September 9, 2023
Ngày 9/9/2023
Cognition takes place at four levels: sañjānāti, vijānāti, pajānāti, and abhijānāti. [jānāti : [ñā + nā] knows; finds out; to be aware; understanding. sañjānāti = saññā + jānāti; vijānāti = viññāṇa + jānāti; pajānāti = paññā + jānāti; abhijānāti = abhiññā + jānāti.]
Nhận thức diễn ra ở bốn mức độ: sañjānāti, vijānāti, pajānāti và abhijānāti. [jānāti : [ñā + nā] biết; nhận ra; ý thức; hiểu biết. sañjānāti = saññā + jānāti; vijānāti = viññāṇa + jānāti; pajānāti = paññā + jānāti; abhijānāti = abhiññā + jānāti.]
Introduction
Giới thiệu
- The five aggregates are listed in the order they arise in sensing a sensory input (ārammaṇa): rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra, and viññāṇa.
Năm uẩn được liệt kê theo thứ tự chúng khởi lên khi tiếp nhận một đối tượng giác quan (ārammaṇa): rūpa, vedanā, saññā, saṅkhāra và viññāṇa.
- Here “rūpa” includes both the “internal rūpa” that helps with sensing (cakkhu, sota, ghāna, jivhā, kāya, mano) and the “mental imprints” of the external rūpa (rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhammā) that arises in mind.
Ở đây “rūpa” bao gồm cả “rūpa nội” hỗ trợ việc cảm nhận (cakkhu, sota, ghāna, jivhā, kāya, mano) và “dấu ấn tâm” của rūpa bên ngoài (rūpa, sadda, gandha, rasa, phoṭṭhabba, dhammā) khởi lên trong tâm.
- The contact of the internal rūpa with the “mental imprint” of the external rūpa gives rise to vedanā, registering that contact as a sukha, dukkha, or neutral (adukkhamasukha) vedanā.
Sự tiếp xúc giữa rūpa nội và “dấu ấn tâm” của rūpa bên ngoài làm phát sinh vedanā, ghi nhận sự tiếp xúc đó là sukha vedanā, dukkha vedanā, hoặc vedanā trung tính (adukkhamasukha).
- Based on that vedanā (but simultaneously), “recognition or perception” of that object arises, which is saññā.
Dựa trên vedanā đó (đồng thời), “sự nhận biết hay tri giác” về đối tượng phát sinh, đó là saññā.
- Based on both vedanā and saññā (but simultaneously), certain mental factors (cetasika) arise in the mind, for example, greed, joy, etc. Those are collectively called “saṅkhāra.”
Dựa trên cả vedanā và saññā (đồng thời), một số tâm sở (cetasika) phát sinh trong tâm, ví dụ như tham, hỷ, v.v. Tất cả được gọi chung là “saṅkhāra.”
- The totality of all those mental impressions is viññāṇa, loosely translated as “consciousness.” However, viññāṇa is more than consciousness; it also includes “an understanding of the sensory input.” This understanding is wrong if based solely on saññā, which is sañjānāti. If an attempt is made to understand it better, an improved understanding could emerge (vijānāti). The first level of a “better understanding” comes at the Sotāpanna Anugāmi stage, which is pajānāti. The complete understanding, or abhijānāti, comes at the Arahant
Tổng thể của tất cả những dấu ấn tâm đó là viññāṇa, thường được dịch thoáng là “thức.” Tuy nhiên, viññāṇa không chỉ là ý thức; nó còn bao gồm “sự hiểu về đối tượng giác quan.” Sự hiểu này là sai nếu chỉ dựa trên saññā; đó là sañjānāti. Nếu có nỗ lực hiểu sâu hơn, một sự hiểu biết tốt hơn có thể xuất hiện (vijānāti). Mức đầu tiên của “sự hiểu biết tốt hơn” xuất hiện ở giai đoạn Sotāpanna Anugāmi, đó là pajānāti. Sự hiểu biết trọn vẹn, hay abhijānāti, đạt được ở tầng Arahant.
Sañjānāti, Vijānāti, Pajānāti, Abhijānāti
Sañjānāti, Vijānāti, Pajānāti, Abhijānāti
- In the following, we will discuss those terms using mainly the Mahāvedalla Sutta. I will quote verses from different places in the sutta to provide insights as needed. Also, remember that numerous cittas arise based on an ārammaṇa, and they progressively get further contaminated within seconds. The “thoughts” have already been defiled by the time we realize it.
Trong phần sau, chúng ta sẽ bàn về các thuật ngữ này, chủ yếu dựa vào Mahāvedalla Sutta. Tôi sẽ trích dẫn các đoạn ở nhiều chỗ khác nhau trong sutta để làm sáng tỏ khi cần. Cũng cần nhớ rằng rất nhiều citta sinh khởi dựa trên một ārammaṇa, và chúng dần dần bị nhiễm ô thêm chỉ trong vài giây. Khi ta nhận ra thì các “ý nghĩ” ấy đã bị ô nhiễm rồi.
- For example, we can consider a citta that arises when a visual object is seen; it is called cakkhu viññāṇa, arising within a billionth of a second. But it arises already contaminated to some extent. Within seconds, it can become further contaminated and lead to immoral deeds.
Ví dụ, ta có thể xét một tâm sinh khởi khi thấy một đối tượng thị giác; đó gọi là nhãn thức (cakkhu viññāṇa), sinh khởi trong khoảng một phần tỷ giây. Tuy nhiên, ngay khi sinh khởi nó đã bị nhiễm ô ở một mức độ nào đó. Chỉ trong vài giây, nó có thể bị nhiễm ô thêm và dẫn đến hành vi bất thiện.
- Thus, that cakkhu viññāṇa evolves further in subsequent cittas as the mind gets a better idea about the object and decides how to respond to that visual input.
Như vậy, nhãn thức ấy tiếp tục phát triển qua các tâm kế tiếp khi tâm hiểu rõ hơn về đối tượng và quyết định cách phản ứng với dữ liệu thị giác đó.
- The mind starts generating kamma later in the process, but “later” is relative. Committing kamma can happen within seconds or even hours after first encountering that ārammaṇa.
Tâm bắt đầu tạo kamma ở giai đoạn sau của tiến trình, nhưng “sau” ở đây chỉ là tương đối. Việc tạo kamma có thể xảy ra chỉ trong vài giây hoặc thậm chí nhiều giờ sau khi lần đầu tiếp xúc với ārammaṇa ấy.
- But let us start with what happens in the INITIAL sensory contact, i.e., when cakkhu viññāṇa arises upon seeing the object. The Mahāvedalla Sutta does not discuss the time sequence, so I will refer to verses from random places in the sutta as needed.
Tuy nhiên, trước hết hãy bắt đầu với những gì xảy ra ở sự tiếp xúc giác quan BAN ĐẦU, tức là khi nhãn thức sinh khởi khi thấy đối tượng. Mahāvedalla Sutta không bàn về trình tự thời gian, nên tôi sẽ trích dẫn các đoạn ở những chỗ khác nhau khi cần.
First Step: Vedanā (Feeling)
Bước Đầu tiên: Vedanā (Thọ)
- The contact of the “mental imprint of the external object” (rūpa) with the internal cakkhu pasāda rūpa (cakkhu) leads to the arising of the vedanā cetasika.
Sự tiếp xúc giữa “dấu ấn tâm của đối tượng bên ngoài” (rūpa) với cakkhu pasāda rūpa bên trong (cakkhu pasāda rūpa) dẫn đến sự sinh khởi của vedanā cetasika.
- That vedanā can be sukha (pleasant contact like when lying on a soft bed), dukkha (painful like in an injury), or adukkhamasukha (neutral like the feel of a slight wind). Those three types arise only with bodily contact, involving kāya and phoṭṭhabba. All other sensory contacts only lead to neutral vedanā in the INITIAL CONTACT, for example, when cakkhu viññāṇa
Vedanā ấy có thể là sukha (dễ chịu như khi nằm trên giường mềm), dukkha (đau đớn như khi bị thương), hoặc adukkhamasukha (trung tính như cảm giác gió nhẹ). Ba loại này chỉ sinh khởi khi có thân xúc (kāya và phoṭṭhabba). Tất cả các tiếp xúc giác quan khác chỉ đưa đến vedanā trung tính trong giai đoạn TIẾP XÚC BAN ĐẦU, ví dụ khi cakkhu viññāṇa sinh khởi.
- The “WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” describes vedanā as follows: “‘Vedanā vedanā’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, vedanāti vuccatī’ti? ‘Vedeti vedetī’ti kho, āvuso, tasmā vedanāti vuccati. Kiñca vedeti? Sukhampi vedeti, dukkhampi vedeti, adukkhamasukhampi vedeti.” OR “Venerable, why is it called ‘feeling’? ‘One feels’ – therefore, Venerable, it is called ‘feeling.’ And what does one feel? One feels pleasure, pain, and ‘neither pleasure nor pain.’”
“WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” mô tả vedanā như sau: “‘Vedanā vedanā’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, vedanāti vuccatī’ti? ‘Vedeti vedetī’ti kho, āvuso, tasmā vedanāti vuccati. Kiñca vedeti? Sukhampi vedeti, dukkhampi vedeti, adukkhamasukhampi vedeti.” TỨC LÀ: “Này hiền giả, vì sao gọi là ‘thọ’? ‘Người ta cảm thọ’ – vì thế gọi là thọ. Và cảm thọ điều gì? Người ta cảm thọ lạc, khổ, và không lạc không khổ.”
- This sutta does not explicitly state that sukha and dukkha vedanā arise only due to bodily contact, but that is the case. All other sensory contacts (like vision or taste) only lead to neutral vedanā with ‘neither pleasure nor pain.’
Sutta này không nói rõ rằng sukha vedanā và dukkha vedanā chỉ sinh khởi do thân xúc, nhưng thực tế là như vậy. Tất cả các tiếp xúc giác quan khác (như thấy hay nếm) trong giai đoạn ban đầu chỉ đưa đến vedanā trung tính (không lạc không khổ).
Second Step: Saññā and Sañjānāti (Perception / Recognition)
Bước Thứ hai: Saññā và Sañjānāti (Tưởng/Nhận biết)
- Almost simultaneously, recognition of the object happens (for example, recognizing a person as attractive).
Gần như đồng thời, sự nhận diện đối tượng xảy ra (ví dụ, nhận ra một người là hấp dẫn).
- The “WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” describes saññā as follows: “‘Saññā saññā’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, ‘saññāti vuccatī’ti?” “‘Sañjānāti sañjānātī’ti kho, āvuso, tasmā saññāti vuccati. Kiñca sañjānāti? Nīlakampi sañjānāti, pītakampi sañjānāti, lohitakampi sañjānāti, odātampi sañjānāti. ‘Sañjānāti sañjānātī’ti kho, āvuso, tasmā saññāti vuccatī’ti.” OR “Venerable, it is said ‘recognition/perception.’ Venerable, why is it called ‘recognition’?” “‘One recognizes’ – therefore, Venerable, it is called ‘recognition.’ And what does one recognize? One recognizes blue, yellow, red, and white. ‘One recognizes, one recognizes’ – therefore, Venerable, it is called ‘recognition.’”
“WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” mô tả saññā như sau: “‘Saññā saññā’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, ‘saññāti vuccatī’ti?” “‘Sañjānāti sañjānātī’ti kho, āvuso, tasmā saññāti vuccati. Kiñca sañjānāti? Nīlakampi sañjānāti, pītakampi sañjānāti, lohitakampi sañjānāti, odātampi sañjānāti. ‘Sañjānāti sañjānātī’ti kho, āvuso, tasmā saññāti vuccatī’ti.” TỨC LÀ: “Này hiền giả, người ta nói ‘tưởng’ hay ‘nhận thức.’ Vì sao gọi là ‘nhận thức’?” “‘Người ta nhận biết’ – vì thế gọi là nhận thức. Và nhận biết điều gì? Nhận biết màu xanh, màu vàng, màu đỏ và màu trắng. ‘Nhận biết, nhận biết’ – vì thế gọi là nhận thức.”
- Even though this sutta does not go into detail, this is a very critical step in cognition. Sañjānāti means much more than recognition. The mind generates certain qualities (like attractiveness, tastiness, pleasing sounds or smells, etc.) This automatic response is based on one’s “natural bhavaṅga state” and may make unwise decisions by attaching to those “mind-generated saññā” or “saññā vipallāsa.” Thus, that attachment is based on “understanding (jānāti) with saññā” or “sañjānāti” (and not wisdom, as we see below).
Mặc dù sutta này không đi vào chi tiết, đây là một bước cực kỳ quan trọng trong tiến trình nhận thức. Sañjānāti có ý nghĩa rộng hơn nhiều so với “nhận diện”. Tâm tạo ra những phẩm tính nhất định (như sự hấp dẫn, vị ngon, âm thanh dễ chịu, mùi thơm, v.v.). Phản ứng tự động này dựa trên “trạng thái bhavaṅga tự nhiên” của mỗi người và có thể dẫn đến quyết định thiếu sáng suốt khi bám chấp vào những “saññā do tâm tạo” hay “saññā vipallāsa”. Vì vậy, sự chấp thủ đó dựa trên “biết (jānāti) qua saññā” hay “sañjānāti” (chứ không phải trí tuệ, như sẽ thấy bên dưới).
- We discussed that in “Contamination of the Human Mind Based on a Sensory Input” and “Contamination of a Human Mind – Detailed Analysis.”
Điều này đã được bàn trong các bài “Contamination of the Human Mind Based on a Sensory Input” và “Contamination of a Human Mind – Detailed Analysis.”
Third Step: Mind Creates Its Version of the External Rūpa Based on Saññā Vipallāsa
Bước Thứ Ba: Tâm Tạo Ra Phiên Bản Của Riêng Mình Về Rūpa Bên Ngoài Dựa Trên Saññā Vipallāsa
- Within a split second, the “attached mind” starts creating its own version of the external rūpa (rūpāyatana) based on this “distorted saññā” or that happens with an expectation, and thus, the cakkhu pasāda becomes “cakkhu āyatana” or “cakkhāyatana.”
Chỉ trong một sát-na cực ngắn, “tâm đã chấp thủ” bắt đầu tạo ra phiên bản riêng của rūpa bên ngoài (rūpāyatana) dựa trên “saññā sai lệch” này hoặc dựa trên sự mong đợi; và vì vậy, cakkhu pasāda trở thành “cakkhu āyatana” hay “cakkhāyatana”.
- However, kamma accumulation has not started yet. That will happen soon after the mind starts to attach to this “mind-made rūpa” with kāma guṇa.
Tuy nhiên, sự tích lũy kamma vẫn chưa bắt đầu. Điều đó sẽ xảy ra ngay sau khi tâm bắt đầu bám chấp vào “rūpa do tâm tạo” này với các kāma guṇa.
- We will discuss that step in the next post. [See “Anicca Nature – Chasing Worldly Pleasures Is Pointless.”] Again, it is critical to note that all these events occur before we become aware that we are attached to the ārammaṇa. Such a detailed description (taking place in a split-second) can be seen only with the mind of a Buddha.
Chúng ta sẽ bàn về bước đó trong bài tiếp theo. [Xem “Anicca Nature – Chasing Worldly Pleasures Is Pointless.”] Một lần nữa, điều quan trọng cần lưu ý là tất cả những sự kiện này xảy ra trước khi chúng ta ý thức được rằng mình đã chấp vào ārammaṇa. Sự mô tả chi tiết như vậy (diễn ra trong một sát-na) chỉ có thể được thấy bằng tâm của một vị Phật.
Root Cause of Sañjānāti With “Distorted Saññā”
Nguyên Nhân Gốc Rễ Của Sañjānāti Với “Saññā Sai lệch”
- The “WebLink: suttacentral: Mūlapariyāya Sutta (MN 1)” (the first sutta in Majjhima Nikāya) highlights the root of this “distorted saññā” or “saññā vipallāsa” that a puthujjana (average human) would have for ANYTHING in this world. As mentioned in #4 above and in the two posts referred to there, the sweetness of sugar or attractiveness of a person is NOT an inherent property of the corresponding sensory object (sugar or the person). Instead, those are “mind-made distorted saññā” that arise automatically based on the “natural bhavaṅga state” that one is born with. That is why even an Arahant will see a person as attractive/unattractive or a meal as tasty/distasteful.
“WebLink: suttacentral: Mūlapariyāya Sutta (MN 1)” (Sutta đầu tiên trong Majjhima Nikāya) nêu bật gốc rễ của “saññā sai lệch” hay “saññā vipallāsa” mà một puthujjana (phàm phu) có đối với BẤT CỨ ĐIỀU GÌ trong thế gian này. Như đã đề cập trong mục #4 ở trên và trong hai bài viết được đề cập trong đó, vị ngọt của đường hay sự hấp dẫn của một người KHÔNG phải là đặc tính nội tại của đối tượng giác quan tương ứng (đường hay người đó). Thay vào đó, đó là những “saññā sai lệch do tâm tạo” sinh khởi tự động dựa trên “trạng thái bhavaṅga tự nhiên” mà mỗi người sinh ra đã có. Vì vậy, ngay cả một vị Arahant vẫn có thể thấy một người là hấp dẫn/không hấp dẫn hoặc một bữa ăn là ngon/dở.
- To get attached to the ārammaṇa with that saññā is sañjānāti.
Bám chấp vào ārammaṇa với saññā ấy chính là sañjānāti.
- Even though the same saññā can arise in an Arahant, that will not lead to sañjānāti. Depending on the situation, that can happen to a puthujjana (or anyone below the Arahant stage).
Mặc dù cùng một saññā có thể sinh khởi nơi một vị Arahant, nhưng điều đó không dẫn đến sañjānāti. Tùy theo hoàn cảnh, điều đó có thể xảy ra nơi một puthujjana (hay bất kỳ ai chưa đạt đến quả vị Arahant).
- The Mūlapariyāya Sutta explains the root cause for that attachment.
Mūlapariyāya Sutta giải thích nguyên nhân gốc rễ của sự chấp thủ đó.
The Buddha says: “Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—pathaviṁ pathavito sañjānāti; pathaviṁ pathavito saññatvā pathaviṁ maññati, pathaviyā maññati, pathavito maññati, pathaviṁ meti maññati, pathaviṁ abhinandati. Taṁ kissa hetu? ‘Apariññātaṁ tassā’ti vadāmi.”
Đức Phật dạy: “Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—pathaviṁ pathavito sañjānāti; pathaviṁ pathavito saññatvā pathaviṁ maññati, pathaviyā maññati, pathavito maññati, pathaviṁ meti maññati, pathaviṁ abhinandati. Taṁ kissa hetu? ‘Apariññātaṁ tassā’ti vadāmi.”
- Translation: “Take an unlearned ordinary person who has not understood the teaching of the noble ones – They perceive (with saññā) pathavi to be pathavi (they perceive solid objects as truly solid as they appear.) Having perceived pathavi (sannatvā) as solid, they conceive things made of pathavi (such as one’s body) to be ‘valuable for me’ and consider them to be ‘mine.’ For what reason? Because they have not fully understood pathavi.”
Dịch nghĩa: “Hãy lấy một người phàm phu chưa được học pháp, chưa hiểu giáo pháp của bậc Thánh. Họ nhận thức (qua saññā) pathavi là pathavi (nghĩa là họ thấy các vật rắn là thực sự rắn như vẻ bề ngoài). Sau khi nhận thức như vậy, họ quan niệm những thứ cấu thành từ pathavi (sannatvā) là ‘có giá trị cho tôi’ và xem đó là ‘của tôi’. Vì sao vậy? Vì họ chưa hoàn toàn hiểu rõ pathavi.”
Abhijānāti – The Opposite of Sañjānāti
Abhijānāti – Đối Nghĩa Với Sañjānāti
- Later in the “WebLink: suttacentral: Mūlapariyāya Sutta (MN 1)” the Buddha states:
Sau đó, trong “WebLink: suttacentral: Mūlapariyāya Sutta (MN 1)” Đức Phật dạy:
“Yopi so, bhikkhave, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto, sopi pathaviṁ pathavito abhijānāti; pathaviṁ pathavito abhiññāya pathaviṁ na maññati, pathaviyā na maññati, pathavito na maññati, pathaviṁ meti na maññati, pathaviṁ nābhinandati. Taṁ kissa hetu? ‘Pariññātaṁ tassā’ti vadāmi.”
- Translation: “An Arahant has completed the spiritual journey and knows the real nature of pathavi; they do not conceive things made of pathavi (such as one’s physical body) to be ‘valuable for me’ and would consider to be ‘mine.’ For what reason? Because they have completely understood ” They can “see beyond the automatic recognition/perception” because they have understood the real nature of pathavi (and āpo, tejo, and vāyo.)
Dịch nghĩa: “Một vị Arahant đã hoàn tất con đường tu tập và biết rõ bản chất thật của pathavi; vị ấy không còn quan niệm những thứ cấu thành từ pathavi (như thân thể vật lý) là ‘có giá trị cho tôi’ hay là ‘của tôi.’ Vì lý do gì? Vì vị ấy đã hoàn toàn thấu triệt pathavi.” Các Ngài có thể “thấy vượt lên trên sự nhận biết/tri giác tự động” vì đã hiểu rõ bản chất thật của pathavi (cũng như āpo, tejo và vāyo.)
- Then the Buddha goes through a long list of worldly things made of the four great elements of pathavi, āpo, tejo, and vāyo (mainly beings in all the realms in the world.) They have no “solid/permanent existence” because they have their origins in mind (i.e., created via javana cittās.) I have discussed the basics in the post “The Origin of Matter – Suddhaṭṭhaka” and details in the series “Origin of Life.” The last post on that series is “Origin of Life – One Creates One’s Own Future Lives.”
Sau đó Đức Phật liệt kê một danh sách dài các pháp thế gian được tạo thành từ tứ đại: pathavi, āpo, tejo và vāyo (chủ yếu là các chúng sinh trong mọi cảnh giới.) Chúng không có “sự tồn tại vững chắc/vĩnh viễn” vì nguồn gốc của chúng nằm ở tâm (tức được tạo ra qua các javana cittā.) Tôi đã trình bày những điều căn bản trong bài “The Origin of Matter – Suddhaṭṭhaka” và chi tiết trong loạt bài “Origin of Life.” Bài cuối của loạt đó là “Origin of Life – One Creates One’s Own Future Lives.”
- I am starting another series of posts (an extension of the recent series “Recovering the Suffering-Free Pure Mind.”) This series will address some finer points not discussed in the “Origin of Life” series.
Tôi đang bắt đầu một loạt bài mới (mở rộng từ loạt gần đây “Recovering the Suffering-Free Pure Mind.”) Loạt bài này sẽ đề cập đến một số điểm tinh tế chưa được bàn trong loạt “Origin of Life.”
- Let us briefly discuss the other two terms, vijānāti, and pajānāti, that are related to sañjānāti and abhijānāti (discussed above.)
Bây giờ hãy bàn ngắn gọn về hai thuật ngữ còn lại là vijānāti và pajānāti, có liên hệ với sañjānāti và abhijānāti (đã nói ở trên.)
Vijānāti – Related to Sañjānāti
Vijānāti – Liên Hệ Với Sañjānāti
- Going back to the “WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” it addresses what happens after the arising of vedanā and saññā in the initial cakkhu viññāṇa (in our example taken in #2 above): “Yaṁ hāvuso, vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vijānāti” or “you recognize/perceive (with saññā, i.e., sañjānāti) what you feel (vedeti), and you cognize (with viññāṇa, i.e., vijānāti) what you recognize/perceive (i.e., sañjānāti.)”
Quay lại “WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43),” sutta này đề cập điều xảy ra sau khi vedanā và saññā khởi lên trong cakkhu viññāṇa ban đầu (trong ví dụ ở mục #2 phía trên): “Yaṁ hāvuso, vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vijānāti” hay “bạn nhận biết/tri giác (với saññā, tức sañjānāti) điều bạn cảm thọ (vedeti), và bạn nhận thức (với viññāṇa, tức vijānāti) điều bạn đã nhận biết/tri giác (tức sañjānāti).”
- In other words, the time sequence (within a split-second) is vedeti, sañjānāti, vijānāti.
Nói cách khác, trình tự thời gian (trong một sát-na cực ngắn) là: vedeti, sañjānāti, vijānāti.
- Here, vijānāti can be an improvement over sañjānāti. Let us discuss that briefly.
Ở đây, vijānāti có thể là một bước cải thiện so với sañjānāti. Hãy bàn ngắn gọn về điều này.
- For most puthujjanās, vijānāti is essentially the same as sañjānāti. But someone actively learning Buddha Dhamma could be spending time thinking about the “real nature” of the world (i.e., cultivating the yathābhūta ñāṇa) made of the four great elements of pathavi, āpo, tejo, and vāyo. See “Bhūta and Yathābhūta – What Do They Really Mean.”
Đối với đa số phàm phu (puthujjana), vijānāti về cơ bản giống với sañjānāti. Nhưng người đang tích cực học Phật Pháp có thể dành thời gian quán chiếu về “bản chất thật” của thế gian (tức tu tập yathābhūta ñāṇa) vốn cấu thành từ tứ đại: pathavi, āpo, tejo và vāyo. Xem thêm bài “Bhūta and Yathābhūta – What Do They Really Mean.”
- Thus, their mental status would be better, and thus, vijānāti could be an improvement on sañjānāti.
Do đó, trạng thái tâm của họ tốt hơn, và vì vậy, vijānāti có thể là một sự nâng cấp so với sañjānāti.
Transition from Vijānāti to Pajānāti (Understanding with Wisdom)
Chuyển Từ Vijānāti Sang Pajānāti (Hiểu Biết Với Trí Tuệ)
- When someone starts comprehending the “real nature,” vijānāti transitions to pajānāti (understanding with paññā; thus “pa jānāti.”) By the way, sañjānāti comes from “sañ jānāti” and vijānāti comes from (understanding with viññāṇa; thus “vi jānāti.”) Furthermore, abhijānāti (discussed above) is when pajānāti optimizes at the Arahant This is an easy way to remember the terms.
Khi một người bắt đầu thấu hiểu “bản chất thật,” vijānāti chuyển thành pajānāti (hiểu biết với paññā; do đó “pa jānāti.”) Nhân tiện, sañjānāti xuất phát từ “sañ jānāti” và vijānāti xuất phát từ (hiểu biết với viññāṇa; do đó “vi jānāti.”) Hơn nữa, abhijānāti (đã nói ở trên) là khi pajānāti được hoàn thiện tối đa ở tầng Arahant. Đây là cách đơn giản để ghi nhớ các thuật ngữ này.
The “WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” describes pajānāti as follows: “Neyyaṁ panāvuso, dhammaṁ kena pajānātī”ti? “Neyyaṁ kho, āvuso, dhammaṁ paññā cakkhunā pajānātī”ti. OR “How do you understand the term pajānātī? It means to ‘see with wisdom (paññā cakkhunā)’.”
“WebLink: suttacentral: Mahāvedalla Sutta (MN 43)” mô tả pajānāti như sau: “Neyyaṁ panāvuso, dhammaṁ kena pajānātī”ti? “Neyyaṁ kho, āvuso, dhammaṁ paññā cakkhunā pajānātī”ti. TỨC LÀ: “Bạn hiểu thuật ngữ pajānātī như thế nào? Nghĩa là ‘thấy với con mắt trí tuệ (paññā cakkhunā)’.”
Then: “Paññā panāvuso, kimatthiyā”ti? Paññā kho, āvuso, abhiññatthā pariññatthā pahānatthā”ti.” OR “What is the purpose of wisdom? The purpose of wisdom is complete understanding leading to ending the rebirth process (by giving up this world.)”
Khi ấy: “Paññā panāvuso, kimatthiyā?” Paññā kho, āvuso, abhiññatthā pariññatthā pahānatthā.” TỨC LÀ: “Mục đích của trí tuệ là gì? Mục đích của trí tuệ là sự hiểu biết trọn vẹn, dẫn đến chấm dứt tiến trình tái sinh (bằng cách buông bỏ thế gian này).”
- Sutta Central translation does not provide the correct ideas involved in the above verses because it is a word-by-word translation. But in the subsequent verses, the translation is good enough to get the idea (I made a couple of improvements): “How many conditions are there for the arising of right view with wisdom? There are two conditions for the arising of right view: learning from a Noble Person (“the words of another [parato ca ghoso]”) and yoniso manasikāra (“rational application of mind.”)”
Bản dịch của Sutta Central không truyền tải đúng những ý nghĩa trong các câu kệ trên vì đó là bản dịch từng chữ một. Tuy nhiên, ở các đoạn tiếp theo, bản dịch đủ tốt để nắm được ý chính (tôi có chỉnh sửa đôi chỗ): “Có bao nhiêu điều kiện cho sự khởi sinh của chánh kiến với trí tuệ? Có hai điều kiện cho sự khởi sinh của chánh kiến: học hỏi từ một bậc Thánh (“lời của người khác [parato ca ghoso]”) và yoniso manasikāra (“sự tác ý đúng đắn, hợp lý”).”
- As we know, those two conditions are essential in the four conditions needed to attain the Sotāpanna stage: “Four Conditions for Attaining Sotāpanna Magga/Phala.”
Như chúng ta đã biết, hai điều kiện đó là thiết yếu trong bốn điều kiện cần có để đạt đến tầng Sotāpanna: “Four Conditions for Attaining Sotāpanna Magga/Phala.”
- Thus, when a puthujjana becomes a Sotāpanna Anugāmi, vijānāti turns to pajānāti. When that Sotāpanna Anugāmi cultivates the Noble Path and becomes an Arahant, pajānāti turns into abhijānāti.
Vì vậy, khi một puthujjana trở thành Sotāpanna Anugāmi, vijānāti chuyển thành pajānāti. Khi vị Sotāpanna Anugāmi ấy tu tập Thánh Đạo và trở thành một Arahant, pajānāti chuyển thành abhijānāti.
Summary
Tóm lược
- An average person (puthujjana) makes decisions based on sañjānāti or vijānāti.
Một người bình thường (puthujjana) đưa ra quyết định dựa trên sañjānāti hoặc vijānāti.
- The understanding of the fundamental nature of any ārammaṇa (or the world in general) elevates to the pajānātī level at the Sotāpanna Anugāmi. That happens when a puthujjana learns Buddha Dhamma from a Noble Person.
Sự hiểu biết về bản chất căn bản của bất kỳ ārammaṇa nào (hay của thế gian nói chung) được nâng lên mức pajānāti ở giai đoạn Sotāpanna Anugāmi. Điều đó xảy ra khi một puthujjana học Dhamma của Đức Phật từ một bậc Thánh.
- The pajānātī level of understanding grows with higher stages of magga phala and becomes complete (abhijānāti) at the Arahant
Mức độ hiểu biết pajānāti phát triển theo các tầng magga phala cao hơn và trở nên viên mãn (abhijānāti) ở giai đoạn Arahant