Infinity – How Big Is It? / Vô hạn – Nó lớn đến mức nào?

Revised June 3, 2018; January 19, 2020; August 9, 2021; September 23, 2022

Chỉnh sửa Ngày 03/06/2018; Ngày 19/01/2020; Ngày 09/08/2021; Ngày 23/09/2022

Infinity is a concept that is hard to comprehend. The rebirth process (or saṁsāra) does not have a traceable beginning, i.e., it extends back to infinity. Mathematicians have concluded that there are many levels of infinity!

Vô hạn là một khái niệm khó hiểu thấu. Tiến trình tái sinh (hay saṁsāra) không có một khởi đầu có thể truy nguyên, tức là nó kéo dài ngược về vô hạn. Các nhà toán học đã kết luận rằng có nhiều cấp độ của vô hạn!

Introduction

Giới thiệu

  1. What is the largest number you can think of? Well, add one, and you have a larger number! There are some large numbers that we are aware of. With record budget deficits of the developed nations in trillions of dollars (and the total nominal value of all the derivatives traded around the world approaching a thousand trillion dollars, or a quadrillion dollars), trillion and quadrillions are indeed large numbers.

Con số lớn nhất mà quý vị có thể nghĩ đến là gì? Vâng, hãy cộng thêm một, và quý vị sẽ có một con số lớn hơn! Có một số con số rất lớn mà chúng ta biết đến. Với mức thâm hụt ngân sách kỷ lục của các quốc gia phát triển lên đến hàng nghìn tỷ đô la (và tổng giá trị danh nghĩa của tất cả các công cụ phái sinh được giao dịch trên toàn thế giới đang tiến gần đến một nghìn nghìn tỷ đô la, hay một triệu tỷ đô la), nghìn tỷ và triệu tỷ quả thật là những con số rất lớn.

  • Even though a trillion rolls off the tongue, not very different from a billion, a trillion is much bigger than a billion. Spending a billion dollars a day will take a thousand days to spend a trillion dollars.

Mặc dù khi nói ra, “một nghìn tỷ” nghe không khác “một tỷ” là bao, nhưng một nghìn tỷ lớn hơn một tỷ rất nhiều. Nếu tiêu một tỷ đô la mỗi ngày, thì cần một nghìn ngày để tiêu hết một nghìn tỷ đô la.

How to Represent Large Numbers?

Làm Thế Nào Để Biểu Diễn Các Con Số Lớn?

  1. The number of molecules in a cubic centimeter of gas is 2.7 x 1018 or 2.7 x 10^18 (this is a simple way to express big numbers; instead of 10000, we write 104 or 10^4). Since electrons are even smaller, you would think there would be a humongous number of electrons in the observable universe; the estimated number is around 1087. That is, of course, a huge number, but it is not infinity by any means.

Số phân tử trong một centimet khối khí là 2,7 x 1018 hay 2,7 x 10^18 (đây là một cách đơn giản để biểu diễn các con số lớn; thay vì 10000, chúng ta viết 104 hay 10^4). Vì electron còn nhỏ hơn nữa, quý vị có thể nghĩ rằng sẽ có một số lượng electron khổng lồ trong vũ trụ quan sát được; con số ước tính vào khoảng 1087. Dĩ nhiên, đó là một con số cực kỳ lớn, nhưng dù thế nào đi nữa, nó không phải là vô hạn.

  • That should give you an idea of the power of an exponent. Each time the exponent increases by one, the number becomes ten times bigger. So, even though 1087 may not look that big compared to 1018, it is a humongous increase. Another large number should be the distance from the Earth to the edge of the observable universe, estimated to be about 46 billion light-years or around 1023 miles. Even though such large numbers are hard to be contemplated in our minds, they are all finite.

Điều đó sẽ cho quý vị một ý niệm về sức mạnh của số mũ. Mỗi khi số mũ tăng thêm một, con số trở nên lớn hơn gấp mười lần. Vì vậy, mặc dù 1087 có thể trông không lớn lắm so với 1018, nhưng đó là một sự gia tăng khổng lồ. Một con số lớn khác là khoảng cách từ Trái Đất đến rìa của vũ trụ quan sát được, được ước tính khoảng 46 tỷ năm ánh sáng hay khoảng 1023 dặm. Mặc dù những con số lớn như vậy rất khó để tâm chúng ta quán xét, tất cả chúng đều hữu hạn.

What Is a Googol?

Googol Là Gì?

  1. There are some famous large numbers. A Googol is 10100, which is unimaginably vast compared to even the number of electrons in the universe (1087). As an aside, the internet company Google was to be named Googol, but someone made a mistake, and Google was the name given. A Googolplex is a whopper; it is 10Googol or 10(10^100). There are many such “famous large numbers.”

Có một số con số lớn nổi tiếng. Một Googol là 10100, lớn đến mức không thể tưởng tượng nổi ngay cả khi so với số electron trong vũ trụ (1087). Nhân tiện, công ty internet Google lẽ ra được đặt tên là Googol, nhưng có người đã mắc lỗi, và cái tên Google đã được dùng. Một Googolplex là một con số khổng lồ; nó là 10Googol hay 10(10^100). Có nhiều “con số lớn nổi tiếng” như vậy.

  • Yet, you can add one to any of these large numbers and always get a bigger number. Therefore, no number, however large, is still finite.

Tuy nhiên, quý vị có thể cộng thêm một vào bất kỳ con số lớn nào trong số này và luôn có được một con số lớn hơn. Do đó, không có con số nào, dù lớn đến đâu, là vô hạn; nó vẫn là hữu hạn.

WebLink: YOUTUBE: Googol and Googolplex by Carl Sagan

Infinity – Beyond Any Conceivable Number

Vô Hạn – Vượt Ngoài Mọi Con Số Có Thể Hình Dung

  1. So, the mathematicians coined the term “infinity” to denote an indefinitely high number; The word comes from the Latin “infinitas” or “unboundedness.” Since infinity is uncountable, it has some strange characteristics: whatever you add to (or multiply by) an infinity (even if it is another infinity), you still end up with infinity.

Vì vậy, các nhà toán học đã đặt ra thuật ngữ “vô hạn” để chỉ một con số cao không xác định được; từ này xuất phát từ tiếng Latin “infinitas” hay “sự không bị giới hạn.” Vì vô hạn là không thể đếm được, nó có một số đặc tính kỳ lạ: bất cứ thứ gì quý vị cộng vào (hoặc nhân với) một vô hạn (ngay cả khi đó là một vô hạn khác), cuối cùng quý vị vẫn có vô hạn.

  • The famous German mathematician David Hilbert illustrated the “abnormal” properties associated with infinity using the idea of an “infinity hotel,” which has an infinite number of rooms. The “infinity hotel” always has a vacancy: the management can always ask the person occupying the Nth room to move to the (N+1)th room, (N+1)th room to move to the (N+2)th room, and so on, and thus give the Nth room to the new guest. Even if an infinite number of new guests arrive, the hotel can accommodate all of them!

Nhà toán học nổi tiếng người Đức David Hilbert đã minh họa các tính chất “bất thường” liên quan đến vô hạn bằng ý tưởng về một “khách sạn vô hạn,” có vô số phòng. “Khách sạn vô hạn” luôn luôn có phòng trống: ban quản lý luôn có thể yêu cầu người đang ở phòng thứ N chuyển sang phòng thứ (N+1), người ở phòng thứ (N+1) chuyển sang phòng thứ (N+2), và cứ như vậy, nhờ đó trao phòng thứ N cho vị khách mới. Ngay cả khi có vô số khách mới đến, khách sạn vẫn có thể chứa tất cả họ!

Infinity Is Real

Vô Hạn Là Có Thật

  1. That is not to say that infinity is a useless or bogus concept. The arguments described above are valid. Mathematicians cannot do many integrations without infinity. Physicists deal with infinity all the time (but they try to end up with finite physical values).

Điều đó không có nghĩa rằng vô hạn là một khái niệm vô dụng hay giả tạo. Các lập luận được mô tả ở trên là hợp lý. Các nhà toán học không thể thực hiện nhiều phép tích phân nếu không có vô hạn. Các nhà vật lý luôn xử lý vô hạn (nhưng họ cố gắng cuối cùng thu được các giá trị vật lý hữu hạn).

  • The concept of infinity is real (and weird). For example, a line of any finite length has infinite points, whether it is an inch or thousand miles. The invention of calculus by Newton and Leibniz helped handle some problems arising from such situations.

Khái niệm vô hạn là có thật (và kỳ lạ). Ví dụ, một đoạn thẳng có độ dài hữu hạn bất kỳ đều có vô số điểm, dù nó dài một inch hay một nghìn dặm. Việc Newton và Leibniz phát minh ra giải tích đã giúp xử lý một số vấn đề phát sinh từ những tình huống như vậy.

Space and Time – Infinite!

Không Gian và Thời Gian – Vô Hạn!

  1. In the physical sense, infinity is a rather vague concept meaning “larger than anything that could in principle be encompassed by experience.” For example, space is infinite, and as far as our sophisticated instruments allow us to “see,” there is no end.

Theo nghĩa vật lý, vô hạn là một khái niệm khá mơ hồ, có nghĩa là “lớn hơn bất cứ thứ gì về nguyên tắc có thể được bao hàm trong kinh nghiệm.” Ví dụ, không gian là vô hạn, và trong chừng mực các thiết bị tinh vi của chúng ta cho phép chúng ta “thấy,” thì không có điểm kết thúc.

  • Our universe is possibly spatially infinite since scientists can “see” only to a finite extent. So, space is unlimited.

Vũ trụ của chúng ta có thể vô hạn về mặt không gian, vì các nhà khoa học chỉ có thể “thấy” đến một phạm vi hữu hạn. Vì vậy, không gian là không giới hạn.

  • What about the time? If our universe started at the Big Bang, that inflationary theory says multiple, parallel universes exist.

Còn thời gian thì sao? Nếu vũ trụ của chúng ta bắt đầu từ Big Bang, thì lý thuyết lạm phát ấy nói rằng có nhiều vũ trụ song song tồn tại.

  • According to the “cyclic theory” model, an alternate theory, the same universe comes to a “Big Crunch,” which leads to another Big Bang, and the whole process keeps repeating. So, there is no beginning to time either; time is infinite.

Theo mô hình “lý thuyết chu kỳ,” một lý thuyết thay thế, cùng một vũ trụ đi đến một “Big Crunch (Vụ Co Lớn),” dẫn đến một Big Bang (Vụ Nổ Lớn) khác, và toàn bộ tiến trình cứ lặp lại. Vì vậy, thời gian cũng không có khởi đầu; thời gian là vô hạn.

  • By the way, both those theories are not correct, according to Buddha Dhamma. Individual star systems (“Cakkāvāla” or “Cakkāvāta”) undergo the birth-destruction cyclic process.

Nhân tiện, theo Dhamma của Đức Phật, cả hai lý thuyết ấy đều không đúng. Các hệ sao riêng lẻ (“Cakkāvāla” hay “Cakkāvāta”) trải qua tiến trình chu kỳ sinh-diệt.

Tôi sẽ viết thêm trong tương lai, nhưng hãy xem phần thảo luận: “WebLink: Multiverse: Different Physical Laws and Different Dhamma?.” Tuổi thọ của một Cakkāvāta (như Hệ Mặt Trời của chúng ta) được gọi là Mahā Kappa (đại kiếp) trong Dhamma của Đức Phật.

Saṁsāra (Rebirth Process) Goes Back Infinite Time!

Saṁsāra (Tiến Trình Tái Sinh) Kéo Dài Ngược Về Thời Gian Vô Hạn!

  1. The Buddha used a great eon as the measurement unit to help his followers visualize the enormous length of saṁsāra. A great eon (mahā kalpa [in Sinhala] or mahā kappa) is said by the Buddha to be longer than the time it would take a man to wear away a mountain of solid granite one yojana (about 7 miles) around and one yojana high, by stroking it once every hundred years with a silk cloth.

Đức Phật dùng một đại kiếp làm đơn vị đo lường để giúp các đệ tử của Ngài hình dung chiều dài vô cùng lớn của saṁsāra. Một đại kiếp (mahā kalpa [trong tiếng Sinhala] hay mahā kappa) được Đức Phật nói là dài hơn thời gian cần để một người làm mòn một ngọn núi đá hoa cương rắn chắc, có chu vi một yojana (khoảng 7 dặm) và cao một yojana, bằng cách cứ mỗi một trăm năm vuốt qua nó một lần bằng một tấm vải lụa.

  • These days scientists use the word “eon” to denote the duration of a universe (from the “big bang” either to a “big crunch” or just fading away). But a Maha Kappa means the lifetime of our Solar system. Our universe has “no beginning.” I believe that in the future, science will conclude that the “Big Bang Theory” is not correct (which says that our universe came into existence from nowhere in a “Big Bang.”)See the discussion: “WebLink: Multiverse: Different Physical Laws and Different Dhamma?.”

Ngày nay, các nhà khoa học dùng từ “eon” để chỉ thời lượng của một vũ trụ (từ “big bang” cho đến “big crunch” hoặc chỉ đơn giản là tàn lụi dần). Nhưng một Maha Kappa có nghĩa là tuổi thọ của Hệ Mặt Trời của chúng ta. Vũ trụ của chúng ta “không có khởi đầu.” Tôi tin rằng trong tương lai, khoa học sẽ kết luận rằng “Lý thuyết Big Bang” là không đúng (lý thuyết ấy nói rằng vũ trụ của chúng ta sinh khởi từ hư không trong một “Big Bang.”) Xem phần thảo luận: “WebLink: Multiverse: Different Physical Laws and Different Dhamma?.”

Another Analogy of the Buddha

Một Ví Dụ Tương Tự Khác Của Đức Phật

  1. One day, the Bhikkhus asked the Buddha how many “great eons” had already passed and gone by. The Buddha told them, “Suppose, Bhikkhus, there were four disciples here, each with a lifespan of hundred years, and each day they were each to recollect a hundred thousand great eons. There would still be great eons not yet recollected by them when those four disciples pass away at the end of a hundred years. Because, Bhikkhus, this saṁsāra is without discoverable beginning.”

Một ngày nọ, các bhikkhu hỏi Đức Phật rằng đã có bao nhiêu “đại kiếp” trôi qua. Đức Phật nói với họ: “Giả sử, này các bhikkhu, có bốn đệ tử ở đây, mỗi người có tuổi thọ một trăm năm, và mỗi ngày mỗi người nhớ lại một trăm ngàn đại kiếp. Vẫn sẽ còn những đại kiếp chưa được họ nhớ lại khi bốn đệ tử ấy qua đời vào cuối một trăm năm. Bởi vì, này các Bhikkhu, saṁsāra này không có khởi đầu có thể tìm thấy.”

  • A fascinating book about such hard-to-grasp ideas (in science) involving infinity is “The Beginning of Infinity: Explanations That Transform the World” by David Deutsch.

Một cuốn sách hấp dẫn về những ý tưởng khó nắm bắt như vậy (trong khoa học) liên quan đến vô hạn là “The Beginning of Infinity: Explanations That Transform the World” của David Deutsch.

  • Infinity is a mind-boggling concept. For example, one question that comes up frequently is the following. We have had infinite time to attain Nibbāna. So, why have all living beings not attained Nibbāna yet?

Vô hạn là một khái niệm làm choáng ngợp tâm trí. Ví dụ, một câu hỏi thường xuyên được nêu ra là như sau. Chúng ta đã có thời gian vô hạn để chứng đạt Nibbāna. Vậy tại sao tất cả chúng sinh vẫn chưa chứng đạt Nibbāna?

Tôi đã thảo luận điều đó trong “The Infinity Problem in Buddhism.”

Summary

Tóm tắt

  1. Each of us (including all living beings today) has “lived” for an infinite time. There is no traceable beginning to life, per Buddha. See “Origin of Life – There is No Traceable Origin.”

Mỗi chúng ta (bao gồm tất cả chúng sinh hiện nay) đã “sống” trong một thời gian vô hạn. Theo Đức Phật, không có một khởi đầu nào của sự sống có thể truy nguyên được. Xem “Origin of Life – There is No Traceable Origin.”

Trong phần lớn thời gian ấy, mỗi chúng ta đã chịu khổ nhiều hơn rất nhiều so với bất kỳ khoảng ngắn ngủi nào của lạc thú. Đó là vì sinh vào các “cảnh giới tốt” (như cõi người, cõi Deva, và cõi Brahma) là điều hiếm hoi. Xem “Rebirth – Connection to Suffering in the First Noble Truth.”

  • Most of our past births had been in the four lower realms (including the animal realm), where suffering dominates.

Phần lớn những lần sinh trong quá khứ của chúng ta là ở bốn cảnh giới thấp (bao gồm cả cảnh giới loài vật), nơi khổ đau chiếm ưu thế.

  • That is why the Buddha admonished us to strive to attain Nibbāna to avoid such harsh suffering in future rebirths.

Đó là lý do Đức Phật khuyên dạy chúng ta hãy nỗ lực chứng đạt Nibbāna để tránh những khổ đau khắc nghiệt như vậy trong các lần tái sinh tương lai.

Detailed discussion in the subsection, “Origin of Life.”

Phần thảo luận chi tiết nằm trong tiểu mục “Origin of Life.”