Revised April 22, 2020; August 16, 2020; September 5, 2022
Sửa đổi ngày 22/04/2020; 16/08/2020; 05/09/2022
We discuss the 28 types of rūpa (material form) in Buddha Dhamma. For discussions on rūpa, see, “What are Rūpa? (Relation to Nibbāna)” and “Rūpa (Material Form).”
Chúng tôi trình bày 28 loại rūpa (sắc pháp) trong Dhamma của Đức Phật. Để tìm hiểu thêm về rūpa, xin xem các bài “What are Rūpa? (Relation to Nibbāna)” và “Rūpa (Material Form).”
| Concretely Produced (Nipphanna) Rūpa
Rūpa Được Tạo thành Cụ thể (Nipphanna) |
Abstract (Anipphanna) Rūpa
Rūpa Trừu tượng (Anipphanna) |
| I. Great Elements (Mahā Bhūta)
I. Đại chủng (Mahā Bhūta) |
VII. Limiting Phenomenon
VII. Hiện tượng Giới hạn |
| 1. Pathavi (Extension/Hardness)
1. Pathavi (Tính mở rộng / độ cứng) |
19. Ākāsa dhātu (space element)
19. Ākāsa dhātu (yếu tố không gian) |
| 2. Āpo (Cohesion/Fluidity)
2. Āpo (tính kết dính / tính lưu động) |
IX. Communicating (Viññatti) Rūpa
IX. Rūpa biểu tri (Viññatti) |
| 3. Tejo (Heat/Hotness)
3. Tejo (nhiệt / nóng) |
20. Kāya Viññatti
20. Kāya Viññatti (thân biểu tri) |
| 4. Vāyo (Motion/Pushing & Supporting)
4. Vāyo (chuyển động / đẩy và nâng đỡ) |
21. Vacī Viññatti
21. Vacī Viññatti |
| II. Internal (Pasāda) Rūpa
II. Rūpa Nội (Pasāda) |
X. Mutable (Vikāra) Rūpa
X. Rūpa Biến đổi (Vikāra) |
| 5. Cakkhu (eye element)
5. Cakkhu (nhãn căn) |
22. Lahutā (lightness)
22. Lahutā (tính nhẹ) |
| 6. Sota (ear element)
6. Sota (nhĩ căn) |
23. Mudutā (elasticity)
23. Mudutā (tính mềm mại) |
| 7. Ghāna (nose element)
7. Ghāna (tỷ căn) |
24. Kammaññatā (wieldiness)
24. Kammaññatā (tính dễ sử dụng / khả dụng) |
| 8. Jivhā (tongue element)
8. Jivhā (thiệt căn) |
XI. Material Qualities (Lakkhaṇa Rūpa)
XI. Đặc tính của sắc (Lakkhaṇa Rūpa) |
| 9. Kāya (body element)
9. Kāya (thân căn) |
25. Upacaya (production)
25. Upacaya (sự tăng trưởng / sinh khởi) |
| III. Gocara (Objective) Rūpa
III. Rūpa đối tượng (Gocara) |
26. Santati (continuity)
26. Santati (tính liên tục) |
| 10. Vaṇṇa (visible)
10. Vaṇṇa (sắc khả kiến) |
27. Jaratā (Decay)
27. Jaratā (sự hoại / già) |
| 11. Sadda (Sound)
11. Sadda (âm thanh) |
28. Aniccatā (Dissolving)
28. Aniccatā (sự tan rã / vô thường) |
| 12. Gandha (Smell)
12. Gandha (mùi) |
|
| 13. Rasa (Taste)
13. Rasa (Vị) |
|
| *** Phoṭṭhabba (Tangibility, warmth, and movement) comes from 3 mahā bhūta of pathavi, tejo, vāyo
***** Phoṭṭhabba (xúc chạm, ấm, chuyển động) phát sinh từ ba mahā bhūta của pathavi, tejo, vāyo |
|
| IV. Bhāva (Faculties of sex) Rūpa
IV. Bhāva (Căn Tính Giới) |
|
| 14. Itthi (Feminine)
14. Itthi (nữ căn) |
|
| 15. Purisa (Masculine)
15. Purisa (nam căn) |
|
| V. Hadaya (Mind Base)
V. Hadaya (căn tâm) |
|
| 16. Hadaya Vatthu (seat of the mind)
16. Hadaya Vatthu (chỗ nương của tâm) |
|
| VI. Life
VI. Sự sống |
|
| 17. Jīvitindriya (Life faculty)
17. Jīvitindriya (mạng căn) |
|
| VII. Nutritional
VII. Dinh dưỡng |
|
| 18. Oja (Nutriment)
18. Oja (dưỡng chất / chất nuôi dưỡng) |
Types of Rūpā
Các loại Rūpa
- The four great elements (#1 through #4), three gocara rūpa (#10, #12, #13), and nutriment (#18), ALWAYS appear together. They can NEVER be detected by themselves. They come together as suddhaṭṭhaka (meaning the smallest collection of those eight types of rūpa.) See “The Origin of Matter – Suddhaṭṭhaka.”
Bốn đại chủng (#1–#4), ba gocara rūpa (#10, #12, #13) và dưỡng chất (#18) LUÔN LUÔN xuất hiện cùng nhau. Chúng KHÔNG BAO GIỜ tồn tại hay được nhận biết riêng lẻ. Chúng kết hợp thành một đơn vị gọi là suddhaṭṭhaka (nghĩa là tổ hợp nhỏ nhất gồm tám loại rūpa này). Xem: “The Origin of Matter – Suddhaṭṭhaka”.
- There are nine rūpā created ONLY by kammic energy at the paṭisandhi Those are the five pasāda rūpa (#5 through #9), and four other rūpa (#14 through #17), including the seat of the mind (hadaya vatthu).
Có chín rūpa được tạo ra CHỈ bởi năng lực kamma tại thời điểm paṭisandhi (tái sinh). Chúng bao gồm năm pasāda rūpa (#5–#9) và bốn rūpa khác (#14–#17), trong đó có hadaya vatthu (nơi nương của tâm).
- The 16 rūpa that are highlighted in blue are fine (sukuma) rūpa. The other 12 are coarse (oḷārika) rūpa.
Mười sáu rūpa được tô màu xanh là rūpa vi tế (sukuma). Mười hai rūpa còn lại là rūpa thô (oḷārika).
- Nipphanna rūpa are caused by kamma, citta, utu (tejo), and āhāra (oja). The other 10 (anipphanna rūpa) are not caused or conditioned by kamma, citta, utu (tejo), and āhāra (oja).
Nipphanna rūpa là các rūpa được sinh ra do kamma, tâm (citta), thời tiết/nhiệt (utu, tejo) và thực dưỡng (āhāra, oja). Mười rūpa còn lại (anipphanna rūpa) không do hay không bị điều kiện hóa bởi bốn yếu tố này.
- The ten types of anipphanna rūpa (on the right side of the Table) are abstract rūpa.
Mười loại anipphanna rūpa (ở phía phải của Bảng) là rūpa trừu tượng.
Types of Rūpā Present in Different Realms
Các loại Rūpa hiện diện trong các cõi khác nhau
- All 28 rūpā arise in the kāma-realms. Eight rūpā comprising sadda, five viññatti/vikāra-rūpā, jaratārūpa, and aniccatā-rūpa, do not arise at the moment of birth (paṭisandhi.) During life time, they can arise.
Cả 28 rūpa đều phát sinh trong các cõi Dục (kāma-loka). Tám rūpa gồm: sadda (âm thanh), năm viññatti/vikāra rūpa, jaratā rūpa (lão) và aniccatā rūpa (hoại) không phát sinh tại thời điểm tái sinh (paṭisandhi) mà chỉ phát sinh trong suốt đời sống.
- In the 15 rūpa realms, except for Asañña-realm, 23 rūpā arise (ghāṇa-pasāda, jivhā–pasāda, kāyapasāda, itthi-bhava and purisa-bhava being excluded).
Trong 15 cõi rūpa (rūpa-loka), ngoại trừ cõi Asañña, có 23 rūpa phát sinh (loại trừ ghāṇa-pasāda, jivhā-pasāda, kāya-pasāda, itthi-bhava và purisa-bhava).
- Only 17 rūpā arise in the Asañña They are the eight avinibbhoga (four mahā bhūta and vaṇṇa, gandha, rasa, oja), jivita rūpa, ākāsa dhātu, three lahutadi, and four lakkhana-rūpā.
Chỉ có 17 rūpa phát sinh trong cõi Asañña. Chúng gồm: tám avinibbhoga (bốn đại chủng và vaṇṇa, gandha, rasa, oja), jīvitindriya rūpa, ākāsa dhātu, ba rūpa lahutādi, và bốn lakkhaṇa rūpa.
- No rūpa above the suddhaṭṭhaka level arises (except for hadaya vatthu) in the arūpa-realms. Thus, only that trace of “matter” is present anywhere in the 31 realms. Ancient yogis, who attained all eight anāriya jhānā, could not see any rūpa in the arūpa loka and deduced that was Nibbāna. Only a Buddha can see a hadaya vatthu, i.e., a suddhaṭṭhaka. Thus, linkage to matter has not been severed in arūpa loka.
Trong các cõi arūpa, không có rūpa nào vượt quá mức suddhaṭṭhaka phát sinh (ngoại trừ hadaya vatthu). Do đó, chỉ còn lại một dấu vết rất vi tế của “vật chất” tồn tại trong toàn bộ 31 cõi. Các yogi cổ xưa, dù đạt đủ tám tầng anāriya jhānā, vẫn không thấy rūpa trong arūpa-loka và lầm tưởng đó là Nibbāna. Chỉ có một vị Phật mới thấy được hadaya vatthu, tức một suddhaṭṭhaka. Vì vậy, mối liên hệ với vật chất chưa bị cắt đứt trong arūpa-loka.
Definitions from Dhammasaṅgaṇī
Định nghĩa trích từ Dhammasaṅgaṇī
The following are quoted from the “WebLink: suttacentral: Rūpavibhatti DS 2.2.3” section of Dhammasaṅgaṇī of the Tipiṭaka.
Các đoạn sau được trích từ “WebLink: suttacentral: Rūpavibhatti DS 2.2.3”, thuộc Dhammasaṅgaṇī của Tipiṭaka.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ itthindriyaṁ? Yaṁ itthiyā itthiliṅgaṁ itthinimittaṁ itthikuttaṁ itthākappo itthattaṁ itthibhāvo—idaṁ taṁ rūpaṁ itthindriyaṁ.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ purisindriyaṁ? Yaṁ purisassa purisaliṅgaṁ purisanimittaṁ purisakuttaṁ purisākappo purisattaṁ purisabhāvo—idaṁ taṁ rūpaṁ purisindriyaṁ.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ jīvitindriyaṁ? Yo tesaṁ rūpīnaṁ dhammānaṁ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ—idaṁ taṁ rūpaṁ jīvitindriyaṁ.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ kāyaviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā abhikkamantassa vā paṭikkamantassa vā ālokentassa vā vilokentassa vā samiñjentassa vā pasārentassa vā kāyassa thambhanā santhambhanā santhambhitattaṁ viññatti viññāpanā viññāpitattaṁ—idaṁ taṁ rūpaṁ kāyaviññatti.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ vacīviññatti? Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā vācā girā byappatho udīraṇaṁ ghoso ghosakammaṁ vācā vacībhedo—ayaṁ vuccati vācā. Yā tāya vācāya viññatti viññāpanā viññāpitattaṁ—idaṁ taṁ rūpaṁ vacīviññatti.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ ākāsadhātu? Yo ākāso ākāsagataṁ aghaṁ aghagataṁ vivaro vivaragataṁ asamphuṭṭhaṁ catūhi mahābhūtehi—idaṁ taṁ rūpaṁ ākāsadhātu.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa lahutā? Yā rūpassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā—idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa lahutā.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa mudutā? Yā rūpassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā —idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa mudutā.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa kammaññatā? Yā rūpassa kammaññatā kammaññattaṁ kammaññabhāvo—idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa kammaññatā.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa upacayo? Yo āyatanānaṁ ācayo, so rūpassa upacayo— idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa upacayo.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa santati? Yo rūpassa upacayo, sā rūpassa santati— idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa santati.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa jaratā? Yā rūpassa jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā yuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa jaratā.
- Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa aniccatā? Yo rūpassa khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ—idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa aniccatā.
Katamaṁ taṁ rūpaṁ kabaḷīkāro āhāro? Odano kummāso sattu maccho maṁsaṁ khīraṁ dadhi sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ yamhi yamhi janapade tesaṁ tesaṁ sattānaṁ mukhāsiyaṁ dantavikhādanaṁ galajjhoharaṇīyaṁ kucchivitthambhanaṁ, yāya ojāya sattā yāpenti—idaṁ taṁ rūpaṁ kabaḷīkāro āhāro.