- Rūpa (or matter) can be generated by four causes: kamma, citta, utu, and āhāra (food). I will discuss these in detail later.
Rūpa (hay sắc pháp/vật chất) được sinh khởi do bốn nhân: nghiệp (kamma), tâm (citta), thời tiết/nhiệt lực (utu) và thực phẩm (āhāra). Những điều này sẽ được bàn chi tiết sau.
- Kamma here refers to volition (cetanā). The 25 kinds of kamma that produce rūpā are the volitions of the 12 akusala cittā, 8 great kusala cittā, and the five rūpa-loka kusala cittā. These rūpa are created with a time lag, when kamma vipāka bear fruits, like at the paṭisandhi to a new life. The three rūpa dasaka of vatthu, kāya, and bhava are created at paṭisandhi by kamma vipāka.
Kamma ở đây là ý chí (cetanā). Hai mươi lăm loại kamma sinh ra rūpā là các tâm hành ý chí của 12 akusala cittā, 8 đại kusala cittā và 5 rūpa-loka kusala cittā. Các rūpa này không sinh khởi ngay mà có độ trễ, chỉ phát sinh khi kamma vipāka cho quả, ví dụ tại thời điểm tái sinh (paṭisandhi). Ba nhóm rūpa dasaka là vatthu, kāya và bhava được tạo ra tại paṭisandhi bởi kamma vipāka.
- The rūpa produced by the cittā arise at the same time as the citta themselves, and only at the rising part of the cittā. Out of the 89 possible cittā, 75 cittā can produce rūpa (4 arūpa-loka vipāka cittā and the two sets of fivefold sense consciousness cannot produce rūpa).
Các rūpa do tâm (cittaja rūpa) sinh ra xuất hiện đồng thời với citta và chỉ xảy ra trong giai đoạn sinh khởi của tâm. Trong 89 loại cittā, có 75 cittā có khả năng sinh rūpa (4 arūpa-loka vipāka cittā và hai nhóm tâm ngũ song thức không sinh rūpa).
- Thus both kammaja and cittaja rūpa have mind as the direct cause. Both of these decay rapidly and are converted to utuja rūpa. What we normally see are the utuja rūpa and āhārajā rūpa, which have their origins also in the great elements of tejo and oja.
Như vậy, cả sắc do kammaja và cittaja rūpa đều có tâm làm nhân trực tiếp. Cả hai loại này hoại diệt rất nhanh và chuyển thành utuja rūpa. Những gì ta thường thấy chủ yếu là utuja rūpa và āhārajā rūpa, vốn cũng có nguồn gốc từ hai đại là tejo và oja.
- The great element tejo is responsible for producing utu-samutthāna rūpa: Beginning from the moment of rebirth-linking, the internal tejo element found in the rūpa-kalāpas born of kamma combines with the external tejo and starts producing organic material phenomena originating from tejo. Thereafter the tejo element in the rūpa–kalāpas born of all four causes produces organic material phenomena born of tejo element throughout the life. Externally, tejo element also produces inorganic material phenomena, such as climatic and geological transformations.
Đại hỏa (tejo) chịu trách nhiệm sinh ra utu-samutthāna rūpa. Từ khoảnh khắc tái sinh, yếu tố tejo bên trong các rūpa-kalāpa do kamma sinh ra kết hợp với tejo bên ngoài và bắt đầu tạo ra các hiện tượng vật chất hữu cơ phát sinh từ tejo. Sau đó, yếu tố tejo trong các rūpa–kalāpa sinh từ cả bốn nhân tiếp tục tạo ra các hiện tượng vật chất hữu cơ suốt đời sống. Ở bên ngoài, yếu tố tejo cũng tạo ra các hiện tượng vật chất vô cơ như biến đổi khí hậu và địa chất.
- The nutritive essence, oja, is present in all rūpa-kalāpas both inside the body (internal) and outside the body (external). The external food, which is eaten, is digested in the stomach and dispersed through blood to all parts of the body. So the internal oja and the external oja meet in every part of the body. The combination of internal and external oja produce āhārajā rūpas.
Tinh chất dinh dưỡng (oja) hiện diện trong mọi rūpa-kalāpa, cả bên trong cơ thể (nội) lẫn bên ngoài (ngoại). Thức ăn bên ngoài sau khi được ăn vào sẽ tiêu hóa trong dạ dày rồi theo máu phân bố khắp cơ thể. Vì vậy, oja nội và oja ngoại gặp nhau ở mọi bộ phận trong cơ thể. Sự kết hợp này tạo ra āhārajā rūpa.
- The 8 avinibbhoga rūpā of pathavi, āpo, tejo, vāyo, vaṇṇa, gandha, rasa, and oja are ALWAYS found together. That unit or kalāpa is the smallest rūpa unit and is called the pure octad (suddhaṭṭhaka). Those 8 avinibbhoga rūpā and the ākāsa dhātu are produced by all four causes.
Tám avinibbhoga rūpā gồm pathavī, āpo, tejo, vāyo, vaṇṇa, gandha, rasa và oja LUÔN LUÔN đi chung với nhau. Đơn vị hay nhóm sắc đó là đơn vị sắc nhỏ nhất, gọi là bát sắc thuần (suddhaṭṭhaka). Tám avinibbhoga rūpā này cùng với ākāsa dhātu đều được sinh ra bởi cả bốn nhân.
- The four lakkhaṇa rūpā of upacaya, santati, jaratā, and aniccatā are not produced by any cause. They represent the nature of rūpā.
Bốn lakkhaṇa rūpā là upacaya, santati, jaratā và aniccatā không do bất kỳ nhân nào sinh ra. Chúng chỉ biểu hiện bản chất của rūpā .
- The remaining 15 rūpa are produced by different combinations of the four possible causes as shown in the table below:
Mười lăm rūpa còn lại được sinh ra bởi các tổ hợp khác nhau của bốn nhân, như trình bày trong bảng dưới đây:
| Kamma-born
Do kamma sinh |
Citta-born
Do citta sinh |
Utu-born
Do utu sinh |
Āhāra-born
Do āhāra sinh |
|
| Cakkhu (eye)
Cakkhu (mắt) |
Đúng | |||
| Sota (ear)
Sota (tai) |
Đúng | |||
| Ghana (nose)
Ghana (mũi) |
Đúng | |||
| Jivhā (tongue)
Jivhā (lưỡi) |
Đúng | |||
| Kāya (body)
Kāya (thân) |
Đúng | |||
| Sadda (sound)
Sadda (âm thanh) |
Đúng | Đúng | ||
| Itthi bhāva (femininity)
Itthi bhāva (tính nữ) |
Đúng | |||
| Purisa bhāva (masculinity)
Purisa bhāva (tính nam) |
Đúng | |||
| Hadaya vatthu (heart base)
Hadaya vatthu (nền tim) |
Đúng | |||
| Jīvitindriya (life faculty)
Jīvitindriya (mạng quyền) |
Đúng | |||
| Kāya viññatti (bodily intimation)
Kāya viññatti (biểu tri thân) |
Đúng | |||
| Vacī viññatti (vocal intimation)
Vacī viññatti (biểu tri khẩu) |
Đúng | |||
| Lahutā (lightness)
Lahutā (tính nhẹ) |
Đúng | Đúng | Đúng | |
| Mudutā (malleability)
Mudutā (tính mềm dẻo) |
Đúng | Đúng | Đúng | |
| Kammaññatā (wieldiness)
Kammaññatā (tính dễ sử dụng) |
Đúng | Đúng | Đúng |