Rūpakkhandha and Rūpa Upādānakkhandha / Rūpakkhandha và Rūpa Upādānakkhandha

May 1, 2020; revised August 26, 2023 (#2)

Ngày 1/5/2020; sửa ngày 26/8/2023 (#2)

Introduction – What Is Rūpupādānakkhandha?

Dẫn nhập – Rūpupādānakkhandha Là Gì?

1. In the previous post, “Rūpa, Vedanā, Saññā, Saṅkhāra, Viññāṇa – Mostly Misunderstood,” we discussed the rūpa and rūpakkhandha mostly misunderstood.

Trong bài trước, “Rūpa, Vedanā, Saññā, Saṅkhāra, Viññāṇa – Mostly Misunderstood,” chúng ta đã bàn về rūpa và rūpakkhandha vốn bị hiểu sai rất nhiều.

• In simple terms, rūpa are the “visuals, sounds, odors, tastes, and touches due to solid bodies.” Note that rūpa is a generic term. It indicates any such rūpa exists anywhere and does not pertain to any given person.

Nói đơn giản, rūpa là “các hình ảnh, âm thanh, mùi, vị và xúc chạm phát sinh từ các thực thể vật chất.” Lưu ý, rūpa là một thuật ngữ tổng quát — chỉ tất cả rūpa tồn tại ở bất kỳ đâu, không thuộc về riêng một cá nhân.

• On the other hand, rūpakkhandha has one’s “mental impressions” of ALL such rūpa that we have experienced (including in previous lives), experiencing now, and hope to experience in the future. Thus, rūpakkhandha is specific to a given person. Each person has his/her rūpakkhandha.

Ngược lại, rūpakkhandha là “các ấn tượng tâm” của một người về TẤT CẢ những rūpa mà người đó đã trải nghiệm (kể cả trong các đời trước), đang trải nghiệm, và hy vọng sẽ trải nghiệm trong tương lai. Do đó, rūpakkhandha là riêng của mỗi người. Mỗi người có rūpakkhandha của riêng mình.

• The word rūpa upādānakkhandha or rūpupādānakkhandha comes from a combination of three words: rūpa, upādāna, and khandha. Therefore, rūpa upādānakkhandha is part of rūpakkhandha that we crave (i.e., would like to experience again.)

Từ rūpa upādānakkhandha hay rūpupādānakkhandha là sự kết hợp của ba từ: rūpa, upādāna và khandha. Vì vậy, rūpa upādānakkhandha là phần trong rūpakkhandha mà ta khát khao, tức là phần ta muốn trải nghiệm lại.

• By the way, rūpakkhandha and rūpupādānakkhandha are conventionally translated as “form aggregate” and “clinging form aggregate.”

Nhân tiện, rūpakkhandha và rūpupādānakkhandha thường được dịch theo lối thông thường là “uẩn sắc” và “uẩn sắc thủ.”

Meanings of Upādāna and Taṇhā

Ý nghĩa của Upādāna và Taṇhā

2. Taṇhā means “attaching to things in this world” with greed, hate, and ignorance. Most times, taṇhā is incorrectly translated as “craving.”

Taṇhā có nghĩa là “dính mắc vào các pháp trong thế gian” qua tham, sân và vô minh. Hầu hết thời gian, taṇhā bị dịch sai thành “khao khát.”

• The word taṇhā comes from “thán” + “hā,” where “thán” rhymes like in “thatch” and means “a place” and “hā” means getting attached or fused. That can happen not only with greed but also with anger and ignorance. See “Taṇhā – How We Attach via Greed, Hate, and Ignorance.” Note that “taŋ” in taṇhā pronounced like in “thunder.” There are three types of taṇhā. Vibhava taṇhā is removed at the Sotāpanna stage and kāma taṇhā removed at the Anāgāmi Bhava taṇhā is eliminated only at the Arahant stage. See, “Kāma Taṇhā, Bhava Taṇhā, Vibhava Taṇhā.”

Từ taṇhā xuất phát từ “thán” + “hā,” trong đó “thán” phát âm gần giống “thatch” và có nghĩa là “một nơi,” còn “hā” nghĩa là bị dính mắc hoặc hòa vào. Điều này xảy ra không chỉ với tham mà còn với sân và si. Xem “Taṇhā – How We Attach via Greed, Hate, and Ignorance.” Lưu ý, “taŋ” trong taṇhā được phát âm giống như trong “thunder.” Có ba loại taṇhā. Vibhava taṇhā được đoạn trừ ở tầng Sotāpanna, kāma taṇhā được đoạn trừ ở tầng Anāgāmi, còn bhava taṇhā chỉ được đoạn trừ ở tầng Arahant. Xem “Kāma Taṇhā, Bhava Taṇhā, Vibhava Taṇhā.”

• Upādāna (“upa” + “ādāna” where “upa” means “close” and “ādāna” means “pull”) means “pull and keep close.” One tries to pull and keep close to only things that one desires. See, “Difference Between Taṇhā and Upādāna.” This post will take some time to digest. But it will help one clearly understand both those terms and the difference between them.

Upādāna (“upa” + “ādāna,” trong đó “upa” nghĩa là “gần,” và “ādāna” nghĩa là “kéo lấy”) có nghĩa là “kéo lại và giữ sát bên.” Người ta chỉ cố kéo lại và giữ gần những gì mình ham muốn. Xem “Difference Between Taṇhā and Upādāna.” Bài này sẽ cần thời gian để nghiền ngẫm, nhưng nó sẽ giúp hiểu rõ hai thuật ngữ này và sự khác biệt giữa chúng.

• There are four types of upādāna. Those are diṭṭhupādāna (wrong views), sīlabbatupādāna (rituals), kāmupādāna (for sensual pleasures), and attavādupādāna (sense of “me” or “mine”). The first is removed at the Sotāpanna stage, second at the Anāgāmi, and third and fourth at the Arahant stage of Nibbāna. Note the combination of words. For example, diṭṭhupādāna is a combination of diṭṭhi and upādāna.

Có bốn loại upādāna: diṭṭhupādāna (tà kiến), sīlabbatupādāna (nghi lễ), kāmupādāna (dục lạc), và attavādupādāna (cảm giác về “ta” hay “của ta”). Loại thứ nhất được đoạn trừ ở tầng Sotāpanna, loại thứ hai ở tầng Anāgāmi, và loại thứ ba cùng thứ tư ở tầng Arahant của Nibbāna. Lưu ý cách ghép từ: chẳng hạn diṭṭhupādāna là sự kết hợp giữa diṭṭhi và upādāna.

• Note that sīlabbatupādāna (tendency to follow rituals) is NOT the same as sīlabbata parāmāsa (believing that rituals by themselves can be used to attain Nibbāna). On the other hand, sīlabbatupādāna is the tendency to use various techniques to attain higher births, sometimes called bhava upādāna. See #16 of “Upādāna Paccayā Bhava – Two Types of Bhava.”

Lưu ý rằng sīlabbatupādāna (khuynh hướng chạy theo nghi lễ) KHÔNG giống với sīlabbata parāmāsa (tin rằng chỉ nhờ nghi lễ mà đạt được Nibbāna). Mặt khác, sīlabbatupādāna là khuynh hướng dùng các phương cách khác nhau để đạt những cõi sinh tốt hơn, đôi khi được gọi là bhava upādāna. Xem mục số 16 trong “Upādāna Paccayā Bhava – Two Types of Bhava.”

Upādāna – To “Keep Close”

Upādāna – “Giữ Sát Bên”

3. Therefore, upādāna means things or memories that we tend to “keep close” (in mind). Our way of thinking, speaking, and doing things is dictated by different types of upādāna.

Vì vậy, upādāna là những điều hay ký ức mà ta có xu hướng “giữ sát bên” (trong tâm). Cách ta nghĩ, nói và làm được chi phối bởi các loại upādāna khác nhau.

• Therefore, rūpupādānakkhandha means those mental impressions of “visuals, sounds, odors, tastes, and touches due to solid bodies” that we like and would like to experience again. In other words, those are the experiences we desire or crave for. That is a small fraction of one’s rūpakkhandha. A given person has no interest in most of the rūpakkhandha.

Do đó, rūpupādānakkhandha là những ấn tượng tâm về “hình ảnh, âm thanh, mùi, vị và xúc chạm của các vật thể vật chất” mà ta ưa thích và muốn được trải nghiệm lại. Nói cách khác, đó là những kinh nghiệm ta ham muốn hay khát tìm. Đây chỉ là một phần nhỏ trong rūpakkhandha; một người không hề quan tâm đến phần lớn nội dung trong rūpakkhandha của mình.

• The Pāli word that describes “desire” is icca. Sometimes the word “iccha” with the emphasis on the last “ca” sound is used to mean a “strong desire.” As we will see in a few posts, this connection will help us clarify the First Noble Truth on suffering in another way.

Từ Pāli diễn tả “ham muốn” là icca. Đôi khi dạng “iccha,” nhấn mạnh âm cuối “ca,” được dùng để chỉ “ham muốn mạnh.” Như ta sẽ thấy trong vài bài tới, mối liên hệ này sẽ giúp ta hiểu rõ hơn về Sự Thật Cao quý Thứ nhất về khổ, theo một cách khác.

• As an aside, you may want to refresh your memory on the fact that Pāli words are written/pronounced differently compared to “standard English.” See, “Tipiṭaka English Convention Adopted by Early European Scholars – Part 1.”

Nhân tiện, bạn có thể muốn nhớ rằng các từ Pāli được viết/phát âm khác so với “tiếng Anh chuẩn.” Xem “Tipiṭaka English Convention Adopted by Early European Scholars – Part 1.”

Upādāna Is Different from Taṇhā

Upādāna Khác Với Taṇhā

4. When an ārammaṇa (thought object) comes to our mind, we may FIRST instinctively “attach” to it. Then it is at the upādāna stage that we keep on thinking, speaking, and doing things with the expectations. Those future expectations are either to enjoy something or to avoid things that one does not like. It is at that second stage that we accumulate new kamma, as explained in “Difference Between Taṇhā and Upādāna.” That leads to “bhava” formation, which in turn, will lead to future rebirth (jāti.)

Khi một ārammaṇa (đối tượng tâm) xuất hiện, TRƯỚC TIÊN chúng ta có thể bản năng “bám” vào nó. Đến giai đoạn upādāna, ta tiếp tục nghĩ, nói và làm dựa trên những kỳ vọng tương lai — hoặc để hưởng thụ điều gì đó, hoặc để tránh điều mình không thích. Chính ở giai đoạn thứ hai này ta tích lũy kamma mới, như giải thích trong “Difference Between Taṇhā and Upādāna.” Điều đó dẫn đến sự hình thành “bhava,” và rồi sẽ đưa đến tái sinh (jāti) trong tương lai.

• What I mentioned above are four steps in Paṭicca Samuppāda: “vedanā paccayā taṇhā,” “taṇhā paccayā upādāna,” “upādāna paccayā bhava,” and “bhava paccayā jāti.” See details at “Paṭicca Samuppāda.”

Những điều tôi vừa nêu chính là bốn bước trong Paṭicca Samuppāda: “vedanā paccayā taṇhā,” “taṇhā paccayā upādāna,” “upādāna paccayā bhava,” và “bhava paccayā jāti.” Xem chi tiết trong “Paṭicca Samuppāda.”

• It is critical to realize that those things that we do to acquire new kamma are done with saṅkhāra. Furthermore, we do saṅkhāra both at “avijjā paccayā saṅkhāra” AND “taṇhā paccayā upādāna.” That is discussed in detail with the help of a graphic in the post, “Difference Between Taṇhā and Upādāna.”

Điều quan trọng là hiểu rằng những hành động khiến ta tạo kamma mới đều được làm với saṅkhāra. Hơn nữa, ta tạo saṅkhāra cả ở “avijjā paccayā saṅkhāra” LẪN “taṇhā paccayā upādāna.” Điều này được trình bày chi tiết kèm sơ đồ trong bài “Difference Between Taṇhā and Upādāna.”

• Most Paṭicca Samuppāda cycles start NOT with “avijjā paccayā saṅkhāra,” but with “taṇhā paccayā upādāna,” as explained in that post.

Đa số các chu kỳ Paṭicca Samuppāda KHÔNG bắt đầu bằng “avijjā paccayā saṅkhāra,” mà bắt đầu bằng “taṇhā paccayā upādāna,” như bài viết đó đã giải thích.

What We Normally Call “Form” Is Also in Rūpakkhandha

Những Gì Chúng Ta Thường Gọi Là “Sắc” Cũng Thuộc Về Rūpakkhandha

5. We normally assign the word “form” or “rūpa” to things we see, including our bodies as well as all external objects and living beings. As I explained above, sounds, odors, tastes, and body touches also arise from “rūpa.” As we discussed in #7 of the previous post, “Rūpa, Vedanā, Saññā, Saṅkhāra, Viññāṇa – Mostly Misunderstood,” the 11 types of rūpa included in the rūpakkhandha include paccuppanna rūpa or any rūpa that is being experienced at any given moment.

Ta thường dùng từ “sắc” hay “rūpa” để chỉ những gì ta thấy, bao gồm thân của ta và mọi vật thể hay sinh vật bên ngoài. Như đã giải thích ở trên, âm thanh, mùi, vị và xúc chạm của thân cũng phát sinh từ “rūpa.” Như đã bàn trong mục #7 của bài trước “Rūpa, Vedanā, Saññā, Saṅkhāra, Viññāṇa – Mostly Misunderstood,” mười một loại rūpa thuộc về rūpakkhandha bao gồm cả paccuppanna rūpa — tức mọi rūpa đang được kinh nghiệm trong bất kỳ khoảnh khắc nào.

• One important rūpa that one experiences most of the day is one’s own body (ajjhatta rūpa.)

Một rūpa quan trọng mà ta trải nghiệm hầu hết trong ngày chính là thân của chính mình (ajjhatta rūpa).

• Therefore, one’s physical body (more correctly mental impression of it) is part of rūpakkhandha.

Do đó, thân vật lý của một người (đúng hơn là ấn tượng tâm về nó) là một phần của rūpakkhandha.

• Even though we perceive that these are existing “things,” they have momentary existence in a deeper sense. I will give a quick example. A fly lives only a few days (let us say six days). That fly would age and die in six days. If we see that fly in three days, it would have aged, and its body would be different from that we saw six days ago. When we keep reducing the “time interval,” we realize that even a moment later, it is not the same fly.

Dù ta cảm nhận rằng các thứ ấy tồn tại như “những vật có thật,” nhưng ở mức sâu hơn, chúng chỉ tồn tại trong từng sát-na. Ví dụ: một con ruồi chỉ sống vài ngày (giả sử sáu ngày). Nó già đi và chết trong sáu ngày đó. Nếu ta thấy nó vào ngày thứ ba, nó đã già đi và thân xác đã khác so với lúc nó mới sinh. Nếu tiếp tục rút ngắn “khoảng thời gian,” ta sẽ thấy rằng chỉ một khoảnh khắc sau thôi, đó không còn là con ruồi ban nãy nữa.

• The same argument holds for our bodies too. It changes over our lifetime, and that is the cumulative effect of momentary changes. That is why the Buddha said that you could not touch the same person twice! (If anyone remembers the sutta, please let me know: lal@puredhamma.net.)

Điều đó cũng đúng với thân của chúng ta. Thân thay đổi suốt đời, và đó là kết quả tích lũy của vô số thay đổi sát-na. Vì vậy, Đức Phật dạy rằng ta không thể chạm vào cùng một người hai lần! (Nếu ai nhớ sutta này, xin báo cho tôi: lal@puredhamma.net. )

• As we will see in future posts, “dhammā” experienced by the mind is also a form of rūpa in Buddha Dhamma. That last category is “anidassanaṁ, appaṭighaṁ” or “cannot be seen or touched.”

Như chúng ta sẽ thấy trong các bài sau, “dhammā” được tâm kinh nghiệm cũng là một dạng rūpa trong Dhamma của Đức Phật. Loại này được mô tả là “anidassanaṁ, appaṭighaṁ,” nghĩa là “không thể thấy hay chạm.”

We Do Not Attach to “Physical Objects” but to Our “Mental Impressions” or “Rūpakkhandha”

Chúng Ta Không Dính Mắc Vào “Vật Thể Vật Lý” Mà Dính Mắc Vào “Ấn Tượng Tâm” Hay “Rūpakkhandha” Của Mình

6. A given object, whether it is inert or living, is NOT the CAUSE for attachment (taṇhā and upādāna). Rather, it is the “way that we perceive that object” based on our gati, that we attach.

Một đối tượng — dù vô tri hay sống — KHÔNG phải là NGUYÊN NHÂN của sự bám chấp (taṇhā và upādāna). Thay vào đó, chính “cách ta nhận thức đối tượng ấy,” dựa trên gati của mình, mới là điều ta bám chấp.

• Think about a person that you don’t like. As you know, there are many other people, including his/her spouse, children, friends, etc., who may like that person. The reason that you don’t like that person is based on your gati. By the way, both you and that person may be considered “good citizens” by most other neutral observers.

Hãy nghĩ đến một người mà bạn không thích. Bạn biết rằng có rất nhiều người khác — vợ/chồng, con cái, bạn bè của họ — lại thích người đó. Lý do bạn không thích người ấy nằm ở gati của bạn. Mà thú vị là cả bạn và người kia có thể đều được xem là “người tốt” trong mắt những người quan sát trung lập.

• Suppose a guest coming to dinner brings a bottle of alcohol (say, whiskey). The husband may be happy to see it, but the wife (who may be trying to discourage the husband from having too many drinks) could be irritated. Now, if the guest brought a video game for their child, the child would be delighted. But both parents may become somewhat unhappy thinking that the child may spend too much time playing video games.

Giả sử một vị khách đến dự bữa tối mang theo một chai rượu (ví dụ whisky). Người chồng có thể vui mừng, nhưng người vợ (đang cố giúp chồng bớt uống rượu) có thể bực bội. Còn nếu vị khách ấy mang một trò chơi điện tử cho đứa con, đứa trẻ sẽ rất vui; nhưng cha mẹ lại có thể không vui vì nghĩ rằng con sẽ dành quá nhiều thời gian chơi trò đó.

• These are the things that we need to contemplate while doing insight meditation (Vipassanā). That is the best way to understand key concepts in Buddha Dhamma, like Paṭicca Samuppāda. We need to apply what we learn in practical situations.

Những điều như vậy là thứ ta cần quán chiếu trong khi hành thiền minh sát (Vipassanā). Đó là cách tốt nhất để hiểu các khái niệm cốt lõi trong Dhamma của Đức Phật, như Paṭicca Samuppāda. Ta cần vận dụng điều học được vào các tình huống thực tế.

• Therefore, it is not an external rūpa that makes us attach (taṇhā). It is our gati (which are related to our anusaya) that make us attach to CERTAIN TYPES of rūpa. The following example illustrates how the same rūpa may or may not lead to taṇhā even in a given person.

Do đó, không phải rūpa bên ngoài khiến ta bám chấp (taṇhā). Chính gati của ta (liên hệ đến anusaya) khiến ta bám chấp vào MỘT SỐ LOẠI rūpa NHẤT ĐỊNH. Ví dụ sau minh họa cách cùng một rūpa có thể hoặc không thể tạo ra taṇhā ngay trong cùng một người.

Rūpakkhandha to Rūpa Upādānakkhandha – Instant Change

Từ Rūpakkhandha Đến Rūpa Upādānakkhandha – Sự Thay Đổi Tức Thời

7. The following is said to have happened many years ago in Sri Lanka. A mother had to go overseas when her son was less than a year old. She had been overseas for many years and came back. She had not even seen any pictures of the boy, who was now a teenager.

Chuyện sau đây được kể là đã xảy ra nhiều năm trước ở Sri Lanka. Một người mẹ phải ra nước ngoài khi con trai bà còn chưa đầy một tuổi. Bà sống ở nước ngoài suốt nhiều năm rồi trở về. Trong thời gian đó, bà không hề thấy bất cứ tấm hình nào của cậu bé, và nay cậu đã là một thiếu niên.

• When she came home, she learned that the boy was visiting a neighbor, and she started walking there. On the way, a teenager playing with some friends on the road bumped into her. She became irritated and admonished the boy.

Khi bà trở về nhà, bà biết rằng cậu bé đang sang chơi nhà hàng xóm nên bà đi đến đó. Trên đường đi, một thiếu niên đang chơi với bạn trên đường vô tình va vào bà. Bà khó chịu và quở trách cậu bé.

• But then another person on the street said, “Don’t you recognize your son? Well. How can you? You have been away all this time.” Hearing that, she asked, “Oh, is that my son?” and immediately ran back to hug him.

Nhưng rồi một người khác trên đường nói: “Chị không nhận ra con trai mình sao? Ừ, làm sao mà nhận ra được, chị xa nhà bấy lâu mà.” Nghe vậy, bà hỏi: “Ồ, đó là con tôi sao?” và lập tức chạy lại ôm cậu bé.

• He was “just another teenager” until she came to know that he was her son. But the moment she realized that it was her son, the whole situation changed. His figure was not another “rūpa” in her “rūpakkhandha.” Now, he became a part of her rūpa upādānakkhandha or rūpupādānakkhandha.

Cậu bé chỉ là “một thiếu niên như bao người khác” cho đến khoảnh khắc bà biết rằng đó là con trai mình. Nhưng khi nhận ra điều ấy, mọi thứ lập tức thay đổi. Hình ảnh của cậu không còn là một “rūpa” bình thường trong “rūpakkhandha” của bà nữa. Giờ đây, cậu trở thành một phần của rūpa upādānakkhandha hay rūpupādānakkhandha của bà.

Summary

Tóm lược

8. I hope you can get further clarification on the difference between “rūpa,” “rūpakkhandha,” and “rūpupādānakkhandha” from the above discussion. You may want to review the previous two posts as well: “Five Aggregates – Introduction” and “Rūpa, Vedanā, Saññā, Saṅkhāra, Viññāṇa – Mostly Misunderstood.”

Tôi hy vọng bạn có thể hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa “rūpa,” “rūpakkhandha,” và “rūpupādānakkhandha” qua phần trao đổi trên. Bạn cũng có thể xem lại hai bài trước: “Five Aggregates – Introduction” và “Rūpa, Vedanā, Saññā, Saṅkhāra, Viññāṇa – Mostly Misunderstood.”

• Just like the concept of anicca, this again is a fundamental concept to understand, so please try to read through slowly at a quiet time and grasp the concepts. As the Buddha said, “At the end, what matters is understanding a concept, not memorizing words.”

Tương tự như khái niệm anicca, đây cũng là một khái niệm nền tảng cần hiểu kỹ, nên hãy cố gắng đọc chậm rãi khi tâm yên tĩnh để nắm bắt trọn vẹn ý nghĩa. Như Đức Phật dạy: “Điều quan trọng không phải là ghi nhớ chữ, mà là hiểu được ý nghĩa.”

• When I first grasped this concept, it was like turning the lights on in a previously dark area that I did not even know existed! That is a good example of what the Buddha meant by “aloko udapādi.”

Khi tôi lần đầu hiểu được khái niệm này, cảm giác như ánh sáng được bật lên trong một vùng tối mà trước đây tôi còn không biết nó hiện hữu! Đó là ví dụ sinh động về điều Đức Phật gọi là “aloko udapādi.”

• We need to realize that rūpakkhandha does not arise by itself. All five khandha or aggregates rise together.

Chúng ta cần hiểu rằng rūpakkhandha không sinh khởi một mình. Cả năm khandha hay năm uẩn luôn sinh khởi cùng nhau.

• Each person has his/her rūpakkhandha or how he/she perceives the material rūpa in the world. That rūpakkhandha has associated with it the other four khandhā (vedanā, saññā, saṅkhāra, and viññāṇa) and thus comprise the pañcakkhandha. And pañca upādānakkhandha, or what one has cravings for, is a small part of that.

Mỗi người có rūpakkhandha riêng, tức cách họ nhận thức rūpa của thế giới vật chất. Rūpakkhandha ấy gắn liền với bốn uẩn còn lại (vedanā, saññā, saṅkhāra, viññāṇa) và tạo thành pañcakkhandha. Còn pañca upādānakkhandha — phần mà ta dính mắc hay khát cầu — chỉ là một phần nhỏ trong đó.

• We will discuss that in the next post.

Chúng ta sẽ bàn tiếp điều đó trong bài kế.