What is Avijjā (Ignorance)? / Avijjā (vô minh) là gì?

1. People engage in immoral actions because they highly value the sense pleasures, and are unaware of a better type of happiness called nirāmisa sukha; see, “Three Kinds of Happiness – What is Nirāmisa Sikha?.”

Con người làm các hành vi bất thiện vì họ quá coi trọng các khoái lạc giác quan, và không biết đến một loại hạnh phúc cao hơn gọi là nirāmisa sukha; xem “Three Kinds of Happiness – What is Nirāmisa Sikha?”.

Therefore, they are willing to do even immoral things in order to gain sense pleasures. They do not realize two drawbacks associated with such actions:

Vì vậy họ sẵn sàng làm cả những điều bất thiện để có được các khoái lạc ấy. Họ không thấy hai mặt bất lợi gắn liền với những hành động đó:

• If they hurt others in trying to get what they want, they will have to pay for the consequences with very high interest (law of kamma); these are the immoral acts that could lead to rebirth in the apāyā (lowest four realms).

Nếu họ làm hại người khác để đạt điều mình muốn, họ sẽ phải trả quả với “lãi suất rất cao” (luật kamma). Đây là các hành vi bất thiện có thể dẫn đến tái sinh vào apāyā (bốn cõi thấp nhất).

• Whatever enjoyment one gets from such sense pleasures are temporary.

Mọi lạc thú có được từ các khoái lạc giác quan ấy đều chỉ tạm bợ.

These facts come out naturally from the true nature of the world that include the non-stop rebirth process that involves 31 realms and the law of kamma and the causal principle of paṭicca samuppāda. It is not possible for anyone to realize these facts by oneself. One has to learn those from a Buddha or a true disciple of a Buddha.

Những sự thật này tự nhiên phát lộ từ bản chất thật của thế giới, bao gồm tiến trình tái sinh không ngừng trong 31 cõi, luật kamma và nguyên lý nhân duyên của paṭicca samuppāda. Không ai có thể tự mình thấy ra những sự thật ấy. Cần phải học từ một vị Phật hoặc một đệ tử chân chính của một vị Phật.

2. What is avijjā? It is basically the ignorance of those two facts, even though there is a whole framework of a “world view” behind them. The key ingredients of this “wider world view” are:

Avijjā là gì? Về căn bản, đó là sự không biết hai sự thật ấy, dù đằng sau chúng là cả một “thế giới quan” rộng lớn. Những thành tố then chốt của “thế giới quan rộng hơn” này gồm:

• “This world” is much more complex than what is readily observed with our five physical senses, i.e., there are 31 realms instead of the just the two (human realm and the animal realm) that are apparent to us; see, “The Grand Unified Theory of Dhamma.”

“Thế giới này” phức tạp hơn nhiều so với những gì quan sát được bằng năm giác quan. Có 31 cõi, chứ không chỉ hai cõi (cõi người và cõi súc sinh) mà ta thấy được. Xem “The Grand Unified Theory of Dhamma.”

• That the true nature of existence in any of the 31 realms is anicca, dukkha, anatta; see, “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations.”

Rằng bản chất tồn tại trong bất kỳ cõi nào trong 31 cõi đều là anicca, dukkha, anatta. Xem “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations.”

• That most suffering is encountered in the lowest four realms (apāyā).

Rằng phần lớn khổ đau xảy ra trong bốn cõi thấp (apāyā).

• And this perpetual birth/rebirth process has no beginning (see, “Infinity – How Big Is It?”) and the only way to stop it is to attain the Arahant stage of Nibbāna.

Và tiến trình sinh–tử liên tục này không có khởi đầu (xem “Infinity – How Big Is It?”), và cách duy nhất để chấm dứt là chứng đắc bậc Arahant của Nibbāna.

• But by reaching the Sotāpanna stage of Nibbāna, one can be assured that rebirth in the apāyā (lowest four realms) is permanently stopped; see, “Why a Sotāpanna is Better off than Any King, Emperor, or Billionaire.”

Nhưng khi đạt đến bậc Sotāpanna của Nibbāna, việc tái sinh vào apāyā (bốn cõi thấp nhất) sẽ chấm dứt vĩnh viễn. Xem “Why a Sotāpanna is Better off than Any King, Emperor, or Billionaire.”

3. The definition of avijjā is not understanding the Four Noble Truths. But to understand the Four Noble Truths one needs to see the “true nature of the world”, the three characteristics of this world: anicca, dukkha, anatta.

Định nghĩa avijjā là không hiểu Tứ Thánh Đế. Nhưng để hiểu Tứ Thánh Đế, cần thấy “bản chất thật của thế giới”, tức ba đặc tính của thế giới này: anicca, dukkha, anatta.

4. In brief, anicca, dukkha, anatta mean:

Tóm lại, anicca, dukkha, anatta có nghĩa là:

• There is NOTHING in this world that can be maintained to our satisfaction in the long run (anicca); thus, after much struggle we only end up with suffering (dukkha); thus, all these struggles are in vain and one is helpless (anatta).

Không có BẤT KỲ thứ gì trong thế giới này có thể được duy trì theo ý muốn của ta trong dài hạn (anicca); vì vậy, sau bao nỗ lực, ta chỉ nhận lấy khổ (dukkha); do đó, mọi cố gắng đều vô ích và ta bất lực (anatta).

• The above three characteristics are not just for the human realm: One cannot find any panacea by seeking a better rebirth (even though the realms at and above human realm have less suffering), i.e., none of the 31 realms can provide any lasting happiness, and we are truly helpless (anatta).

Ba đặc tính này không chỉ áp dụng cho cõi người: Không thể tìm thấy cứu cánh bằng cách tìm một tái sinh tốt hơn (dù các cõi trên cõi người ít khổ hơn). Không có cõi nào trong 31 cõi mang lại hạnh phúc bền lâu; ta thật sự bất lực (anatta).

• In particular, if one does IMMORAL things (killing, stealing, etc) in seeking this illusory happiness, the more one gets trapped in lower realms filled with suffering.

Đặc biệt, nếu làm các điều BẤT THIỆN (sát sinh, trộm cắp, v.v.) để tìm kiếm hạnh phúc huyễn hoặc ấy, người ta càng bị sa vào các cõi thấp đầy khổ đau.

• Unfortunately, the true meanings of anicca and anatta have been wrongly interpreted as “impermanence” and “no-self”; see, “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations,” and the follow up posts on the correct interpretations.

Đáng tiếc, ý nghĩa chân thật của anicca và anatta đã bị diễn giải sai thành “vô thường” và “vô ngã”. Xem “Anicca, Dukkha, Anatta – Wrong Interpretations” và các bài tiếp theo về cách hiểu đúng.

5. For anyone willing to dig deeper: anicca, dikkha, anatta, are manifestations of the impermanence nature “of this world” as described in many ways:

Với ai muốn tìm hiểu sâu hơn: anicca, dukkha, anatta là những biểu hiện của tính không tồn tại bền vững của “thế giới này”, được mô tả qua nhiều cách:

• In Abhidhamma, it is explained how this world is “mind based”, and how both the mind and the material phenomena CHANGE with incredible speed.

Trong Abhidhamma, giải thích rằng thế giới này “dựa trên tâm”, và cả tâm lẫn các pháp vật chất đều THAY ĐỔI với tốc độ không thể tưởng tượng.

• This “change” is not random, but is dictated by “cause and effect” or Paṭicca Samuppāda.

Sự “thay đổi” này không ngẫu nhiên, mà bị chi phối bởi “nhân–quả” hay Paṭicca Samuppāda.

• These and others relevant material is discussed at different sections on the site.

Những điều này và các nội dung liên quan được bàn trong nhiều phần khác nhau trên trang.

• However, it is NOT necessary to learn all those details to achieve some “cooling down” or “niveema” or even various stages of Nibbāna. One can grasp the concepts of anicca, dukkha, anatta via meditation or contemplation on one’s own life experiences.

Tuy nhiên, KHÔNG cần học hết các chi tiết ấy để đạt được sự “mát dịu” hay “niveema” hoặc thậm chí các tầng bậc Nibbāna. Có thể nắm bắt anicca, dukkha, anatta qua thiền định hoặc qua quán chiếu kinh nghiệm sống của chính mình.

6. When one does not comprehend this “big picture”, one makes bad decisions.

Khi không thấy được “bức tranh tổng thể” này, người ta đưa ra những quyết định sai lầm.

• For example, a fish does not see the string or the hook, only sees the worm, and gets into trouble. If it saw the whole picture, with the string and the hook, it may realize that there is something wrong and would not try to grab the worm.

Ví dụ, một con cá không thấy sợi dây hay cái lưỡi câu, chỉ thấy con giun và rơi vào rắc rối. Nếu nó thấy toàn bộ bức tranh, gồm cả dây và lưỡi câu, nó có thể nhận ra điều bất thường và sẽ không cố đớp con giun.

• Just like the fish in the above example, we only see the pleasures to be had in this human life, but do not realize that because of this “apparent pleasures” we are grabbing hold of a world that also include unbearable suffering in the lowest four realms, not to mention the hidden suffering in this life.

Giống như con cá trong ví dụ trên, chúng ta chỉ thấy những lạc thú trong đời sống con người mà không nhận ra rằng chính vì những “lạc thú bề ngoài” ấy, ta đang nắm lấy cả một thế giới bao gồm những đau khổ không thể chịu đựng trong bốn cõi thấp, chưa kể những đau khổ ẩn kín ngay trong đời này.

• Only a Buddha can see this “bigger picture” and he has shown us not only that bigger picture, but also the reasons why we should believe in that bigger picture. In this website, I hope to provide this evidence in a systematic way.

Chỉ một vị Phật mới thấy được “bức tranh lớn hơn” này, và Ngài đã chỉ cho chúng ta không chỉ bức tranh ấy mà cả những lý do khiến ta nên tin vào nó. Trên trang này, tôi hy vọng trình bày các bằng chứng ấy một cách có hệ thống.

7. That complex world view (everything changing moment-to-moment everywhere in those 31 realms) can be grasped only by a Buddha with a highly-purified mind. Other than a Buddha, a normal human being (no matter how intelligent) is incapable of seeing that whole world view; see, “Godel’s Incompleteness Theorem.”

Thế giới quan phức tạp ấy (mọi thứ thay đổi từng sát-na ở khắp 31 cõi) chỉ có thể được thấu hiểu bởi một vị Phật với tâm hoàn toàn thanh tịnh. Ngoài một vị Phật, một con người bình thường (dù thông minh đến đâu) cũng không thể thấy trọn vẹn thế giới quan ấy. Xem “Godel’s Incompleteness Theorem.”

• Thus avijjā cannot be dispelled by “book knowledge.” One needs to comprehend the “true nature of this complex world.”

Do đó, avijjā không thể được đoạn trừ bằng “kiến thức trong sách vở”. Cần phải thấu hiểu “bản chất thật của thế giới phức tạp này”.

• Even when we are told about it, it is not easy to grasp it, because our minds have been covered with defilements that have been accumulating from an untraceable beginning; see, “Key to Calming the Mind.”

Ngay cả khi được dạy về điều ấy, không dễ để nắm bắt, vì tâm ta đã bị che phủ bởi các ô nhiễm tích lũy từ một khởi đầu không thể truy tìm. Xem “Key to Calming the Mind.”

8. Another important factor that keeps many people “in the dark” or “in ignorance” is the wrong impression that Buddha Dhamma is a pessimistic world view. With the pure Dhamma hidden for over a thousand years, several important facts about the Four Noble Truths got distorted:

Một yếu tố quan trọng khác khiến nhiều người “trong bóng tối” hay “trong vô minh” là ấn tượng sai lầm rằng Dhamma của Đức Phật là một thế giới quan bi quan. Khi Dhamma trong sáng bị che lấp hơn một ngàn năm, nhiều sự thật quan trọng về Tứ Thánh Đế đã bị sai lệch:

• When the Buddha said “this world” is filled with suffering he meant the wider world of 31 realms. Also, he did not say, there is suffering ALL THE TIME or in all the realms of existence. In higher realms (realms 6-31), there is actually much more happiness than suffering. Even in the human realm (the 5th realm), there is more happiness than suffering for many people. That is why it is hard for many people to get motivated to examine the message of the Buddha.

Khi Đức Phật nói “thế giới này” đầy dẫy khổ đau, Ngài nói đến thế giới rộng lớn của 31 cõi. Ngài cũng không nói rằng có khổ đau MỌI LÚC hay trong mọi cõi. Ở các cõi cao (từ cõi 6–31), thực ra có nhiều hạnh phúc hơn khổ. Ngay cả cõi người (cõi thứ 5), đối với nhiều người, hạnh phúc nhiều hơn khổ. Do đó, nhiều người khó có động lực quán xét thông điệp của Đức Phật.

• Yet most beings spend most of the time in the lowest four realms (apāyā). This is why, ON AVERAGE, the suffering in the saṁsāra (cycle of rebirths; see, “Evidence for Rebirth”) is much higher compared to any kind of happiness that can be experienced in any realm.

Tuy nhiên, hầu hết chúng sinh dành phần lớn thời gian trong bốn cõi thấp (apāyā). Vì vậy, TÍNH TRUNG BÌNH, khổ trong saṁsāra (luân hồi; xem “Evidence for Rebirth”) cao hơn nhiều so với bất kỳ loại hạnh phúc nào có thể có trong bất kỳ cõi nào.

• Together with the wider “world view”, the concept of an unimaginably long rebirth process got lost; see, “Sansāric Time Scale.” The fact that it is not possible to trace a beginning to this rebirth process is not widely known. In the scale of the sansāric time scale, this lifetime of a hundred or so years is negligible. Thus whatever “accomplishment” one achieves, it has a very short duration in the sansāric time scale.

Cùng với thế giới quan rộng lớn, quan niệm về tiến trình tái sinh kéo dài không thể tưởng tượng đã bị mất đi; xem “Sansāric Time Scale.” Việc không thể truy tìm khởi đầu của tiến trình tái sinh này không được nhiều người biết. Trên thước đo của thời gian saṁsāra, đời sống trăm năm của con người chỉ là hư không. Vì vậy, mọi “thành tựu” đạt được cũng chỉ tồn tại một thời gian rất ngắn trên thước đo sansāra ấy.

• Also, Buddha was just the messenger who conveyed these dismaying FACTS about nature. He discovered the nature’s laws, which clearly illustrate that it is not possible to find any LONG-LASTING happiness ANYWHERE in these 31 realms. But he also pointed out how to find a better and permanent kind of happiness.

Hơn nữa, Đức Phật chỉ là sứ giả truyền đạt những SỰ THẬT gây chấn động về tự nhiên. Ngài khám phá các định luật của tự nhiên, vốn cho thấy rõ rằng không thể tìm được hạnh phúc LÂU BỀN ở BẤT KỲ NƠI NÀO trong 31 cõi. Nhưng Ngài cũng chỉ ra con đường đạt được loại hạnh phúc cao hơn và vĩnh viễn.

9. The most important fact that has been lost for hundreds of years is that there is a happiness of a better quality that also is PERMANENT. This is the Nibbānic bliss or the nirāmisa sukha; see, “Three Kinds of Happiness,” “How to Taste Nibbāna,” and “Nibbāna – Is it Difficult to Understand?.” And one can start experiencing this nirāmisa sukha even before attaining the Sotāpanna stage of Nibbāna; see, “Key to Calming the Mind.” For more details, see, “Nirāmisa Sukha.”

Sự thật quan trọng nhất bị đánh mất hàng trăm năm qua là có một loại hạnh phúc cao hơn và cũng VĨNH VIỄN. Đó là hỷ lạc Nibbāna hay nirāmisa sukha; xem “Three Kinds of Happiness,” “How to Taste Nibbāna,” và “Nibbāna – Is it Difficult to Understand?”. Và người ta có thể bắt đầu trải nghiệm nirāmisa sukha ngay cả trước khi chứng bậc Sotāpanna của Nibbāna; xem “Key to Calming the Mind.” Chi tiết hơn, xem “Nirāmisa Sukha.”

• Not knowing any of those (and related facts) is avijjā (ignorance). If one does not know about those facts, then how can one find a solution to the problem of suffering? Also, since only a Buddha can discover these laws, without hearing the message from another person (or a website!), there is no way anyone can learn all this by oneself, no matter how intelligent one is.

Không biết những điều trên (và các sự thật liên quan) chính là avijjā (vô minh). Nếu không biết các sự thật ấy, làm sao tìm được lời giải cho vấn đề khổ? Và vì chỉ một vị Phật mới khám phá được các định luật này, nên nếu không nghe được thông điệp ấy từ người khác (hoặc một trang web!), thì không có cách nào một người có thể tự mình học được tất cả, dù thông minh đến đâu.

10. The Buddha compared avijjā to darkness. One cannot remove darkness forcefully. The ONLY WAY to get rid of darkness is to bring in a light. In the same way, the Buddha explained, ignorance can be removed only via cultivating wisdom.

Đức Phật ví avijjā như bóng tối. Không thể xua bóng tối bằng sức mạnh. CÁCH DUY NHẤT để loại bỏ bóng tối là đem ánh sáng vào. Tương tự, Ngài dạy rằng vô minh chỉ có thể được đoạn trừ bằng cách tu tập trí tuệ.

• No matter what else one does, one will not get rid of ignorance; one has to cultivate wisdom by learning Dhamma. First, one cultivates wisdom to distinguish moral from immoral, and then comprehend the true nature of the world, i.e., anicca, dukkha, anatta; see, “Buddha Dhamma – In a Chart,” and “What is Unique in Buddha Dhamma.”

Dù làm gì khác, cũng không thể trừ bỏ vô minh; cần tu trí tuệ bằng cách học Dhamma. Trước hết là trí tuệ để phân biệt thiện và bất thiện, rồi đến sự hiểu biết về bản chất thật của thế gian: anicca, dukkha, anatta. Xem “Buddha Dhamma – In a Chart” và “What is Unique in Buddha Dhamma.”

Next, “Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways”, …………

Tiếp theo, “Vedanā (Feelings) Arise in Two Ways”, …………