October 19, 2019; revised #12 on September 28, 2020; April 3, 2021; Title revised December 30, 2021; August 29, 2022; August 2, 2024 (#2); May 4, 2025
Ngày 19/10/2019; sửa mục #12 ngày 28/9/2020; ngày 3/4/2021; sửa tiêu đề ngày 30/12/2021; ngày 29/8/2022; ngày 2/8/2024 (#2); ngày 4/5/2025
[Old Title : Chachakka Sutta – No “Self” in Initial Sensory Experience][Tiêu đề cũ: Chachakka Sutta – Không có “Ngã” trong Trải Nghiệm Giác Quan Ban Đầu]
Cha chakka – Six Sets of Sixes
Cha chakka – Sáu Nhóm Sáu
- We have finished discussing the six steps in the Chachakka Sutta. See “Worldview of the Buddha.” Let us briefly summarize the “six sets of sixes” (Cha chakka.)
Chúng ta đã hoàn tất việc thảo luận sáu bước trong Chachakka Sutta. Xem “Worldview of the Buddha.” Bây giờ hãy tóm tắt ngắn gọn “sáu nhóm sáu” (Cha chakka).
- The sutta first lists the “six sets” or “six collections.” “Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbāni, cha bāhirāni āyatanāni veditabbāni, cha viññāṇakāyā veditabbā, cha phassakāyā veditabbā, cha vedanākāyā veditabbā, cha taṇhākāyā veditabbā.”
Sutta trước hết liệt kê “sáu nhóm” hay “sáu tập hợp”: “Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbāni, cha bāhirāni āyatanāni veditabbāni, cha viññāṇakāyā veditabbā, cha phassakāyā veditabbā, cha vedanākāyā veditabbā, cha taṇhākāyā veditabbā.”
That means: “One needs to understand the following ‘six sets of sixes’: Six internal āyatana, six external āyatana, six classes of (vipāka) viññāṇa, six classes of phassa, six classes of vedanā, six classes of taṇhā. Let us briefly state what they are. I have explained them in detail in the preceding posts.
Điều đó có nghĩa là: “Cần phải hiểu sáu nhóm sáu sau đây”: sáu āyatana bên trong, sáu āyatana bên ngoài, sáu loại (vipāka) viññāṇa, sáu loại phassa, sáu loại vedanā, và sáu loại taṇhā. Hãy nêu ngắn gọn chúng là gì. Tôi đã giải thích chi tiết chúng trong các bài viết trước.
- Six internal āyatana are: “Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ.”
Sáu āyatana bên trong là: “Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ.”
- Six classes of (vipāka) viññāṇa are: “cakkhuviññāṇa, sotaviññāṇa, ghānaviññāṇa, jivhāviññāṇa, kāyaviññāṇa, manoviññāṇa.”
Sáu loại (vipāka) viññāṇa là: “cakkhuviññāṇa, sotaviññāṇa, ghānaviññāṇa, jivhāviññāṇa, kāyaviññāṇa, manoviññāṇa.”
- The six classes of phassa: “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso” and similarly for the other five (i.e., they are six types of “saŋ phassa”).
Sáu loại phassa: “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso” và tương tự đối với năm căn còn lại (tức là sáu loại “saŋ phassa”).
- Six classes of vedanā: “phassa paccayā vedanā” arising from each of the preceding six types of “saŋ phassa.”
Sáu loại vedanā: “phassa paccayā vedanā” phát sinh từ mỗi trong sáu loại “saŋ phassa” ở trên.
- Six classes of taṇhā: “vedanā paccayā taṇhā” due to the preceding six types of vedanā.
Sáu loại taṇhā: “vedanā paccayā taṇhā” phát sinh từ sáu loại vedanā nói trên.
- It could be a good idea to print out the Pāli version of the sutta so that you can track which section of the sutta a verse under discussion is.
Có thể là một ý hay nếu in ra bản Pāli của sutta để bạn có thể theo dõi mỗi câu đang được thảo luận thuộc phần nào của sutta.
Chachakka Sutta Describes Initial Sensory Experiences Based on a New Ārammaṇa
Chachakka Sutta Mô Tả Trải Nghiệm Giác Quan Ban Đầu Dựa Trên Một Ārammaṇa Mới
- About the first fourth of the “WebLink: suttacentral: Chachakka Sutta (MN 148)” discusses the following steps: “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā.” (repeated for all six sense faculties.)
Khoảng một phần tư đầu của “WebLink: suttacentral: Chachakka Sutta (MN 148)” bàn về các bước sau: “Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassa paccayā vedanā, vedanā paccayā taṇhā.” (được lặp lại cho cả sáu căn).
The sutta describes the automatic and instantaneous response to a new ārammaṇa. In several posts, we discussed all those steps in detail. Very briefly, those steps are (just focusing on the cakkhu viññāṇa):
Sutta mô tả phản ứng tự động và tức thời đối với một ārammaṇa mới. Trong nhiều bài viết, chúng ta đã thảo luận chi tiết các bước này. Tóm tắt rất ngắn gọn, các bước đó là (chỉ tập trung vào cakkhu viññāṇa):
- With the coming together (contact) between cakkhu (or cakkhu pasāda rūpa) and a rūpa (which is a “snapshot” of that external rūpa created in the mind according to one’s saṁyojana/anusaya), cakkhu viññāṇa Cakkhu is NOT the physical eyes, and rūpa is not the “external rūpa.” See “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation” and other posts in the “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā)” section.
Khi có sự “hội tụ” (tiếp xúc) giữa cakkhu (hay cakkhu pasāda rūpa) và một rūpa (là “ảnh chụp” của rūpa bên ngoài được tạo trong tâm theo saṁyojana/anusaya của mỗi người), cakkhu viññāṇa sinh khởi. Cakkhu KHÔNG phải là mắt vật lý, và rūpa cũng không phải là “rūpa bên ngoài.” Xem “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation” và các bài khác trong phần “Sotāpanna Stage via Understanding Perception (Saññā)”.
- If that rūpa triggers kāma guṇa, one may become interested in it (if one has the corresponding “saŋ gati”). The next step only occurs if one has such matching gati for that rūpa or that ārammaṇa. See “Kāma Guṇa – Origin of Attachment (Taṇhā)” in the same section.
Nếu rūpa đó kích hoạt kāma guṇa, người ta có thể trở nên quan tâm đến nó (nếu có “saŋ gati” tương ứng). Bước tiếp theo chỉ xảy ra nếu người đó có gati phù hợp với rūpa hoặc ārammaṇa đó. Xem “Kāma Guṇa – Origin of Attachment (Taṇhā)” trong cùng phần.
- If one has matching “saŋ gati,” then a corresponding “samphassa-jā-vedanā” arises AUTOMATICALLY. See “Vipāka Vedanā and ‘Samphassa jā Vedanā’ in a Sensory Event.”
Nếu có “saŋ gati” phù hợp, thì một samphassa-jā-vedanā tương ứng sẽ sinh khởi TỰ ĐỘNG. Xem “Vipāka Vedanā and ‘Samphassa jā Vedanā’ in a Sensory Event.”
- The next step, “vedanā paccayā taṇhā,” happens if that “samphassa-jā-vedanā” is strong enough to take further action. We discussed that last step in “Kāma Guṇa – Origin of Attachment (Taṇhā).”
Bước tiếp theo, “vedanā paccayā taṇhā,” xảy ra nếu samphassa-jā-vedanā đó đủ mạnh để dẫn đến hành động tiếp theo. Chúng ta đã thảo luận bước cuối này trong “Kāma Guṇa – Origin of Attachment (Taṇhā).”
A Ārammaṇa triggers sensory Experiences
Một Ārammaṇa Kích Hoạt Trải Nghiệm Giác Quan
- Therefore, the sutta describes the events that occur when a new ārammaṇa comes to mind via one of the six internal sense bases (internal āyatana).
Vì vậy, sutta mô tả những sự kiện xảy ra khi một ārammaṇa mới đến với tâm qua một trong sáu căn bên trong (āyatana nội tại).
- It is essential to see that ALL these activities happen AUTOMATICALLY and INSTANTANEOUSLY. They do not require CONSCIOUS thinking. There is no INTENTION involved.
Điều quan trọng là phải thấy rằng TẤT CẢ các hoạt động này xảy ra TỰ ĐỘNG và TỨC THỜI. Chúng không cần suy nghĩ CÓ Ý THỨC. Không có Ý ĐỊNH nào tham gia vào.
- That is a critical point to understand. You might say, “I can use any sensory faculties (internal āyatana) anytime I want to.” That is true. But think about any event, and you can ALWAYS trace it back to an ārammaṇa that comes to mind on its own.
Đây là một điểm then chốt cần hiểu. Bạn có thể nói: “Tôi có thể dùng bất kỳ căn nào (āyatana nội tại) bất cứ khi nào tôi muốn.” Điều đó đúng. Nhưng nếu suy xét bất kỳ sự kiện nào, bạn LUÔN có thể truy ngược nó về một ārammaṇa đã tự phát sinh trong tâm.
- For example, you may see and hear many things when walking down a crowded street. But one sight or sound could stop you and start doing something else. You may see an eye-catching item in a store window, stop to look at it, and then go inside to buy it. That was triggered via, “cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.” The sutta describes what happens ONLY at the MOMENT that you saw the item. Once you get “attached to it,” you start generating vacī saṅkhāra (consciously thinking about the item) and kāya saṅkhāra (going inside the store). That is the “kamma generation” stage. We will discuss that in later posts.
Ví dụ, khi đi trên một con phố đông đúc, bạn có thể thấy và nghe rất nhiều thứ. Nhưng một hình ảnh hoặc âm thanh nào đó có thể khiến bạn dừng lại và bắt đầu làm điều gì khác. Bạn có thể nhìn thấy một món đồ bắt mắt trong cửa sổ cửa hàng, dừng lại nhìn nó, rồi bước vào trong để mua. Điều đó được kích hoạt qua “cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.” Sutta chỉ mô tả những gì xảy ra NGAY TẠI KHOẢNH KHẮC bạn nhìn thấy món đồ đó. Khi bạn đã “dính mắc vào nó”, bạn bắt đầu tạo ra vacī saṅkhāra (suy nghĩ có ý thức về món đồ) và kāya saṅkhāra (bước vào cửa hàng). Đó là giai đoạn “tạo kamma”. Chúng ta sẽ bàn về điều đó trong các bài viết sau.
- Even in the middle of a discussion, one may get a new idea, and then everyone may start talking about that new idea he/she presented. The conversation changes to a new topic with the new ārammaṇa. That happened with a dhammā (an idea) that came to the mind via “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.”
Ngay cả khi đang trò chuyện, một người có thể nảy ra ý tưởng mới, và sau đó mọi người bắt đầu nói về ý tưởng mới đó. Cuộc trò chuyện chuyển sang một chủ đề mới với ārammaṇa mới. Điều đó xảy ra với một dhammā (ý tưởng) đến với tâm qua “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.”
Chachakka Sutta Describes Only Kamma Vipāka
Chachakka Sutta Chỉ Mô Tả Kamma Vipāka
- All the steps in #2 above happen within a fraction of a second. There is no conscious thinking involved. They are all kamma vipāka.
Tất cả các bước trong mục #2 ở trên xảy ra trong một phần rất nhỏ của giây. Không có suy nghĩ có ý thức nào tham gia. Tất cả đều là kamma vipāka.
- Of course, that process describes only those events immediately following the INITIAL sensory contact. One can deliberately experience that sensory contact again and again after the initial experience. For example, one may keep looking at an interesting sight or keep listening to a pleasing sound. That is when one accumulates a new kamma (if done with greed, anger, or ignorance). We will discuss those steps in future posts involving Paṭicca Samuppāda.
Dĩ nhiên, quá trình đó chỉ mô tả những sự kiện xảy ra ngay sau lần tiếp xúc giác quan BAN ĐẦU. Sau trải nghiệm ban đầu, người ta có thể cố ý trải nghiệm lại sự tiếp xúc giác quan đó nhiều lần. Ví dụ, người ta có thể tiếp tục nhìn một cảnh thú vị hoặc tiếp tục nghe một âm thanh dễ chịu. Chính lúc đó người ta tích lũy kamma mới nếu làm với tham, sân hay si. Chúng ta sẽ thảo luận các bước đó trong những bài viết sau liên quan đến Paṭicca Samuppāda.
- Results of past kamma automatically lead to kamma vipāka. Based on them, we create a new kamma. That is how the rebirth process continues.
Kết quả của kamma quá khứ tự động dẫn đến kamma vipāka. Dựa trên đó, chúng ta tạo ra nghiệp mới. Đó là cách vòng luân hồi tái sinh tiếp tục.
Sensory Inputs – One “Packet” At a Time
Các Đầu Vào Giác Quan – Từng “Gói” Một
- As I discussed in detail in the previous post, the brain first processes all our sensory inputs in “packets.” The brain can process those six types of data in parallel (at the same time). Each “packet” lasts about one-hundredth of a second (10 milliseconds) in duration. Those processed signals arrive at the seat of the mind (hadaya vatthu) located on the mental body (manomaya kāya or gandhabba). The mind, in turn, analyzes only ONE packet of information at a time. See the previous post, “Vision Is a Series of ‘Snapshots’ – Movie Analogy.”
Như tôi đã trình bày chi tiết trong bài trước, não trước hết xử lý tất cả các đầu vào giác quan của chúng ta theo từng “gói”. Não có thể xử lý sáu loại dữ liệu đó song song (cùng một lúc). Mỗi “gói” kéo dài khoảng một phần trăm giây (10 mili giây). Các tín hiệu đã được xử lý đó đến hadaya vatthu (nơi cư trú của tâm) nằm trong thân tâm (manomaya kāya hay gandhabba). Đến lượt mình, tâm chỉ phân tích MỘT gói thông tin tại một thời điểm. Xem bài trước “Vision Is a Series of ‘Snapshots’ – Movie Analogy.”
- For example, while the mind is processing a “sight” or rūpa rūpa, it CAN NOT process a “sound” or a “sadda rūpa.” After analyzing that “snapshot” of sight the mind switches to another sensory input. Of course, our eyes and ears do not “die” momentarily. It is just that “cakkhu,” for example, is ALIVE (or ACTIVE) only while the mind is processing input from the physical eyes.
Ví dụ, khi tâm đang xử lý một “hình ảnh” hay rūpa rūpa, nó KHÔNG thể xử lý một “âm thanh” hay sadda rūpa. Sau khi phân tích “ảnh chụp” thị giác đó, tâm chuyển sang một đầu vào giác quan khác. Dĩ nhiên mắt và tai của chúng ta không “chết” tạm thời. Chỉ là cakkhu, chẳng hạn, chỉ “SỐNG” (hay HOẠT ĐỘNG) khi tâm đang xử lý tín hiệu từ mắt vật lý.
- Therefore, ONLY ONE internal āyatana is “ALIVE” at a given moment. Our “cakkhu” comes alive while the mind receives a “snapshot” of an external rūpa. The “sota” is alive (or active) only during a brief moment of receiving a “bit of sound” like just a word. They come to the mind in “packets,” not as a continuous stream. But it SEEMS that we experience them all simultaneously since the mind processes all inputs very quickly.
Vì vậy, tại một thời điểm chỉ có MỘT āyatana nội tại là “HOẠT ĐỘNG”. Cakkhu “sống dậy” khi tâm nhận một “ảnh chụp” của một rūpa bên ngoài. Sota chỉ “hoạt động” trong khoảnh khắc ngắn khi nhận một “mẩu âm thanh”, ví dụ như một từ. Chúng đến với tâm theo từng “gói”, không phải như một dòng liên tục. Nhưng chúng ta CẢM THẤY NHƯ trải nghiệm tất cả cùng lúc vì tâm xử lý các đầu vào rất nhanh.
- The following example may help to get the basic idea. We have seen those signposts where a message runs one letter at a time, but at a fast rate. Only one letter is on display at a given moment. But within a fraction of a second, that letter turns off, the next letter turns on, and so on. Since it happens fast, we can read the message.
Ví dụ sau đây có thể giúp hiểu ý tưởng cơ bản. Chúng ta đã thấy những bảng điện tử hiển thị thông điệp chạy từng chữ cái một nhưng với tốc độ rất nhanh. Tại một thời điểm chỉ có một chữ cái được hiển thị. Nhưng trong một phần nhỏ của giây, chữ cái đó tắt đi, chữ cái tiếp theo bật lên, rồi tiếp tục như vậy. Vì diễn ra rất nhanh nên chúng ta vẫn đọc được thông điệp.
- The mind is swift. It can—not only put together such a stream of incoming signals—but also separate the six sensory inputs. In the previous post (see #8 there), I briefly mentioned that the mind does this with the help of the manasikāra cetasika.
Tâm rất nhanh. Nó không chỉ có thể ghép các dòng tín hiệu đến liên tục như vậy lại với nhau mà còn có thể tách riêng sáu loại đầu vào giác quan. Trong bài trước (xem mục #8), tôi đã nói ngắn gọn rằng tâm làm điều đó với sự trợ giúp của manasikāra cetasika.
- More details in “Citta and Cetasika – How Viññāṇa (Consciousness) Arises.”
Chi tiết hơn xem “Citta and Cetasika – How Viññāṇa (Consciousness) Arises.”
If Cakkhu Is “Attā,” It Must Be Alive (or Operational) All The Time
Nếu Cakkhu Là “Attā”, Thì Nó Phải Luôn Luôn Tồn Tại (Hoạt Động)
Now let us discuss the next verse in the sutta. It helps understand what is meant by the critical Pāli words attā and sakkāya diṭṭhi.
Bây giờ hãy bàn về câu tiếp theo trong sutta. Nó giúp hiểu ý nghĩa của các thuật ngữ Pāli quan trọng attā và sakkāya diṭṭhi.
- We perceive a “self” that sees, hears, tastes, smells, touches, and recalls dhammā all simultaneously.
Chúng ta cảm nhận một “cái tôi” đang thấy, nghe, nếm, ngửi, chạm và nhớ lại dhammā cùng một lúc.
- However, we do not experience all six sensory inputs simultaneously. The mind receives only a brief “snapshot” at a time even with just one sensory input. See, “Vision Is a Series of ‘Snapshots’ – Movie Analogy.”
Tuy nhiên, chúng ta không trải nghiệm cả sáu đầu vào giác quan cùng lúc. Tâm chỉ nhận một “ảnh chụp” rất ngắn tại mỗi thời điểm ngay cả khi chỉ có một loại đầu vào giác quan. Xem “Vision Is a Series of ‘Snapshots’ – Movie Analogy.”
- In other words, our six internal āyatana of cakkhu, sota, ghāna, jivhā, kāya, and mano arise ONLY if a corresponding ārammaṇa As I have emphasized, our physical eyes, ears, nose, tongue, and body are not our internal āyatana. See “Buddhist Worldview – Introduction.”
Nói cách khác, sáu āyatana bên trong của chúng ta là cakkhu, sota, ghāna, jivhā, kāya và mano chỉ sinh khởi khi có một ārammaṇa tương ứng xuất hiện. Như tôi đã nhấn mạnh, mắt, tai, mũi, lưỡi và thân vật lý của chúng ta không phải là āyatana bên trong. Xem “Buddhist Worldview – Introduction.”
- Therefore, “one’s self” is not in ANY of those 36 entities. All those come into existence momentarily and pass away. That happens from time to time only when an ārammaṇa is registered.
Vì vậy, “cái tôi” không nằm trong BẤT KỲ thực thể nào trong 36 thực thể đó. Tất cả chúng chỉ sinh khởi trong khoảnh khắc rồi diệt đi. Điều đó chỉ xảy ra khi một ārammaṇa được ghi nhận.
- That is a critical conclusion that is related to anattā. It will also become clear that anattā differs from anatta (without the long “ā”). Let us discuss anattā in detail now.
Đây là kết luận quan trọng liên quan đến anattā. Đồng thời cũng sẽ thấy rằng anattā khác với anatta (không có dấu “ā” dài). Bây giờ chúng ta sẽ bàn chi tiết về anattā.
A “Self” Is Not Involved in The Preceding Processes
Không Có “Cái Tôi” Tham Gia Vào Các Tiến Trình Trên
- After going through the steps in #2 above, the next part of the sutta starts with the verse:
Sau khi trải qua các bước trong mục #2 ở trên, phần tiếp theo của sutta bắt đầu với câu:
“Cakkhu attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati. Cakkhussa uppādopi vayopi paññāyati. Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti. Tasmā taṁ na upapajjati: ‘cakkhu attā’ti yo vadeyya. Iti cakkhu anattā.”
Loosely translated: “If anyone says, ‘The cakkhu is self,’ (or ‘seeing is mine’ or ‘it is I who see’) that is not tenable. The arising and disappearing of cakkhu (not the physical eye) is evident. If cakkhu is ‘self,’ that would imply: ‘my self arises and disappears’ OR ‘I come into being momentarily and disappear.’ That is why it cannot be argued that ‘The eye is self.’ Thus cakkhu is ‘not-self’ or ‘anattā.’” (“na attā” for “not attā” rhymes as “anattā,” just as “na āgāmi” rhymes as “Anāgāmi.”)
Tạm dịch: “Nếu ai nói ‘cakkhu là tự ngã’ (hay ‘sự thấy là của tôi’ hoặc ‘tôi là người thấy’), thì điều đó không hợp lý. Sự sinh và diệt của cakkhu (không phải con mắt vật lý) là điều hiển nhiên. Nếu cakkhu là ‘tự ngã’ thì điều đó có nghĩa: ‘tự ngã của tôi sinh lên rồi diệt đi’ hoặc ‘tôi sinh lên trong khoảnh khắc rồi biến mất.’ Vì vậy không thể nói ‘con mắt là tự ngã.’ Do đó cakkhu là ‘không phải tự ngã’ hay anattā.” (“na attā” nghĩa là “không phải attā” và đọc thành “anattā”, giống như “na āgāmi” đọc thành “Anāgāmi.”)
- That verse is then repeated for the other five entities related to cakkhu, i.e., rūpa, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu samphassa-jā-vedanā, and taṇhā. The last verse in that series is: “Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṁ anattā, cakkhusamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.”
Câu này sau đó được lặp lại cho năm thực thể khác liên quan đến cakkhu, tức là rūpa, cakkhu viññāṇa, cakkhu samphassa, cakkhu samphassa-jā-vedanā và taṇhā. Câu cuối trong chuỗi đó là: “Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṁ anattā, cakkhusamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.”
- Then that is repeated for the six entities associated with sota, ghāna, jivhā, kāya, and mano (6 × 6). The last verse is: “Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṁ anattā, manosamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.” At this point, we are about halfway through the text in the sutta.
Sau đó điều này được lặp lại cho sáu thực thể liên quan đến sota, ghāna, jivhā, kāya và mano (6 × 6). Câu cuối là: “Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṁ anattā, manosamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.” Đến đây chúng ta đã đi được khoảng một nửa nội dung của sutta.
- Therefore, no “self” can be found in any of those.
Vì vậy, không có “cái tôi” nào có thể tìm thấy trong bất kỳ thực thể nào trong số đó.
- Now let us discuss two other suttas briefly to make those points clear.
Bây giờ chúng ta sẽ bàn ngắn gọn về hai sutta khác để làm rõ các điểm này.
Bāhiya Sutta – “Diṭṭhe Diṭṭhamattaṁ Bhavissati”
Bāhiya Sutta – “Diṭṭhe Diṭṭhamattaṁ Bhavissati”
- In the “WebLink: suttacentral: Bāhiya Sutta (Udāna 1.10),” the Buddha tells Bāhiya, “Tasmātiha te, bāhiya, evaṁ sikkhitabbaṁ: ‘diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissatī’ti.”
Trong “WebLink: suttacentral: Bāhiya Sutta (Udāna 1.10),” Đức Phật dạy Bāhiya: “Tasmātiha te, bāhiya, evaṁ sikkhitabbaṁ: diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissatī’ti.”
Translated: “Bāhiya, you should train yourself the following way. At any moment, what you see (diṭṭhe) is just a snapshot (diṭṭhamattaṁ is literally, ‘trace of a sight.’) What you hear (sute) is a brief sound (sutamattaṁ.) What you experience with taste, smell, and touch (mute) is a trace of that (mutamattaṁ.) Your viññāṇa (viññāte) is a trace of viññāṇa (viññātamattaṁ.)
Dịch: “Bāhiya, ông nên tự huấn luyện mình theo cách sau. Bất cứ lúc nào, điều ông thấy (diṭṭhe) chỉ là một ‘ảnh chụp’ (diṭṭhamattaṁ nghĩa đen là ‘dấu vết của sự thấy’). Điều ông nghe (sute) chỉ là một âm thanh thoáng qua (sutamattaṁ). Điều ông trải nghiệm qua vị, mùi và xúc chạm (mute) chỉ là dấu vết của những điều đó (mutamattaṁ). Viññāṇa của ông (viññāte) chỉ là dấu vết của viññāṇa (viññātamattaṁ).
Then the Buddha further explains, “Yato kho te, bāhiya, diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati, tato tvaṁ, bāhiya, na tena; yato tvaṁ, bāhiya, na tena tato tvaṁ, bāhiya, na tattha; yato tvaṁ, bāhiya, na tattha, tato tvaṁ, bāhiya, nevidha na huraṁ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā” ti.
Sau đó Đức Phật giải thích thêm: “Yato kho te, bāhiya, diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati, tato tvaṁ, bāhiya, na tena; yato tvaṁ, bāhiya, na tena tato tvaṁ, bāhiya, na tattha; yato tvaṁ, bāhiya, na tattha, tato tvaṁ, bāhiya, nevidha na huraṁ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā.”
Translated: “Since what you see (diṭṭhe) is just a snapshot (and similarly for others), Bāhiya, there is no ‘you’ involved there; because of that, Bāhiya, you should not get attached (na tattha); if you do that, Bāhiya, ‘you’ are not in this existence (nevidha) or another existence (na huraṁ) or in between those two (na ubhayam antarena). That (understanding) is the end of suffering (Esevanto dukkhassā).”
Dịch: “Vì điều ông thấy (diṭṭhe) chỉ là một ‘ảnh chụp’ (và tương tự đối với các giác quan khác), Bāhiya, nên không có ‘ông’ nào trong đó; vì vậy Bāhiya, ông không nên dính mắc (na tattha). Nếu làm được như vậy, Bāhiya, ‘ông’ sẽ không ở trong đời này (nevidha), cũng không ở đời khác (na huraṁ), cũng không ở giữa hai nơi ấy (na ubhayam antarena). Đó chính là sự chấm dứt khổ đau (Esevanto dukkhassā).”
My comments:
Nhận xét của tôi:
- That means it is incorrect to say there is a “self” experiencing those traces of sensory events. Those are just results (vipāka) of past kamma, i.e., causes bring corresponding results. We will explain this further with the Mālukyaputta Sutta
Điều đó có nghĩa là không đúng khi nói có một “cái tôi” đang trải nghiệm những dấu vết của các sự kiện giác quan đó. Chúng chỉ là kết quả (vipāka) của kamma quá khứ, tức là nhân đưa đến quả tương ứng. Chúng ta sẽ giải thích thêm điều này với Mālukyaputta Sutta dưới đây.
- However, the above description may give the impression that everything is deterministic. That is not so, and that will become clear when we address what happens following the initial “vipāka”
Tuy nhiên, mô tả trên có thể khiến người ta nghĩ rằng mọi thứ đều hoàn toàn định sẵn. Không phải vậy, và điều này sẽ rõ hơn khi chúng ta bàn về những gì xảy ra sau giai đoạn “vipāka ban đầu”.
- Many people incorrectly translate “mattam” to English as “only.” For example, most current translators translate “diṭṭhe diṭṭhamattaṁ” as “seeing is only seeing.”
Nhiều người dịch sai từ mattam sang tiếng Anh là “only” (chỉ). Ví dụ, hầu hết các bản dịch hiện nay dịch “diṭṭhe diṭṭhamattaṁ” thành “thấy chỉ là thấy mà thôi.”.
- Diṭṭhamatta means “a snapshot” (literally a “trace of seeing.”). For example, appamatta means “insignificant.” “appa” means “little” and “matta” means “a trace.” Matta is “mātra” in Sanskrit and “මාත් ර” in Sinhala. As we discussed in the previous post, the mind (or the viññāṇa) gives us the illusion of a continuous sensory experience implying an “experiencer.” That is why the Buddha said that viññāṇa is a magician. See #2 of “Vision Is a Series of ‘Snapshots’ – Movie Analogy.”
Diṭṭhamatta có nghĩa là “một ảnh chụp” (nghĩa đen là “dấu vết của sự thấy”). Ví dụ, appamatta nghĩa là “không đáng kể”. appa nghĩa là “ít”, còn matta nghĩa là “dấu vết”. Matta tương ứng với mātra trong tiếng Sanskrit và “මාත් ර” trong tiếng Sinhala. Như đã thảo luận trong bài trước, tâm (hay viññāṇa) tạo cho chúng ta ảo giác về một trải nghiệm giác quan liên tục, hàm ý có một “người trải nghiệm”. Vì vậy Đức Phật nói viññāṇa giống như một ảo thuật gia. Xem mục #2 của “Vision Is a Series of ‘Snapshots’ – Movie Analogy.”
Mālukyaputta Sutta – Same Verse In More Details
Mālukyaputta Sutta – Cùng Câu Kệ Được Giải Thích Chi Tiết Hơn
- Those above verses in #8 are also in the “WebLink: suttacentral: Mālukyaputta Sutta (SN 35.95),” where the Buddha tells bhikkhu Mālukyaputta,
Những câu kệ ở mục #8 cũng xuất hiện trong “WebLink: suttacentral: Mālukyaputta Sutta (SN 35.95)”, mà ở đó Đức Phật dạy bhikkhu Mālukyaputta:
“Ettha ca te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati. Yato kho te, mālukyaputta, diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati, sute sutamattaṁ bhavissati, mute mutamattaṁ bhavissati, viññāte viññātamattaṁ bhavissati; tato tvaṁ, mālukyaputta, na tena. Yato tvaṁ, mālukyaputta, na tena; tato tvaṁ, mālukyaputta, na tattha. Yato tvaṁ, mālukyaputta, na tattha; tato tvaṁ, mālukyaputta, nevidha, na huraṁ, na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā”ti.
- That is very similar to Bāhiya Sutta However, now bhikkhu Mālukyaputta recounts what he understood. That is very informative.
Điều này rất giống với Bāhiya Sutta ở trên. Tuy nhiên, ở đây bhikkhu Mālukyaputta thuật lại điều ông đã hiểu. Điều này rất hữu ích để làm sáng tỏ ý nghĩa.
Mālukyaputta Sutta – What Happens If One Gets Attached
Mālukyaputta Sutta – Điều Gì Xảy Ra Nếu Một Người Trở Nên Dính Mắc
- Bhikkhu Mālukyaputta then says that he understood what the Buddha meant by the above verse. He explains his understanding:
Bhikkhu Mālukyaputta sau đó nói rằng ông đã hiểu ý nghĩa mà Đức Phật muốn nói trong câu kinh trên. Ông giải thích sự hiểu biết của mình:
‘Rūpaṁ disvā sati muṭṭhā,
Piyaṁ nimittaṁ manasi karoto;
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā rūpasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evaṁ ācinato dukkhaṁ,
ārā nibbāna vuccati.’
Translation:
Bản dịch:
“When one sees a form (rūpa) without mindfulness (i.e., without knowing that it is just a trace of ‘seeing’),
Khi một người thấy một rūpa mà không có chánh niệm (tức là không biết rằng đó chỉ là một “dấu vết của sự thấy”),
one gets attached to that (nimitta or ārammaṇa),
người ấy trở nên dính mắc vào nó (nimitta hay ārammaṇa),
One experiences it with an infatuated mind (with greed)
Người ấy trải nghiệm nó với một tâm mê đắm (với tham),
And remains bound to it.
và bị ràng buộc vào nó.
“Many feelings flourish within,
“Nhiều cảm thọ phát sinh và tăng trưởng bên trong,
Originating from the mind thinking about many related rūpa (anekā rūpasambhavā);
Phát sinh từ việc tâm suy nghĩ về nhiều rūpa liên quan (anekā rūpasambhavā);
Greed and anger as well
tham và sân cũng xuất hiện,
By which one’s mind becomes disturbed;
Do đó tâm trở nên rối loạn;
For one who accumulates suffering thus
Đối với người tích lũy khổ đau theo cách như vậy
Nibbāna is far away.
thì Nibbāna còn rất xa.
Mālukyaputta Sutta – What Happens If One Does Not Get Attached
Mālukyaputta Sutta – Điều Gì Xảy Ra Nếu Một Người Không Dính Mắc
- Bhikkhu Mālukyaputta then says the following about how one needs to train oneself to attain Nibbāna:
Sau đó bhikkhu Mālukyaputta nói về cách một người cần rèn luyện để đạt đến Nibbāna:
‘Na so rajjati rūpesu,
rūpaṁ disvā paṭissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.
Yathāssa passato rūpaṁ,
sevato cāpi vedanāṁ;
Khīyati nopacīyati,
evaṁ so caratī sato;
Evaṁ apacinato dukkhaṁ,
santike nibbāna vuccati.’
Translation:
Bản dịch:
“When one sees a form with mindfulness (with proper understanding)
“Khi một người thấy một rūpa với chánh niệm (với sự hiểu biết đúng đắn),
One is not inflamed by lust for forms;
Người ấy không bị đốt cháy bởi dục vọng đối với các rūpa;
One experiences it with a dispassionate mind
Người ấy trải nghiệm nó với một tâm không dính mắc,
And does not hold on to it tightly.
Và không bám chặt vào nó.
“For one acting mindfully in such a way
“Đối với người hành xử với chánh niệm như vậy
Without attaching to the form,
Không dính mắc vào rūpa,
Even while one experiencing those feelings;
Ngay cả khi vẫn trải nghiệm các cảm thọ đó;
Suffering is exhausted, not built up
Khổ đau được tiêu trừ, không tích lũy thêm
For one not piling up suffering thus,
Đối với người không chất chồng khổ đau như vậy,
Nibbāna is near.”
Nibbāna ở rất gần.”
May 4, 2025: A deeper and detailed analysis of both the Bāhiya Sutta and the Mālukyaputta Sutta is in “‘Diṭṭhe Diṭṭhamattaṁ Bhavissati’ – Connection to Saññā.”
Ngày 4/5/2025: Một phân tích sâu hơn và chi tiết hơn về cả Bāhiya Sutta và Mālukyaputta Sutta có trong bài “‘Diṭṭhe Diṭṭhamattaṁ Bhavissati’ – Connection to Saññā.”
Next Post
Bài Tiếp theo
- From what bhikkhu Mālukyaputta stated above, we can see that it is not correct to say that it is “no-self,” either. After the “vipāka stage” that comes with a new ārammaṇa is over, it is possible to “take control” of the sensory experience.That is possible ONLY IF one comprehends that anattā nature is involved in the vipāka Without that understanding, one would have sakkāya diṭṭhi as the sutta points out next.
Từ những gì bhikkhu Mālukyaputta đã trình bày ở trên, chúng ta có thể thấy rằng cũng không đúng khi nói rằng đó là “không có tự ngã”. Sau khi “giai đoạn vipāka” đi kèm với một ārammaṇa mới kết thúc, người ta có thể “nắm quyền kiểm soát” trải nghiệm giác quan đó. Điều đó chỉ có thể xảy ra NẾU người ta hiểu rằng bản chất anattā có liên quan đến giai đoạn vipāka. Nếu không có sự hiểu biết đó, người ta sẽ có sakkāya diṭṭhi, như sutta sẽ chỉ ra tiếp theo.
- Aside from those who are anxious to see why it is not correct to say that it is “no-self,” either: At the end of the vipāka stage (at the step, “vedanā paccayā taṇhā”), a new phase of the sensory experience starts. That is the “kamma accumulation” stage. That new phase could last long if the mind is firmly attached to that ārammaṇa. One may think about more ways of enjoying that ārammaṇa, speak about it, and do things to pursue that ārammaṇa. All those are saṅkhāra, and they lead to kamma viññāṇa via, “saṅkhāra paccayā viññāṇa.”
Ngoài ra, đối với những người đang muốn hiểu vì sao cũng không đúng khi nói rằng đó là “không có tự ngã”: Ở cuối giai đoạn vipāka (tại bước “vedanā paccayā taṇhā”), một giai đoạn mới của trải nghiệm giác quan bắt đầu. Đó là giai đoạn “tích lũy kamma”. Giai đoạn mới này có thể kéo dài nếu tâm bám chặt vào ārammaṇa đó. Người ta có thể suy nghĩ thêm nhiều cách để tận hưởng ārammaṇa đó, nói về nó và thực hiện các hành động để theo đuổi ārammaṇa đó. Tất cả những điều đó là saṅkhāra, và chúng dẫn đến kamma viññāṇa qua bước “saṅkhāra paccayā viññāṇa.”
- However, Chachakka sutta starts at the vipāka stage (with a sensory experience) and shows how one starts accumulating kamma ONLY IF one has saṅgati (if one has the corresponding “saŋ gati”). See #2 above. That decision to “get attached” is made at the votthapana stage of a citta vīthi. See #15 of “Avyākata Paṭicca Samuppāda for Vipāka Viññāṇa.”
Tuy nhiên, Chachakka sutta bắt đầu từ giai đoạn vipāka (với một trải nghiệm giác quan) và cho thấy người ta bắt đầu tích lũy kamma CHỈ KHI có saṅgati (tức là có “saŋ gati” tương ứng). Xem mục #2 ở trên. Quyết định “bám chấp” đó được đưa ra tại giai đoạn votthapana của một citta vīthi. Xem mục #15 của “Avyākata Paṭicca Samuppāda for Vipāka Viññāṇa.”
- That is what bhikkhu Mālukyaputta explained in #10 and #11 above. We will discuss that in detail after finishing the discussion on the Chachakka Sutta.
Đó chính là điều bhikkhu Mālukyaputta đã giải thích ở mục #10 và #11 ở trên. Chúng ta sẽ thảo luận chi tiết hơn sau khi hoàn tất phần bàn về Chachakka Sutta.
- Details of that “kamma accumulation” process will depend on whether one still has sakkāya diṭṭhi. That means one does not realize that there is no “self” or “attā” involved in that initial sensory experience due to kamma vipāka.
Chi tiết của quá trình “tích lũy kamma” đó phụ thuộc vào việc người đó còn sakkāya diṭṭhi hay không. Điều đó có nghĩa là người ấy chưa nhận ra rằng không có “cái tôi” hay “attā” nào tham gia vào trải nghiệm giác quan ban đầu do kamma vipāka.