Kāma Assāda Start with Phassa Paccayā Vedanā or Samphassa Jā Vedana / Kāma Assāda Bắt đầu từ Phassa Paccayā Vedanā hoặc Samphassa Jā Vedana

Revised April 29, 2021; January 23, 2023

Chỉnh sửa ngày 29/04/2021; ngày 23/01/2023

I have to use too many Pāli words in posts with advanced concepts. There are no short phrases in English to give the same meanings as phrases like “samphassa jā vedanā.” Thus it will be beneficial to learn the meanings of these Pāli words and phrases and be able to pronounce them if that seems to be helpful. I have included some audio files in the post, “Pāli Glossary (A-K) and Pāli Glossary (L-Z).” Here is how to pronounce the Pāli words in the title of this post:

Tôi phải sử dụng rất nhiều từ Pāli trong những bài viết trình bày các khái niệm chuyên sâu. Trong tiếng Anh, không có những cụm từ ngắn gọn diễn đạt đầy đủ ý nghĩa của các cụm từ như “samphassa jā vedanā”. Vì vậy, việc học ý nghĩa của những từ và cụm từ Pāli này sẽ có ích; nếu thấy hữu ích, người đọc cũng có thể học cách phát âm chúng. Tôi đã đưa một số tệp âm thanh vào bài “Pāli Glossary (A-K) and Pāli Glossary (L-Z).” Dưới đây là cách phát âm những từ Pāli trong tiêu đề bài viết này:

WebLink: Listen to pronunciation of : kāma-āsvāda-phassa-paccaya-vedanā-samphassa-ja-vedanā

1. In the previous post, “What is Kāma? It is not Just Sex,” we saw that kāma is not sex or even attractive sense objects, ear-pleasing sound, tasty food, pleasant smell, or a sensual body touch as many believe. Kāma is vacī saṅkhāra about sense-pleasing objects (constantly thinking about those pleasures), whether it is an eye-catching object, ear-pleasing sound, tasty food, pleasant smell, or a body touch.

Trong bài trước, “What is Kāma? It is not Just Sex”, chúng ta đã thấy rằng kāma không phải là tình dục, cũng không phải những đối tượng giác quan hấp dẫn, âm thanh êm tai, thức ăn ngon, mùi thơm hay sự xúc chạm gợi dục như nhiều người nghĩ. Kāma là vacī saṅkhāra về những đối tượng mang lại sự dễ chịu cho giác quan (liên tục nghĩ về những lạc thú ấy), dù đó là một đối tượng bắt mắt, âm thanh êm tai, thức ăn ngon, mùi thơm hay sự xúc chạm nơi thân.

 We saw that kāma (or kāma assāda) is saṅkappa rāga which means thinking about such sense objects and giving priority to them. We also saw that such kāma assāda (or asvāda in Sinhala) are vacī saṅkhāra that arise when specific sensory inputs trigger our deep-seated āsava/anusaya (which are related to our habits or “gati”).

Chúng ta đã thấy rằng kāma (hay kāma assāda) là saṅkappa rāga, nghĩa là nghĩ về những đối tượng giác quan ấy và dành ưu tiên cho chúng. Chúng ta cũng đã thấy rằng những kāma assāda ấy (hay asvāda trong tiếng Sinhala) là vacī saṅkhāra sinh khởi khi những đối tượng giác quan cụ thể được tiếp nhận kích hoạt āsava/anusaya đã ăn sâu trong tâm (vốn liên quan đến những thói quen, hay “gati”, của chúng ta).

 Thus we can see that kāma assāda, saṅkappa rāga, vacī saṅkhāra mean the same thing. Of course, vacī saṅkhāra may also lead to kāya saṅkhāra.

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng kāma assāda, saṅkappa rāga và vacī saṅkhāra có cùng ý nghĩa. Dĩ nhiên, vacī saṅkhāra cũng có thể dẫn đến kāya saṅkhāra.

To re-emphasize: kāma assāda are beyond actually experiencing those sense inputs that come our way due to good kamma vipāka (even though one would need to stay away from high-pleasure activities, because one could get used to them and make corresponding habits). Kāma assāda are craving and thinking and planning about such sense inputs.

Xin nhấn mạnh lại: kāma assāda vượt ra ngoài việc đơn thuần trải nghiệm những đối tượng giác quan đến với chúng ta do kamma vipāka tốt (dù vẫn cần tránh những hoạt động mang lại khoái cảm mạnh, vì chúng ta có thể quen với chúng và hình thành những thói quen tương ứng). Kāma assāda là sự thèm muốn, suy nghĩ và lên kế hoạch về những trải nghiệm giác quan ấy.

 Some extreme kāma assāda (or at least actions and speech initiated by them) can be suppressed by understanding their harmful consequences (ādīnava.)

Một số kāma assāda cực đoan (hoặc ít nhất là những hành động và lời nói do chúng thúc đẩy) có thể được kiềm chế bằng cách hiểu những hậu quả có hại của chúng (ādīnava).

 Without a Buddha appearing in the world, we would not even realize that even milder kāma assāda have dire consequences (ādīnava). Yet, as we saw in the previous post, they have harmful consequences.

Nếu không có một vị Phật xuất hiện trên thế gian, chúng ta thậm chí sẽ không nhận ra rằng ngay cả những kāma assāda nhẹ hơn cũng có hậu quả nghiêm trọng (ādīnava). Tuy nhiên, như đã thấy trong bài trước, chúng vẫn có những hậu quả có hại.

2. The critical point we need to discuss is how to prevent milder — but still harmful — kāma assāda from arising in our minds. We have to use the same tactic discussed in the previous post and the introduction to this series, “Assāda, Ādīnava, Nissaraṇa – Introduction.”

Điểm then chốt cần thảo luận là làm thế nào để ngăn những kāma assāda nhẹ hơn — nhưng vẫn có hại — sinh khởi trong tâm. Chúng ta cần vận dụng cùng phương cách đã thảo luận trong bài trước và bài giới thiệu của loạt bài này, “Assāda, Ādīnava, Nissaraṇa – Introduction.”

 When a mind comprehends that specific actions are harmful, it avoids them. As discussed in that introductory post, the best way to quit smoking is to understand that habit’s destructive consequences fully. Another is cultivating a good habit (say, listening/reading Dhamma) instead.

Khi tâm thấu hiểu rằng những hành động cụ thể có hại, tâm sẽ tránh chúng. Như đã thảo luận trong bài giới thiệu ấy, cách tốt nhất để bỏ thuốc lá là hiểu đầy đủ những hậu quả tai hại của thói quen đó. Một cách khác là thay thế bằng việc nuôi dưỡng một thói quen tốt (chẳng hạn nghe hoặc đọc Dhamma).

 In the previous post, we discussed how we avoid immoral actions via speech and bodily actions by comprehending the dire consequences of such actions.

Trong bài trước, chúng ta đã thảo luận cách tránh những hành vi bất thiện qua lời nói và hành động của thân bằng việc thấu hiểu những hậu quả nghiêm trọng của chúng.

 In other words, the primary way to effectively remove bad habits (nissaraṇa) is to comprehend the dire consequences (ādīnava) of such kāma assāda from arising in our minds.

Nói cách khác, phương cách chủ yếu để loại bỏ hiệu quả những thói quen xấu (nissaraṇa) là thấu hiểu những hậu quả nghiêm trọng (ādīnava) của việc những kāma assāda ấy sinh khởi trong tâm.

3. This is where another critical aspect of Buddha’s “previously unheard Dhamma” comes into play. This unique message is that in addition to being harmful, kāma assāda are unfruitful in the long run. Even though we usually value them, when analyzed with the way the Buddha taught, we can see that they are just mindmade due to our ignorance of the true nature of this world.

Đây là lúc một khía cạnh then chốt khác trong “Dhamma chưa từng được nghe trước đây” của Đức Phật phát huy vai trò. Thông điệp độc đáo này là: ngoài việc có hại, kāma assāda còn không mang lại lợi ích đích thực về lâu dài. Dù thường coi trọng chúng, khi phân tích theo cách Đức Phật chỉ dạy, chúng ta có thể thấy rằng chúng chỉ do tâm tạo ra vì chúng ta không hiểu bản chất thật của thế giới này.

4. It is essential to understand the big difference between vipāka vedanā and kāma assāda. We cannot stop vipāka vedanā from arising, but we can stop kāma assāda by cleansing our minds.

Điều thiết yếu là hiểu sự khác biệt rất lớn giữa vipāka vedanā và kāma assāda. Chúng ta không thể ngăn vipāka vedanā sinh khởi, nhưng có thể ngăn kāma assāda bằng cách thanh lọc tâm.

A vipāka vedanā normally triggers kāma assāda. Also, kāma assāda is made up in our minds. Let us take a simple example to gain more insight.

Một vipāka vedanā thường kích hoạt kāma assāda. Đồng thời, kāma assāda được tạo ra ngay trong tâm chúng ta. Hãy xét một ví dụ đơn giản để hiểu sâu hơn.

 Husband and wife are walking down the street, and the wife stops and looks at a beautiful painting on display in a store window. The husband looks at it, shrugs his shoulders and wants to move on. It is somewhat expensive, so she is considering whether they can afford it now, but she would really like to buy it. The husband has no interest in it and thinks that it is a waste of money to buy it.

Hai vợ chồng đang đi trên phố, người vợ dừng lại ngắm một bức tranh đẹp được trưng bày trong cửa kính của một cửa hàng. Người chồng nhìn bức tranh, nhún vai và muốn đi tiếp. Bức tranh khá đắt, nên cô đang cân nhắc liệu lúc này họ có đủ khả năng mua hay không, nhưng cô thực sự muốn mua nó. Người chồng không hứng thú với bức tranh và cho rằng mua nó là lãng phí tiền.

 They both saw the same painting as a vipāka vedanā. That was just the “seeing event,” and as we will discuss in Abhidhamma, most vipāka vedanā are neutral, like seeing or hearing. The exceptions are bodily contacts, which can be either bodily dukha vedanā (like a cut or a headache) or sukha vedanā (like getting a massage or being in an air-conditioned room on a hot day) depending on whether it is harmful or a good vipāka.

Cả hai đều nhìn thấy cùng một bức tranh như một vipāka vedanā. Đó chỉ là “sự kiện nhìn thấy,” và như chúng ta sẽ thảo luận trong Abhidhamma, phần lớn vipāka vedanā đều trung tính, chẳng hạn việc nhìn hoặc nghe. Ngoại lệ là những tiếp xúc nơi thân, có thể đem lại dukha vedanā nơi thân (như bị đứt da hoặc đau đầu) hay sukha vedanā (như được xoa bóp hoặc ở trong phòng có điều hòa vào một ngày nóng), tùy đó là vipāka gây tổn hại hay vipāka tốt.

 Now, any “happy feeling” generated in the wife’s mind would have been due to kāma assāda. The mind of the husband did not generate such a “happy feeling.” This is an important point. The “happy feeling” in the wife’s mind could not have been a property of the painting; if so, it should have given the husband the same “happy feeling”!

Lúc này, bất kỳ “cảm giác vui” nào sinh khởi trong tâm người vợ đều là do kāma assāda. Tâm người chồng không tạo ra một “cảm giác vui.” như vậy. Đây là điểm quan trọng. Cái “cảm giác vui” trong tâm người vợ không thể là một thuộc tính của bức tranh; nếu đúng như vậy, bức tranh cũng phải đem lại cho người chồng cùng một “cảm giác vui”!

5. Thus in the above case, only the wife enjoyed kāma assāda due to seeing the painting. In other words, a pavutti Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda cycle operated only for the wife. Her deep-seated craving (āsava/anusaya) for such an object led to acting with avijjā.

Như vậy, trong trường hợp trên, chỉ người vợ hưởng kāma assāda do nhìn thấy bức tranh. Nói cách khác, một chu trình pavutti Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda chỉ diễn ra ở người vợ. Sự khao khát đã ăn sâu (āsava/anusaya) đối với một đối tượng như vậy khiến cô hành động với avijjā.

 We could also state the same process by saying that “cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ” was followed by “tiṇṇaṁ saṅgati phasso” and “phassa paccayā vedanā”; see, “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

Cũng có thể diễn tả cùng tiến trình ấy bằng cách nói rằng “cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ” được tiếp nối bởi “tiṇṇaṁ saṅgati phasso” và “phassa paccayā vedanā”; xem “Taṇhā – How We Attach Via Greed, Hate, and Ignorance.”

 Now she is attached and deliberately looks at the picture, “avijjā paccayā saṅkhāra” step started and then went through the step, “(saŋ)phassa paccayā vedanā” in a fraction of a second; see, “Idappaccayatā Paṭicca Samuppāda.”

Lúc này, cô đã dính mắc và chủ động nhìn bức tranh; mắt xích “avijjā paccayā saṅkhāra” bắt đầu, rồi tiến trình đi qua mắt xích “(saŋ)phassa paccayā vedanā” chỉ trong một phần nhỏ của giây; xem “Idappaccayatā Paṭicca Samuppāda.”

 However, for the husband, who saw the same painting, there was no āsava/anusaya for such an object to “attach to it” and to act with avijjā and to initiate those processes; also see, “‘Self’ and ‘no-self’: A Simple Analysis – Do We Always Act with Avijjā?.”

Tuy nhiên, người chồng dù nhìn thấy cùng bức tranh ấy lại không có āsava/anusaya đối với một đối tượng như vậy để “dính mắc vào nó” và hành động với avijjā, khởi động những tiến trình ấy; xem thêm “‘Self’ and ‘no-self’: A Simple Analysis – Do We Always Act with Avijjā?.”

 For some, this may be crystal clear but those who are not very familiar with the concepts may want to review those relevant posts.

Đối với một số người, điều này có thể rất rõ ràng, nhưng những ai chưa quen với các khái niệm này có thể cần xem lại những bài viết liên quan.

6. Now that she is “attached” to the painting, the wife keeps looking at it for a while, leading to numerous such pavutti Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda cycles. Not only that, she will be enjoying “kāma assāda” about that picture even after they leave that place by thinking back about it. Now she has made a “viññāṇa” and a “bhava” for it.

Vì đã “dính mắc” vào bức tranh, người vợ tiếp tục ngắm nó một lúc, dẫn đến nhiều chu trình pavutti Akusala-Mūla Paṭicca Samuppāda như vậy. Không chỉ thế, ngay cả sau khi rời khỏi nơi ấy, cô vẫn hưởng “kāma assāda” về bức tranh bằng cách nhớ lại nó. Lúc này, cô đã tạo ra một “viññāṇa” và một “bhava” đối với nó.

 That “kāma assāda” can resurface with Paṭicca Samuppāda cycles that involve only the mind when she is at home: It starts with “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ,” i.e., she remembers the painting while washing dishes. How does she start thinking about the painting when she is busy with another task?

Cái “kāma assāda” ấy có thể xuất hiện trở lại qua những chu trình Paṭicca Samuppāda chỉ diễn ra trong tâm khi cô ở nhà: tiến trình bắt đầu với “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ,” tức là cô nhớ đến bức tranh trong lúc rửa bát. Vì sao cô bắt đầu nghĩ về bức tranh khi đang bận làm một việc khác?

 One way to explain that is to say that “she had ‘cultivated’ a viññāṇa” for that painting, and now it can sometimes resurface even without a prompt. This is sometimes known as the “subconscious”; see, “3. Viññāṇa, Thoughts, and the Subconscious.”

Một cách giải thích là nói rằng “cô ấy đã ‘vun bồi’ một viññāṇa” đối với bức tranh ấy, và giờ đây nó đôi khi có thể xuất hiện trở lại ngay cả khi không có tác nhân gợi nhắc. Điều này đôi khi được gọi là “tiềm thức”; xem “3. Viññāṇa, Thoughts, and the Subconscious.”

 Another way to explain it by saying that she had made a “bhava” for liking that painting and it is a dhamma that can enter the mind when the conditions are right: “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.” However, that particular dhamma or concept or thought would never make contact with the mind successfully if she were listening to a discourse or thinking about a critical concept like anicca since she was doing a task that did not motivate her much (washing dishes) that is an opportunity for such “subconscious viññāṇa” to come to the surface.

Một cách giải thích khác là cô đã tạo ra một “bhava” cho việc ưa thích bức tranh ấy, và nó là một dhamma có thể đi vào tâm khi có điều kiện thích hợp: “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.” Tuy nhiên, dhamma, khái niệm hay ý nghĩ cụ thể ấy sẽ không thể tiếp xúc được với tâm nếu cô đang nghe một bài giảng hoặc suy nghĩ về một khái niệm then chốt như anicca. Vì cô đang làm một việc không khiến mình hứng thú lắm (rửa bát), nên đó là cơ hội để “viññāṇa tiềm thức” như vậy xuất hiện.

7. Of course, now that the “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ” step will be followed by, “tiṇṇaṁ saṅgati phasso” and “(saŋ)phassa paccayā vedanā”; see, “Difference between Phassa and Samphassa”. Her “gati” for liking such pictures will make her mind “samphassa,” which in turn will lead to “samphassa paccayā vedanā” or “samphassa jā vedanā.”

Dĩ nhiên, lúc này mắt xích “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ” sẽ được tiếp nối bởi “tiṇṇaṁ saṅgati phasso” và “(saŋ)phassa paccayā vedanā”; xem “Difference between Phassa and Samphassa”. “Gati” thích những bức tranh như vậy của cô ấy sẽ khiến tâm cô ấy có “samphassa”, từ đó dẫn đến “samphassa paccayā vedanā” hay “samphassa jā vedanā.”

 This is a vedanā that her husband will not get. He did not make a “viññāṇa” or a “bhava” for that painting and thus it will not come to his mind.

Đây là một vedanā mà người chồng sẽ không có. Anh không tạo ra một “viññāṇa” hay một “bhava” đối với bức tranh ấy, nên nó sẽ không xuất hiện trong tâm anh.

8. Now, suppose that they are walking by the same store a week later. The wife remembers the painting, but finds that it is no longer there; someone had bought it. Now, think about what happens to the two of them.

Bây giờ, giả sử một tuần sau, họ đi ngang qua cửa hàng ấy. Người vợ nhớ đến bức tranh nhưng thấy nó không còn ở đó; ai đó đã mua nó. Hãy nghĩ xem điều gì xảy ra với hai người.

 The wife will be distraught: “I should have bought it; now I may not be able to find such a nice painting.” But the husband will not have any bad feelings, except may be some bad feelings about his wife not being able to get what she wanted.

Người vợ sẽ buồn khổ: “Lẽ ra mình nên mua nó; giờ có thể mình sẽ không tìm được một bức tranh đẹp như vậy nữa.” Nhưng người chồng sẽ không có cảm giác buồn khổ nào, ngoại trừ có lẽ hơi buồn vì vợ không mua được thứ cô muốn.

 This is the suffering that we can stop from arising even in this life. It is not a vipāka vedanā but a “samphassa jā vedanā.” The wife got distraught only because she got attached to that painting, but the husband did not.

Đây là nỗi khổ mà chúng ta có thể ngăn không cho phát sinh ngay trong đời này. Nó không phải là vipāka vedanā mà là một “samphassa jā vedanā.” Người vợ buồn khổ chỉ vì cô ấy đã gắn bó với bức tranh đó, còn người chồng thì không.

9. I just gave a straightforward example from real life. Of course, it is a relatively insignificant “taṇhā” without drastic consequences. I just wanted to use it, because most people can understand it. Of course, the consequences can be much harsher if one gets attached to something of more significance, keep thinking about it and make that “viññāṇa grow,” and eventually does something terrible to acquire it.

Tôi vừa đưa ra một ví dụ đơn giản trong đời thực. Dĩ nhiên, đây là một “taṇhā” tương đối nhỏ, không gây hậu quả nghiêm trọng. Tôi muốn dùng ví dụ này vì phần lớn mọi người đều có thể hiểu được. Tuy nhiên, hậu quả có thể nặng nề hơn nhiều nếu một người gắn bó với thứ gì đó quan trọng hơn, liên tục nghĩ về nó và khiến “viññāṇa ấy tăng trưởng”, rồi cuối cùng làm một việc tệ hại để có được nó.

 a) For example, X who “falls in love” with Y, may be thinking about it all day and make a “very strong greedy viññāṇa” about X. So, X makes all kinds of plans in his mind about Y, and the more he does it, the more strong that viññāṇa gets.

a) Ví dụ, X “đem lòng yêu” Y, có thể nghĩ về chuyện đó cả ngày và tạo ra một “viññāṇa tham lam rất mạnh” về X. Vì vậy, X vạch ra đủ loại kế hoạch trong tâm về Y; càng làm như vậy, viññāṇa ấy càng mạnh.

 b) The more strong that viññāṇa is, the more it is likely to “come to his mind” because it is a dhamma that is constantly hovering around his/her mind (or in the subconscious). It is easy to start more PS process with “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.”

b) Viññāṇa ấy càng mạnh thì càng dễ “xuất hiện trong tâm người ấy”, vì nó là một dhamma liên tục quanh quẩn trong tâm (hoặc trong tiềm thức). Khi đó, các tiến trình PS tiếp theo dễ khởi lên với “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.”

10. Note the difference between a) and b) above. In a), the process starts with “avijjā paccayā saṅkhāra” when X first thinks about Y and starts thinking about Y with avijjā and gets “bonded to Y” in his/her mind. At this point, a “baby viññāṇa” is formed about Y.

Hãy lưu ý sự khác biệt giữa a) và b) ở trên. Trong a), tiến trình bắt đầu với “avijjā paccayā saṅkhāra” khi X lần đầu nghĩ về Y, bắt đầu nghĩ về Y với avijjā và trở nên “gắn bó với Y” trong tâm. Lúc này, một “viññāṇa mới hình thành” về Y được tạo ra.

 Now, since it is at an early stage, this “baby viññāṇa for Y” may not trigger “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ” (process b) often. And that viññāṇa may start dying out if X does not get to think about Y for a while.

Vì còn ở giai đoạn ban đầu, “viññāṇa mới hình thành về Y” này có thể chưa thường xuyên kích hoạt “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ” (tiến trình b). Và viññāṇa ấy có thể bắt đầu suy tàn nếu X không nghĩ đến Y trong một thời gian.

 But if X sees Y again in a few days, then that “baby viññāṇa for Y” gets fed again. The sight of Y makes X go through many PS cycles and strengthens that “viññāṇa for Y.”

Nhưng nếu vài ngày sau X lại gặp Y, thì “viññāṇa mới hình thành về Y” ấy lại được nuôi dưỡng. Việc nhìn thấy Y khiến X trải qua nhiều chu trình PS và củng cố “viññāṇa về Y” ấy.

 If X gets to see Y often and may be even “hang out with Y,” that “viññāṇa for Y” will grow because now X is giving it a lot of food (āhāra).

Nếu X thường xuyên gặp Y, và thậm chí có thể “dành thời gian bên Y”, thì “viññāṇa về Y” ấy sẽ tăng trưởng vì lúc này X đang cung cấp cho nó rất nhiều thức ăn (āhāra).

 Now with a “strong viññāṇa for Y,” X’s mind will constantly be bothered with “dhamma about Y,” and it is more likely that “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ” will be triggered even while X is doing something else.

Giờ đây, khi có một “viññāṇa mạnh về Y”, tâm X sẽ liên tục bị quấy nhiễu bởi “dhamma về Y”, và “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ” sẽ dễ được kích hoạt hơn, ngay cả khi X đang làm việc khác.

11. Then, one day, X hears Y is going to marry another person. What will happen to X? He will be highly distraught, and depending on the level of attraction (and his gati), he may do something terrible.

Rồi một ngày, X nghe tin Y sắp kết hôn với người khác. Điều gì sẽ xảy ra với X? Anh ấy sẽ vô cùng buồn khổ, và tùy vào mức độ bị cuốn hút (cũng như gati của anh ấy), anh ấy có thể làm điều gì đó tệ hại.

 For example, if the attraction (level of taṇhā) was firm, AND if X has a “violent character” (i.e., “violent gati”), then X may hurt Y or the person that Y got engaged to. Then not only will X suffer due to the “loss of Y,” but it would also have made causes for FUTURE SUFFERING by committing a bad kamma.

Ví dụ, nếu sự cuốn hút (mức độ taṇhā) rất mạnh, VÀ nếu X có “tính cách bạo lực” (tức “gati bạo lực”), thì X có thể làm hại Y hoặc người mà Y đã đính hôn. Khi đó, X không chỉ đau khổ vì “mất Y”, mà còn tạo ra những nguyên nhân dẫn đến KHỔ TRONG TƯƠNG LAI bằng việc thực hiện một kamma xấu.

12. We can now see how both taṇhā and gati are critical concepts. One can lessen both by contemplating on the dire consequences (ādīnava) of acting foolishly.

Giờ đây, chúng ta có thể thấy taṇhā và gati đều là những khái niệm then chốt. Có thể làm suy giảm cả hai bằng cách quán xét những hậu quả tai hại (ādīnava) của hành động thiếu sáng suốt.

 Comprehending anicca, dukkha, and anatta is the best way. Then one’s gati will change permanently to the “moral gati” of a Sotāpanna, and one will never do anything that will lead to the birth in the apāyā. Even though a Sotāpanna may still generate “samphassa-jā-vedanā,” due to some sense inputs, those will be milder, and thus any suffering incurred would be mild.

Thấu hiểu anicca, dukkha và anatta là cách tốt nhất. Khi đó, gati của người ấy sẽ thay đổi vĩnh viễn thành “gati thiện lành” của một Sotāpanna, và người ấy sẽ không bao giờ làm bất cứ điều gì dẫn đến tái sinh trong apāyā. Dù một Sotāpanna vẫn có thể tạo ra “samphassa-jā-vedanā” do một số đối tượng giác quan, chúng sẽ nhẹ hơn, nên bất kỳ nỗi khổ nào phát sinh cũng sẽ nhẹ.

 I hope that it is clear from this discussion that it is impossible to suppress kāma assāda or thoughts about sense objects forcibly. The only way is via purifying the mind by learning Dhamma (especially the anicca nature of this world) and thinking about the bad consequences of such thoughts (ādīnava). This is what the Buddha realized as the āsavakkhaya ñāṇa, the way to get rid of āsava (and anusaya) via getting rid of bad habits (gati) and cultivating good habits (gati).

Tôi hy vọng qua phần thảo luận này, người đọc đã thấy rõ rằng không thể cưỡng ép đè nén kāma assāda hay những ý nghĩ về các đối tượng giác quan. Cách duy nhất là thanh lọc tâm bằng việc học Dhamma (đặc biệt là bản chất anicca của thế giới này) và suy ngẫm về những hậu quả xấu của các ý nghĩ ấy (ādīnava). Đây là điều Đức Phật đã chứng ngộ với āsavakkhaya ñāṇa: cách loại bỏ āsava (và anusaya) thông qua việc loại bỏ những thói quen xấu (gati) và vun bồi những thói quen tốt (gati).

 And this is discussed in the meditation (Bhāvanā) section under, “9. Key to Ānāpānasati – How to Change Habits and Character (Gati).”

Điều này được thảo luận trong phần thiền tập (Bhāvanā), ở bài viết “9. Key to Ānāpānasati – How to Change Habits and Character (Gati).”