the elephant is like a rope “because I know what I experience; you cannot tell me it is not like a rope.” He just does not realize that he is experiencing only part of the whole elephant.

Người đang cầm đuôi voi hoàn toàn tin chắc rằng con voi giống một sợi dây, vì “tôi biết rõ điều tôi đang cảm nhận; anh không thể bảo tôi rằng nó không giống sợi dây được.” Điều mà người ấy không nhận ra là mình chỉ đang trải nghiệm một phần rất nhỏ của toàn bộ con voi.

  1. Until a Buddha comes to this world, any human can only see a very small part of the whole picture. Like the little girl in the video being able to see the whole elephant, only a Buddha can see the whole picture of our true existence.

Cho đến khi một vị Phật xuất hiện trên thế gian, con người chỉ có thể nhìn thấy một phần rất nhỏ của toàn bộ bức tranh. Giống như cô bé trong đoạn video có thể nhìn thấy toàn bộ con voi, chỉ có một vị Phật mới có thể thấy trọn vẹn bức tranh về sự tồn tại thật sự của chúng ta.

  • Mathematician Kurt Gödel proved this mathematically in his Incompleteness Theorem, which says that it is impossible to discover the complete truth of a closed system within that system; see, “Gödel’s Incompleteness Theorem.” Thus science will NEVER be able to discover a COMPLETE set of laws about nature. It can only uncover parts and the parts that have been discovered are totally consistent with Buddha Dhamma.

Nhà toán học Kurt Gödel đã chứng minh điều này bằng Định lý Bất toàn của ông, theo đó không thể khám phá toàn bộ chân lý của một hệ thống khép kín từ bên trong chính hệ thống đó; xem bài “Gödel’s Incompleteness Theorem”. Vì vậy, khoa học sẽ KHÔNG BAO GIỜ có thể khám phá được một hệ thống quy luật HOÀN CHỈNH của tự nhiên. Khoa học chỉ có thể khám phá từng phần, và những phần đã được khám phá đều hoàn toàn phù hợp với Dhamma của Đức Phật.

  1. According to the Buddha, diṭṭhis are like that: some people say there is a rebirth process, and some say not. Some say when we die we will either go to hell or heaven. Some say things really exist in a permanent way, and others say it is all a mirage. All these are diṭṭhis because none of these fit the WHOLE PICTURE. None of these can explain the vagaries of life; see “Complexity of Life and the Way to Seek “Good Rebirths”.”

Theo Đức Phật, các diṭṭhi (quan điểm) cũng giống như vậy. Có người nói có tái sinh, có người nói không có. Có người cho rằng sau khi chết chỉ có lên thiên đường hoặc xuống địa ngục. Có người cho rằng mọi sự vật tồn tại vĩnh viễn, trong khi người khác lại cho rằng tất cả chỉ là ảo ảnh. Tất cả những quan điểm ấy đều là diṭṭhi, vì không quan điểm nào phù hợp với TOÀN BỘ BỨC TRANH. Không quan điểm nào trong số đó có thể giải thích được những biến thiên phức tạp của cuộc sống; xem bài “Complexity of Life and the Way to Seek ‘Good Rebirths’”.

  • For example, we can only see two of the 31 realms of existence: animal and human realms. We are unaware that most beings are trapped in the lowest four realms, where there is much more suffering than we can see in the human and animal realms. We do not realize that our immoral actions from this life, AND our past lives (that we are not aware of), could give us rebirth in those lower four realms; this is the “laws of kamma”, another part of the “big picture.” There is evidence for rebirth; see, “Evidence for Rebirth.”

Ví dụ, chúng ta chỉ có thể nhận biết hai trong số 31 cõi tồn tại là cõi người và cõi súc sinh. Chúng ta không biết rằng phần lớn chúng sinh đang mắc kẹt trong bốn cõi thấp, nơi có mức độ khổ đau lớn hơn rất nhiều so với những gì chúng ta thấy ở cõi người và cõi súc sinh. Chúng ta cũng không nhận ra rằng các hành động bất thiện trong kiếp này VÀ trong những kiếp quá khứ (mà chúng ta không còn nhớ) có thể dẫn đến tái sinh vào bốn cõi thấp ấy. Đó là một phần của “quy luật kamma”, cũng là một phần của “bức tranh toàn cảnh”. Có nhiều bằng chứng về tái sinh; xem bài “Evidence for Rebirth”.

  1. Buddha Dhamma cannot be fully understood without having learned of that “big picture” from a Buddha or from a person who has learned the correct version of it. Now, since the Buddha is not here and there are many versions of Buddha Dhamma, how do we figure out which version to believe? The Buddha gave a solution to this problem: Find the version that satisfies the following conditions:

Dhamma của Đức Phật không thể được hiểu đầy đủ nếu chưa học được “bức tranh toàn cảnh” ấy từ một vị Phật hoặc từ một người đã học đúng phiên bản nguyên thủy của Dhamma. Ngày nay, vì Đức Phật không còn tại thế và có rất nhiều cách trình bày khác nhau về Dhamma của Đức Phật, làm sao chúng ta biết nên tin vào phiên bản nào? Đức Phật đã đưa ra giải pháp cho vấn đề này: hãy tìm phiên bản đáp ứng các điều kiện sau đây:

  • All aspects should be consistent with the Suttā and Vinaya (and thus Abhidhamma); these were transmitted orally for about 500 years and then written down in the Pāli Tipiṭaka about 2000 years ago (Pāli Tipiṭaka).

Mọi khía cạnh đều phải nhất quán với Suttā và Vinaya (và do đó cũng phải nhất quán với Abhidhamma). Những giáo lý này đã được truyền khẩu khoảng 500 năm trước khi được ghi chép lại trong Pāli Tipiṭaka cách đây khoảng 2.000 năm (Pāli Tipiṭaka).

  • And all three descriptions in the Tipiṭaka (Sutta, Vinaya, Abhidhamma) must be consistent.

Đồng thời, cả ba phần của Tipiṭaka (Sutta, Vinaya và Abhidhamma) cũng phải hoàn toàn nhất quán với nhau.

  1. This second requirement is there to catch any mistakes made in the (especially oral) transmission from the time of the Buddha. It must be kept in mind that all three sets were formulated for easy oral transmission. I know several suttā by heart which I learned when I was little; they have been formulated to be easily remembered. And there were different groups of Bhikkhus assigned the responsibility for different sections during oral transmission. Also see, “Preservation of the Dhamma.”

Điều kiện thứ hai nhằm phát hiện những sai sót có thể đã phát sinh trong quá trình truyền thừa (đặc biệt là truyền khẩu) kể từ thời Đức Phật. Cần nhớ rằng cả ba phần của Tipiṭaka đều được biên soạn theo cách dễ ghi nhớ để thuận tiện cho việc truyền khẩu. Bản thân tác giả cho biết đã thuộc lòng nhiều suttā từ khi còn nhỏ vì chúng được biên soạn rất dễ ghi nhớ. Trong quá trình truyền khẩu, các nhóm bhikkhu khác nhau được giao trách nhiệm ghi nhớ và truyền lại từng phần riêng biệt. Xem thêm bài “Preservation of the Dhamma”.

  1. In a series of posts I have provided evidence that many versions of “Buddhism” being practiced today do not pass the above tests. All Mahāyāna versions are in blatant contradiction to the teachings in the Tipiṭaka, and some key concepts taught in Theravāda are also inconsistent with Tipiṭaka; see, “Why is it Critical to Find the Pure Buddha Dhamma?” and the follow-up posts.

Trong một loạt bài viết, tác giả đã đưa ra các lập luận cho rằng nhiều phiên bản “Phật giáo” đang được thực hành ngày nay không đáp ứng được các tiêu chuẩn nêu trên. Theo tác giả, tất cả các phiên bản Mahāyāna (Đại thừa) đều mâu thuẫn rõ ràng với những giáo lý trong Tipiṭaka, và một số khái niệm quan trọng được giảng dạy trong Theravāda cũng không nhất quán với Tipiṭaka. Xem bài “Why is it Critical to Find the Pure Buddha Dhamma?” và các bài tiếp theo.

  • Once one finds the key Dhamma concepts that are self-consistent, one can quickly figure out what is diṭṭhi and what is not. I would appreciate it if anyone can point out anything on this website that is not internally consistent. Because my goal is genuine: to find and document the Buddha’s original teachings.

Khi đã tìm được các khái niệm cốt lõi của Dhamma có tính nhất quán nội tại, người ta sẽ nhanh chóng phân biệt được đâu là diṭṭhi và đâu không phải là diṭṭhi. Tác giả cũng bày tỏ rằng sẽ rất trân trọng nếu có ai chỉ ra bất kỳ điểm nào trên trang web này còn thiếu tính nhất quán, vì mục tiêu chân thành của tác giả là tìm kiếm và ghi chép lại những lời dạy nguyên thủy của Đức Phật.

  1. Thus it is important to realize that diṭṭhi is an established view (a view one is not even willing to rethink) about the world inconsistent with Buddha Dhamma. Let us take a few examples:

Vì vậy, điều quan trọng là phải hiểu rằng diṭṭhi là một quan điểm đã ăn sâu (một quan điểm mà người ta thậm chí không còn sẵn sàng xem xét lại) về thế giới nhưng lại không phù hợp với Dhamma của Đức Phật. Hãy xem một vài ví dụ sau:

Hai ví dụ điển hình là hai quan điểm: “có một bản ngã” và “không có bản ngã”; xem bài “Diṭṭhi (Wrong Views), Sammā Diṭṭhi (Good/Correct Views)”. Theo Đức Phật, cả hai đều là tà kiến. Thực tại chỉ có một dòng sinh mệnh luôn luôn biến đổi, vận hành theo quy luật nhân duyên (Paṭicca Samuppāda); xem bài “What Reincarnates? – Concept of a Lifestream”.

  • Another diṭṭhi many people have is that there is no rebirth process, or that there is a rebirth process, but we will never be born as an animal because we have not done anything bad in this life. It is just a belief; there is no supporting evidence to back that up. On the other hand, the rebirth process involving all 31 realms and the natural law of kamma, together with Paṭicca Samuppāda, and other critical concepts like Tilakkhaṇa, can explain EVERYTHING we experience. What needs to be understood is that ALL THOSE PIECES MUST BE THERE to complete the whole picture.

Một diṭṭhi khác mà nhiều người có là cho rằng không hề có quá trình tái sinh, hoặc tuy có tái sinh nhưng chúng ta sẽ không bao giờ sinh làm động vật vì trong kiếp này mình không làm điều gì xấu. Đó chỉ là một niềm tin, không có bằng chứng nào chứng minh điều đó. Ngược lại, quá trình tái sinh trong đầy đủ 31 cõi, cùng với quy luật tự nhiên của kamma, Paṭicca Samuppāda và các khái niệm cốt lõi khác như Tilakkhaṇa, có thể giải thích MỌI ĐIỀU chúng ta trải nghiệm. Điều cần hiểu là TẤT CẢ NHỮNG MẢNH GHÉP ĐÓ đều phải có thì mới tạo nên bức tranh toàn cảnh hoàn chỉnh.

  1. Just like a blind man holding onto the leg of the elephant and saying, “This is what I experience, and the elephant is like a pillar. I know what I experience, and I am right”, we hold onto diṭṭhis that are inconsistent with the nature’s laws. Once one hears the message of a Buddha, one should at least examine the credibility of that message by looking at the evidence he presented. Ultimately, one has to decide whether to accept Buddha’s message. This is why no one can lead anyone else to salvation. It is all in one’s mind.

Cũng giống như người mù ôm chân con voi rồi nói: “Đây là điều tôi trực tiếp cảm nhận, con voi giống như một cái cột. Tôi biết điều tôi cảm nhận, nên tôi đúng”, chúng ta cũng bám chấp vào những diṭṭhi không phù hợp với các quy luật của tự nhiên. Khi đã nghe thông điệp của một vị Phật, ít nhất mỗi người nên xem xét tính đáng tin cậy của thông điệp ấy bằng cách đánh giá các bằng chứng mà Ngài đã trình bày. Cuối cùng, chính mỗi người phải tự quyết định có chấp nhận lời dạy của Đức Phật hay không. Vì vậy, không ai có thể đưa người khác đến sự giải thoát. Tất cả đều nằm ở chính tâm của mỗi người.

  • Let me give an example of how limited our worldview had been even two hundred years ago. People believed that Earth was the only planet with the Sun going around the Earth. So, when the Buddha said there are innumerable world systems with other Suns and Moons, people thought that was a loony idea. Many such diṭṭhis have been proven wrong by science over the past hundred years; see, “Dhamma and Science – Introduction.”

Hãy lấy một ví dụ về việc thế giới quan của con người còn hạn chế như thế nào chỉ cách đây khoảng hai trăm năm. Khi đó, nhiều người tin rằng Trái Đất là hành tinh duy nhất và Mặt Trời quay quanh Trái Đất. Vì vậy, khi Đức Phật dạy rằng có vô số hệ thế giới với những Mặt Trời và Mặt Trăng khác, nhiều người cho rằng đó là một ý tưởng điên rồ. Trong hơn một trăm năm qua, khoa học đã chứng minh nhiều diṭṭhi như vậy là sai; xem bài “Dhamma and Science – Introduction”.

  1. Some of our views are deeply ingrained, and not easy to eliminate. The main thing is NOT to take a firm stand on things that the Buddha called diṭṭhi and say, “I know this to be true, and only this to be true” and to cling to them. When one gets to the Sotāpanna stage, one will have Sammā Diṭṭhi. This “higher-level (lokuttara) of Sammā Diṭṭhi” means to see/realize the dangers of remaining in the rebirth process. See “Sammā Diṭṭhi – Realization, Not Memorization” and “Micchā Diṭṭhi, Gandhabba, and Sotāpanna Stage.”

Một số quan điểm của chúng ta đã ăn sâu từ lâu nên không dễ loại bỏ. Điều quan trọng là KHÔNG nên bám chặt vào những điều mà Đức Phật gọi là diṭṭhi, rồi khẳng định: “Tôi biết điều này là đúng, và chỉ có điều này mới đúng”, và tiếp tục chấp thủ vào chúng. Khi đạt đến quả vị Sotāpanna, người ấy sẽ có Sammā Diṭṭhi. Mức Sammā Diṭṭhi siêu thế (lokuttara) này có nghĩa là trực tiếp thấy và nhận ra sự nguy hiểm của việc còn tiếp tục trôi lăn trong luân hồi. Xem các bài “Sammā Diṭṭhi – Realization, Not Memorization” và “Micchā Diṭṭhi, Gandhabba, and Sotāpanna Stage”.

  • As one learns pure Dhamma, one will have more and more confidence in the worldview of the Buddha and will get rid of the wrong views. Since the mind cannot be forced to accept anything, this “change of vision” comes only through learning the pure Dhamma and through the enhanced life experience, which means purifying the mind; see, “The Importance of Purifying the Mind.”

Khi học Dhamma trong sáng, người ta sẽ ngày càng có niềm tin vững chắc hơn vào thế giới quan của Đức Phật và dần loại bỏ các tà kiến. Vì tâm không thể bị ép buộc phải chấp nhận điều gì, nên sự “chuyển đổi nhận thức” này chỉ có thể đến từ việc học Dhamma trong sáng và từ sự trưởng thành trong trải nghiệm sống, tức là quá trình thanh lọc tâm; xem bài “The Importance of Purifying the Mind”.

  • We cannot pick and choose parts of Buddha Dhamma that we like if we want to reap the full benefits. Of course one could decide to “live with” parts of Dhamma that one is comfortable with. The Buddha said to accept his teachings only if they make sense. To make sense, one needs to look at the whole picture too. Otherwise, it will be like a blind man examining only the leg of an elephant and saying it feels like a pillar.

Nếu muốn nhận được đầy đủ lợi ích từ Dhamma của Đức Phật, chúng ta không thể chỉ chọn những phần mình thích và bỏ qua những phần khác. Dĩ nhiên, mỗi người đều có thể chọn chỉ thực hành những phần mình cảm thấy phù hợp. Tuy nhiên, Đức Phật dạy rằng chỉ nên chấp nhận lời dạy của Ngài khi chúng thật sự hợp lý. Muốn thấy được tính hợp lý ấy, cần phải nhìn toàn bộ bức tranh. Nếu không, cũng sẽ giống như người mù chỉ sờ vào chân con voi rồi kết luận rằng con voi giống một cái cột.

  1. Diṭṭhi is one of 14 akusala cetasika and one of the ten kilesa; see, “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala),” and “Diṭṭhi (Wrong Views), Sammā Diṭṭhi (Good/Correct Views).” Diṭṭhi has been described in many ways by the Buddha. At the Sotāpanna stage, those diṭṭhis that could lead to rebirth in the apāyā (sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata parāmāsa) are permanently removed; see, “Akusala Citta – How a Sotāpanna Avoids Apāyagāmi Cittas.”

Diṭṭhi là một trong 14 akusala cetasika và cũng là một trong mười kilesa; xem các bài “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala)” và “Diṭṭhi (Wrong Views), Sammā Diṭṭhi (Good/Correct Views)”. Đức Phật đã giải thích diṭṭhi theo nhiều cách khác nhau. Khi chứng đắc quả vị Sotāpanna, những diṭṭhi có thể dẫn đến tái sinh vào các apāyā (sakkāya diṭṭhi, vicikicchā, sīlabbata parāmāsa) sẽ được đoạn trừ vĩnh viễn; xem bài “Akusala Citta – How a Sotāpanna Avoids Apāyagāmi Cittas”.

  • Thus it is essential to realize that the Sotāpanna stage CANNOT be reached until niyata micchā diṭṭhi or ESTABLISHED wrong views are removed. For example, one should not hold on to a firm belief that there is no rebirth process; one should at least keep an open mind.

Vì vậy, điều cốt yếu cần hiểu là KHÔNG THỂ chứng đắc quả vị Sotāpanna nếu niyata micchā diṭṭhi (những tà kiến đã ăn sâu, cố định) vẫn chưa được loại bỏ. Ví dụ, không nên giữ niềm tin tuyệt đối rằng không có tái sinh; ít nhất cũng nên giữ một tâm cởi mở để xem xét vấn đề.

  • Stated succinctly, micchā diṭṭhi is the wrong perception of nicca, sukha, and atta, i.e., things can be maintained to one’s satisfaction, thus lasting happiness is possible, and thus it is fruitful to stay in this world of 31 realms. One attains the first stage of Sammā diṭṭhi when one comprehends anicca, dukkha, and anatta to a certain extent at the Sotāpanna stage.

Nói ngắn gọn, micchā diṭṭhi là sự nhận thức sai lầm về nicca, sukha và atta, tức là tin rằng mọi thứ có thể được duy trì theo đúng ý mình, vì vậy có thể đạt được hạnh phúc bền vững, và do đó việc tiếp tục tồn tại trong thế giới gồm 31 cõi là điều đáng mong cầu. Người ta đạt đến mức Sammā Diṭṭhi đầu tiên khi hiểu được anicca, dukkha và anatta ở một mức độ nhất định tại quả vị Sotāpanna.

  1. The Buddha said his Dhamma is hard to understand. It is unlike anything anyone taught before, except for another Buddha: “Pubbe ananussutesu Dhammesu” or “A Dhamma that has not been heard before.” This is why the Buddha worried just after the Enlightenment whether he would be able to teach this difficult Dhamma to normal human beings. It takes a real effort to glean the message of the Buddha. [Pubbe ananussutesu Dhammesu: see WebLink: suttacentral: Dhammacakkappavattana Sutta (SN56.11) ananussuta:a. [an-anussuta] 未聞的,未曾聞的,不隨聞的.]

Đức Phật dạy rằng Dhamma của Ngài rất khó hiểu. Đó là một giáo pháp hoàn toàn khác với bất cứ điều gì từng được giảng dạy trước đó, ngoại trừ bởi một vị Phật khác: “Pubbe ananussutesu Dhammesu”, nghĩa là “một Dhamma chưa từng được nghe trước đây”. Chính vì vậy, ngay sau khi Giác ngộ, Đức Phật đã băn khoăn liệu Ngài có thể truyền dạy Dhamma sâu xa này cho những con người bình thường hay không. Muốn lĩnh hội được thông điệp của Đức Phật, mỗi người phải thật sự nỗ lực. [Pubbe ananussutesu Dhammesu: xem WebLink: suttacentral: Dhammacakkappavattana Sutta (SN56.11); ananussuta: tính từ [an-anussuta] 未聞的,未曾聞的,不隨聞.]

Hầu hết chúng ta đều mang những dạng diṭṭhi khác nhau; xem bài “Why Do People Enjoy Immoral Deeds? – Diṭṭhi Is Key”.

Để xem mô tả về mười loại micchā diṭṭhi, xem bài “Three Kinds of Diṭṭhi, Eightfold Paths, and Samādhi”.