Saṅkhāra – What It Really Means / Saṅkhāra – Ý Nghĩa Thực Sự Của Nó

February 25, 2017; revised January 3, 2018; November 1, 2018; July 25, 2019; May 17, 2020; rewritten January 23, 2021; revised January 26, 2021; December 23, 2022; last revised December 5, 2024; rewritten April 19, 2025

Ngày 25/02/2017; sửa ngày 03/01/2018; 01/11/2018; 25/07/2019; 17/05/2020; viết lại ngày 23/01/2021; sửa ngày 26/01/2021; 23/12/2022; sửa lần cuối ngày 05/12/2024; viết lại ngày 19/04/2025

Saṅkhāra are our response to sensory inputs. The initial response (in the purāṇa kamma stage) happens without us being aware and determined by the unbroken saṁyojana and gati at that moment; these saṅkhāra belong to the saṅkappa category. The conscious response occurs in the nava kamma stage, where vacī saṅkhāra plays a critical role. Abhisaṅkhāra generation plays a role in both stages.

Saṅkhāra là phản ứng của chúng ta trước các đối tượng giác quan. Phản ứng ban đầu (ở giai đoạn purāṇa kamma) xảy ra mà chúng ta không hay biết, và được quyết định bởi các saṁyojana chưa bị cắt đứt cùng gati tại thời điểm đó; các saṅkhāra này thuộc loại saṅkappa. Phản ứng có ý thức xảy ra ở giai đoạn nava kamma, trong đó vacī saṅkhāra đóng vai trò then chốt. Việc tạo ra abhisaṅkhāra diễn ra trong cả hai giai đoạn này.

Saṅkhāra Only Refers to Immoral Actions, Speech, and Thoughts

Saṅkhāra Chỉ Liên Quan Đến Hành Động, Lời Nói và Tư Tưởng Bất Thiện

1. The word saṅkhāra comes from “saŋ” + “khāra” or actions that involve “saŋ” (rāga, dosa, or moha); see “What is “Saŋ”? Meaning of Sansāra (or Saṁsāra)”. All saṅkhāra arise in the mind.

Từ saṅkhāra xuất phát từ “saŋ” + “khāra”, tức là các hành động có dính líu đến “saŋ” (rāga, dosa hoặc moha); xem bài “What is ‘Saŋ’? Meaning of Sansāra (or Saṁsāra)”. Tất cả saṅkhāra đều khởi lên trong tâm.

• Attachment to sensory experiences is the root cause of generating thoughts with rāga, dosa, or moha. Such thoughts also lead to immoral speech and actions, which bring their results (vipāka) in the future.

Sự chấp thủ vào các trải nghiệm giác quan là nguyên nhân gốc rễ sinh ra các tư tưởng có rāga, dosa hoặc moha. Những tư tưởng ấy cũng dẫn đến lời nói và hành động bất thiện, và sẽ cho quả (vipāka) trong tương lai.

• Immoral thoughts could be mano saṅkhāra or vacī saṅkhāra. Vacī saṅkhāra are the more potent and cause immoral speech and actions.

Các tư tưởng bất thiện có thể là mano saṅkhāra hoặc vacī saṅkhāra. Vacī saṅkhāra có sức mạnh lớn hơn và dẫn đến lời nói, hành động bất thiện.

• By the way, “kāya saṅkhāra”, in most cases, does not refer to kamma accumulation via bodily actions; here, “kāya” does not refer to the physical body. I may have stated so in old posts, but I will explain this in upcoming posts.

Nhân tiện, trong đa số trường hợp, “kāya saṅkhāra” không chỉ sự tích lũy kamma qua hành động thân xác; ở đây “kāya” không ám chỉ thân vật lý. Tôi có thể đã diễn đạt khác trong các bài cũ, nhưng sẽ giải thích rõ hơn trong các bài sắp tới.

2. Only mano saṅkhāra arises automatically when a new sensory input occurs at the “purāṇa kamma” stage. That happens without us being aware of it, and will be automatic if the corresponding saṁyojana are intact. Those mano saṅkhāra have a special name, saṅkappa. For example, as long as kāma rāga saṁyojana is not broken, kāma saṅkappa will arise automatically. That is stated by “Saṅkappa rāgo purisassa kāmo” in the “WebLink: suttacentral: Nibbedhika Sutta (AN 6.63).”

Chỉ có mano saṅkhāra tự động khởi lên khi một đối tượng giác quan mới xuất hiện ở giai đoạn “purāṇa kamma”. Điều này xảy ra mà chúng ta không hay biết, và sẽ tự động xảy ra nếu các saṁyojana tương ứng vẫn còn nguyên vẹn. Những mano saṅkhāra này có tên đặc biệt là saṅkappa. Ví dụ, chừng nào saṁyojana kāma rāga chưa bị đoạn trừ, thì kāma saṅkappa sẽ tự động khởi lên. Điều này được nêu trong câu: “Saṅkappa rāgo purisassa kāmo” của “WebLink: suttacentral: Nibbedhika Sutta (AN 6.63).”

[Here are some notable suttas where saṅkappa is a central theme:

[Dưới đây là một số sutta quan trọng trong đó saṅkappa là chủ đề trung tâm:

1. MN 117 – Mahācattārīsaka Sutta (The Great Forty) [WebLink: suttacentral: Mahācattārīsaka Sutta (MN 117)]
2. MN 117 – Mahācattārīsaka Sutta (Đại Tứ Thập) [WebLink: suttacentral: Mahācattārīsaka Sutta (MN 117)]

• Context: This discourse provides an in-depth analysis of the Noble Eightfold Path, distinguishing between the mundane and supramundane paths.

Bối cảnh: Bài pháp thoại này phân tích sâu về Bát Thánh Đạo, phân biệt giữa con đường thế tục và siêu thế.

• Relevance to saṅkappa: It elaborates on sammā-saṅkappa (right intention), describing it as intentions of renunciation, non-ill will, and harmlessness.

Liên hệ với saṅkappa: Bài pháp thoại giải thích chi tiết sammā-saṅkappa (chánh tư duy), mô tả đó là tư duy ly dục, không sân hận và không hại.

2. MN 19 – Dvedhāvitakka Sutta (Two Kinds of Thought) [WebLink: suttacentral: Dvedhāvitakka Sutta (MN 19)]
3. MN 19 – Dvedhāvitakka Sutta (Hai Loại Tư duy) [WebLink: suttacentral: Dvedhāvitakka Sutta (MN 19)]

• Context: The Buddha recounts his practice before enlightenment, categorizing thoughts into those that lead to affliction and those that do not.

Bối cảnh: Đức Phật thuật lại sự tu tập của Ngài trước khi giác ngộ, phân loại các tư duy thành những tư duy dẫn đến khổ đau và những tư duy không dẫn đến khổ đau.

• Relevance to saṅkappa: The term vitakka (thought) is closely related to saṅkappa, and the sutta discusses the cultivation of wholesome intentions.

Liên hệ với saṅkappa: Thuật ngữ vitakka (tư duy) có liên hệ mật thiết với saṅkappa, và sutta bàn về việc nuôi dưỡng các ý hướng thiện.

3. AN 4.14 – Saṅkappa Sutta (Intentions) [WebLink: suttacentral: Saṅkappa Sutta (AN 4.14)]
4. AN 4.14 – Saṅkappa Sutta (Ý định) [WebLink: suttacentral: Saṅkappa Sutta (AN 4.14)]

• Context: This discourse lists four types of intentions that lead to the arising of unwholesome states.

Bối cảnh: Bài pháp thoại này liệt kê bốn loại ý định dẫn đến sự sinh khởi của các trạng thái bất thiện.

• Relevance to saṅkappa: It directly addresses the role of intentions in ethical behavior and mental development.

Liên hệ với saṅkappa: Bài pháp thoại trực tiếp chỉ ra vai trò của ý định trong hành vi đạo đức và sự phát triển tâm.

4. SN 45.8 – Maggaṅga Sutta (Factors of the Path) [WebLink: suttacentral: Maggaṅga Sutta (SN 45.8)]
5. SN 45.8 – Maggaṅga Sutta (Các Chi Phần Của Con đường Tu tập) [WebLink: suttacentral: Maggaṅga Sutta (SN 45.8)]

• Context: This sutta outlines the factors of the Noble Eightfold Path.

Bối cảnh: Sutta này trình bày các chi phần của Bát Thánh Đạo.

• Relevance to saṅkappa: It includes sammā-saṅkappa as a crucial component of the path leading to liberation.

Liên hệ với saṅkappa: Sutta bao gồm sammā-saṅkappa như một yếu tố then chốt của con đường dẫn đến giải thoát.

5. DN 22 – Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (The Great Discourse on the Foundations of Mindfulness) [WebLink: suttacentral: Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (DN 22)]
6. DN 22 – Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (Đại kinh Niệm Xứ) [WebLink: suttacentral: Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (DN 22)]

• Context: This comprehensive discourse details the practice of mindfulness.

Bối cảnh: Sutta toàn diện này trình bày chi tiết pháp hành niệm.

• Relevance to saṅkappa: In the contemplation of the mind, the presence or absence of thoughts of renunciation, non-ill will, and harmlessness (sammā-saṅkappa) are observed.

Liên hệ với saṅkappa: Trong phần quán tâm, sự hiện diện hay vắng mặt của các tư duy ly dục, không sân hận và không hại (sammā-saṅkappa) được quan sát.

• The automatic arising of kāma saṅkappa cannot be avoided if the mind has not eliminated kāma rāga saṁyojana. That is not possible with sheer willpower; one must comprehend that the “distorted kāma saññā” is the root cause for kāma rāga. This is why ancient yogis like Āḷāra Kālāma and Uddaka Rāmaputta could not eliminate kāma rāga.

Sự tự động sinh khởi của kāma saṅkappa không thể tránh được nếu tâm chưa đoạn trừ kāma rāga saṁyojana. Điều này không thể đạt được chỉ bằng ý chí; cần phải thấu hiểu rằng “kāma saññā sai lệch” chính là nguyên nhân gốc rễ của kāma rāga. Vì lý do đó mà các yogi cổ xưa như Āḷāra Kālāma và Uddaka Rāmaputta không thể đoạn trừ kāma rāga.

• If the sensory input is strong, the mind advances to the “nava kamma” stage, where conscious thinking with vacī saṅkhāra Those conscious thoughts lead to new kamma accumulation via the mind, speech, and bodily actions. Ancient yogis like Āḷāra Kālāma were able to suppress the nava kamma stage by isolating themselves in deep jungles, but until the purāṇa kamma stage is stopped from arising, kāma rāga saṁyojana will never be broken.

Nếu đối tượng giác quan đủ mạnh, tâm sẽ tiến sang giai đoạn “nava kamma”, nơi các suy nghĩ có ý thức với vacī saṅkhāra diễn ra. Những suy nghĩ có ý thức này dẫn đến sự tích lũy kamma mới qua tâm, lời nói và hành động thân. Các yogi cổ như Āḷāra Kālāma có thể đè nén giai đoạn nava kamma bằng cách ẩn cư nơi rừng sâu, nhưng chừng nào giai đoạn purāṇa kamma chưa bị chặn đứng ngay từ đầu thì kāma rāga saṁyojana sẽ không bao giờ bị cắt đứt.

• For details, see “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation.”

Để biết chi tiết, xem bài “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation”.

Arahants Generate only “Pure Saṅkhāra”

Các bậc Arahant chỉ tạo ra “Saṅkhāra Thuần tịnh”

3. Any living being without a magga phala is a satta (in Pāli, the singular is “satto”). As one attains higher magga phala, one’s mind will move away from the “satta” An Arahant has fully overcome the “satta state.”

Bất kỳ chúng sinh nào chưa chứng magga phala đều là một satta (trong Pāli, số ít là “satto”). Khi đạt được các tầng magga phala cao hơn, tâm dần rời xa “trạng thái satta”. Một bậc Arahant đã hoàn toàn vượt qua “trạng thái satta”.

• In the “WebLink: suttacentral: Satta Sutta (SN 23.2)”: “Rādha, when there is desire (chanda), rāga, and a perception of high value (nandī) of material form (rūpa), there is clinging (satto), strong clinging (visatto) for form, and then an ignorant living-being (satto) is spoken of. Similarly, when there is desire (chanda), rāga, and a perception of high value (nandī) of vedanā … saññā … saṅkhāra … viññāṇa, then an ignorant living-being (satto) is spoken of.”

Trong “WebLink: suttacentral: Satta Sutta (SN 23.2)”: “Này Rādha, khi có dục (chanda), rāga và sự nhận định giá trị cao (nandī) đối với sắc (rūpa), thì có sự chấp thủ (satto), chấp thủ mạnh mẽ (visatto) đối với sắc, và khi ấy được gọi là một chúng sinh vô minh (satto). Tương tự, khi có dục (chanda), rāga và sự nhận định giá trị cao (nandī) đối với vedanā … saññā … saṅkhāra … viññāṇa, thì được gọi là một chúng sinh vô minh (satto).”

• In other words, as long as there is upādāna for pañcakkhandhā (i.e., as long as there is pañcupādānakkhandhā), there is an “ignorant living being” or a “satta.” That living being has not comprehended the “real nature of this world” or “yathābhūta ñāṇa.”

Nói cách khác, chừng nào còn có upādāna đối với pañcakkhandhā (tức là còn pañcupādānakkhandhā), thì còn có một “chúng sinh vô minh” hay một satta. Chúng sinh ấy chưa thấu triệt “bản chất thực của thế gian” hay yathābhūta ñāṇa.

• See “Five Aggregates and Tilakkhaṇa – Introduction” for details.

Xem bài “Five Aggregates and Tilakkhaṇa – Introduction” để biết thêm chi tiết.

4. However, since an Arahant also experiences sensory inputs with vedanā, saññā, etc., it may appear that an Arahant also generates saṅkhāra.

Tuy nhiên, vì một bậc Arahant vẫn kinh nghiệm các đối tượng giác quan với vedanā, saññā, v.v., nên có thể trông như thể một bậc Arahant cũng tạo ra saṅkhāra.

• An Arahant experiences citta saṅkhāra (devoid of rāga, dosa, moha, but with “distorted saññā”) in the “kāma dhātu” stage.

Một bậc Arahant vẫn kinh nghiệm citta saṅkhāra (không có rāga, dosa, moha, nhưng vẫn có “saññā sai lệch”) ở giai đoạn “kāma dhātu”.

• However, the mind of an Arahant will not advance to the “kāma bhava” where the mind attaches to that “distorted saññā” and citta saṅkhāra turn into mano saṅkhāra with rāga, dosa, moha. See the chart and discussion in #6 (and #4) of “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation.”

Tuy nhiên, tâm của một bậc Arahant sẽ không tiến đến “kāma bhava”, nơi tâm bám chấp vào “saññā sai lệch” đó và citta saṅkhāra biến thành mano saṅkhāra với rāga, dosa, moha. Xem sơ đồ và phần thảo luận ở mục #6 (và #4) trong bài “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation”.

• Such citta saṅkhāra that arises in an Arahant are also called “suddha (pure/undefiled) saṅkhāra”: “WebLink: suttacentral: Vajirā Sutta (SN 5.10).” This is a short and succinct sutta. The English translation is incorrect, especially for the verse, “Suddha saṅkhāra puñjoyaṁ, nayidha sattupalabbhati,” which says, “(an Arahant) who generates suddha saṅkhāra is not a satta.”

Những citta saṅkhāra khởi lên nơi một bậc Arahant còn được gọi là “suddha (thuần tịnh, không nhiễm ô) saṅkhāra”: “WebLink: suttacentral: Vajirā Sutta (SN 5.10).” Đây là một sutta ngắn và súc tích. Bản dịch tiếng Anh chưa chính xác, đặc biệt là câu kệ: “Suddha saṅkhāra puñjoyaṁ, nayidha sattupalabbhati,” có nghĩa là: “(Một bậc Arahant) tạo ra suddha saṅkhāra thì không còn là một satta.”

• Thus, all saṅkhāra generated in an Arahant are kammically All others can generate saṅkhāra with kammic consequences. Buddha Dhamma is concerned with only those with kammic consequences.

Do đó, tất cả saṅkhāra được tạo ra nơi một bậc Arahant đều là trung tính về mặt kamma. Tất cả những người khác có thể tạo ra saṅkhāra với hậu quả kamma. Dhamma của Đức Phật chỉ quan tâm đến những saṅkhāra có hậu quả kamma đó.

Saṅkhāra Arise With Sañcetanā – Connection to Kammic Energy

Saṅkhāra Khởi Lên Cùng Với Sañcetanā – Mối Liên Hệ Với Năng Lượng Kamma

5. In the “WebLink: suttacentral: Nibbedhika Sutta (AN 6.61),” the Buddha declared, “Cetanāhaṁ, bhikkhave, kammaṁ vadāmi. Cetayitvā kammaṁ karoti—kāyena vācāya manasā” OR “It is defiled intention that I call kamma. After making a defiled intention, one engages in kamma generation with the body, speech, and mind.”

Trong “WebLink: suttacentral: Nibbedhika Sutta (AN 6.61)”, Đức Phật tuyên bố: “Cetanāhaṁ, bhikkhave, kammaṁ vadāmi. Cetayitvā kammaṁ karoti—kāyena vācāya manasā”, hay: “Chính cetanā (ý định nhiễm ô) mà ta gọi là kamma. Sau khi khởi lên ý định nhiễm ô, người ta tạo kamma bằng thân, khẩu và ý.”

• In almost all cases, “cetanā” in the suttās refers to “sañcetanā” or “defiled intention.”

Trong hầu hết các trường hợp, “cetanā” trong các suttā ám chỉ “sañcetanā”, tức là “ý định nhiễm ô”.

• “Cetanā” means “to construct a citta” with cetasika. Certain cetasika called sobhana cetasika (beautiful mental factors) lead to “moral/good” cittās. On the other hand, asobhana cetasika (non-beautiful mental factors) lead to “immoral/bad” cittās.

“Cetanā” có nghĩa là “cấu tạo một citta” cùng với các cetasika. Một số cetasika được gọi là sobhana cetasika (các tâm sở đẹp) dẫn đến các cittā thiện/lành. Ngược lại, asobhana cetasika (các tâm sở không đẹp) dẫn đến các cittā bất thiện/xấu.

• See “Cetasika (Mental Factors).”

Xem bài “Cetasika (Mental Factors)”.

• Which type of cetasika are incorporated into a citta depends on one’s unbroken saṁyojana and gati at that moment.

Những loại cetasika nào được kết hợp vào một citta tùy thuộc vào các saṁyojana chưa bị đoạn trừ và gati của người đó tại thời điểm ấy.

Sañcetanā Arise Due to “Distorted Saññā”

Sañcetanā Khởi Lên Do “Saññā Sai lệch”

6. In the “WebLink: suttacentral: Upādānaparipavatta Sutta (SN 22.56)”, the Buddha equated saṅkhāra to sañcetanā.

Trong “WebLink: suttacentral: Upādānaparipavatta Sutta (SN 22.56)”, Đức Phật đã đồng nhất saṅkhāra với sañcetanā.

• There, the Buddha pointed out that saṅkhāra refers to the six types of “defiled intentions”: rūpa sañcetanā, sadda sañcetanā, gandha sañcetanā, rasa sañcetanā, phoṭṭhabba sañcetanā, dhamma sañcetanā.

Tại đó, Đức Phật chỉ rõ rằng saṅkhāra ám chỉ sáu loại “ý định nhiễm ô”: rūpa sañcetanā, sadda sañcetanā, gandha sañcetanā, rasa sañcetanā, phoṭṭhabba sañcetanā, dhamma sañcetanā.

• That is consistent with the fact that sañcetanā (defiled intentions) arise due to “distorted saññā”, as we have discussed in many posts (see, for example, “Fooled by Distorted Saññā (Sañjānāti) – Origin of Attachment (Taṇhā).”).

Điều này phù hợp với thực tế rằng sañcetanā (ý định nhiễm ô) khởi lên do “saññā sai lệch”, như đã được bàn luận trong nhiều bài viết (xem, ví dụ, “Fooled by Distorted Saññā (Sañjānāti) – Origin of Attachment (Taṇhā)”).

• Six types of “distorted saññā” arise via the six types of sensory inputs, as stated in the “WebLink: suttacentral: Rūpasaññā Sutta (SN 25.6)”: “Rūpasaññā, bhikkhave, aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī; sadda saññā, gandha saññā, rasa saññā, phoṭṭhabba saññā, dhamma saññā.” That is why they are all “aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī,” which is explained in the post “Aniccaṁ Vipariṇāmi Aññathābhavi – A Critical Verse.”

Sáu loại “saññā sai lệch” khởi lên qua sáu loại đối tượng giác quan, như được nêu trong “WebLink: suttacentral: Rūpasaññā Sutta (SN 25.6)”: “Rūpasaññā, bhikkhave, aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī; sadda saññā, gandha saññā, rasa saññā, phoṭṭhabba saññā, dhamma saññā.” Chính vì vậy, tất cả đều là “aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī”, điều này được giải thích trong bài “Aniccaṁ Vipariṇāmi Aññathābhavi – A Critical Verse.”

• I have systematically addressed how this “distorted saññā” is built into our bodies as well as to the external objects, and that is why even Arahants experience it with all six types of sensory inputs; but since they have comprehended how it arises via Paṭicca Samuppāda, their minds are not fooled by it: “Worldview of the Buddha.”

Tôi đã trình bày có hệ thống cách mà “saññā sai lệch” này được gắn sẵn trong thân thể chúng ta cũng như nơi các đối tượng bên ngoài; do đó, ngay cả các bậc Arahant cũng vẫn kinh nghiệm nó qua cả sáu loại đối tượng giác quan. Tuy nhiên, vì các ngài đã thấu hiểu cách nó khởi lên theo Paṭicca Samuppāda, nên tâm của các ngài không còn bị nó đánh lừa; xem “Worldview of the Buddha.”

• It is critical to see all these “interconnections.” It is a good idea to keep notes where one can add/revise such interconnections while reading new posts. The more “interconnections” one can see, the better one understands.

Việc thấy được tất cả những “mối liên hệ chằng chịt” này là vô cùng quan trọng. Một cách làm tốt là ghi chép lại để có thể bổ sung hoặc điều chỉnh các mối liên hệ này khi đọc các bài viết mới. Càng thấy được nhiều “mối liên hệ”, thì sự hiểu biết càng sâu sắc.

Sañcetanā Lead to Three Types of Saṅkhāra

Sañcetanā Dẫn Đến Ba Loại Saṅkhāra

7. All our defiled thoughts (cittās) initially arise based on vedanā/saññā that occur automatically and without us even noticing. The mind is like an automated machine (“Mind Operates Like a Machine According to Nature’s Laws”) in this initial stage called the “purāṇa kamma” stage. Here, “purāṇa” means “initial” and “purāṇa kamma” means “base-level of kamma”

Tất cả các tư tưởng nhiễm ô (cittā) của chúng ta ban đầu khởi lên dựa trên vedanā/saññā xảy ra một cách tự động, đến mức ta thậm chí không hề nhận ra. Trong giai đoạn ban đầu này, được gọi là giai đoạn “purāṇa kamma”, tâm vận hành giống như một cỗ máy tự động (“Mind Operates Like a Machine According to Nature’s Laws”). Ở đây, “purāṇa” có nghĩa là “ban đầu”, và “purāṇa kamma” có nghĩa là “mức nền tảng của sự tạo kamma”.

• Such initial saṅkhāra (which arise without us even noticing) that arise in the “purāṇa kamma” stage have a special name of saṅkappa.

Những saṅkhāra ban đầu như vậy (khởi lên mà ta không hề nhận biết) trong giai đoạn “purāṇa kamma” có một tên gọi đặc biệt là saṅkappa.

• If they are strong enough, we generate more potent vacī saṅkhāra consciously and willingly in the “nava kamma” stage.

Nếu chúng đủ mạnh, thì trong giai đoạn “nava kamma” chúng ta sẽ một cách có ý thức và chủ động tạo ra các vacī saṅkhāra mạnh hơn.

• This is where javana cittās that can generate potent kammic energies arise.

Đây là nơi các javana cittā có khả năng tạo ra năng lực kamma mạnh mẽ khởi sinh.

• This is where we consciously generate kamma via mind, speech, and body (i.e., generate mano, vacī, and kāya kamma).

Đây là nơi chúng ta có ý thức tạo kamma qua tâm, lời nói và thân (tức là tạo mano, vacī và kāya kamma).

• See “Purāṇa and Nava Kamma – Sequence of Kamma Generation” for details.

Xem “Purāṇa and Nava Kamma – Trình tự tạo nghiệp” để biết thêm chi tiết.

• All types of saṅkhāra that arise in either the “purāṇa kamma” or the “nava kamma” stage are abhisaṅkhāra. Here, “abhi” does mean “strong” but “subtle and involving rāga, dosa, or moha. They do not arise in an Arahant. Let us briefly look into the definition of abhisaṅkhāra.

Tất cả các loại saṅkhāra khởi lên trong cả giai đoạn “purāṇa kamma” lẫn “nava kamma” đều là abhisaṅkhāra. Ở đây, “abhi” có nghĩa là “mạnh”, nhưng theo nghĩa tinh tế và có liên quan đến rāga, dosa hoặc moha. Chúng không khởi lên nơi một vị Arahant. Chúng ta hãy cùng xem sơ lược định nghĩa của abhisaṅkhāra.

8. The “WebLink: suttacentral: Khajjanīya Sutta (SN 22.79)” explain saṅkhāra in another (related) way.

“WebLink: suttacentral: Khajjanīya Sutta (SN 22.79)” giải thích saṅkhāra theo một cách khác (có liên hệ).

• “Kiñca, bhikkhave, saṅkhāre vadetha?” means “bhikkhus, why do we call them saṅkhāra?” (as in many cases, the English translation of “saṅkhāra” as “choices” is wrong; as we discussed above, in the “purāṇa kamma” stage, we don’t have the ability to “choose.”)

“Kiñca, bhikkhave, saṅkhāre vadetha?” có nghĩa là “này các bhikkhu, vì sao chúng ta gọi chúng là saṅkhāra?” (trong nhiều trường hợp, việc dịch “saṅkhāra” sang tiếng Anh là “choices” là sai; như đã bàn ở trên, trong giai đoạn “purāṇa kamma”, chúng ta không có khả năng “lựa chọn”.)

• The answer is: “Saṅkhatamabhisaṅkharontīti kho, bhikkhave, tasmā ‘saṅkhārā’ti vuccati.” Most times, Pāli words are lumped together. We can see the meaning once we separate words in “saṅkhatamabhisaṅkhārontīti” as “saṅkhatam abhisaṅkhārontī ti.” As we know, a “saṅkhata” is a “prepared” by the mind and belongs to the world; an Arahant does not make any “saṅkhata.”

Câu trả lời là: “Saṅkhatamabhisaṅkharontīti kho, bhikkhave, tasmā ‘saṅkhārā’ti vuccati.” Phần lớn thời gian, các từ Pali được ghép liền với nhau. Chúng ta có thể thấy được ý nghĩa khi tách “saṅkhatamabhisaṅkhārontīti” thành “saṅkhatam abhisaṅkhārontī ti.” Như ta biết, một “saṅkhata” là thứ được “chuẩn bị” bởi tâm và thuộc về thế gian; một vị Arahant không tạo ra bất kỳ “saṅkhata” nào.

• Here, what is being “prepared” is a “defiled citta.” Initial “defiled cittās” arise in the “purāṇa kamma” stage. They are further defiled in the “nava kamma” stage. In both cases, abhisaṅkhāra generation (with rāga, dosa, or moha) is responsible, regardless of whether it happens automatically or consciously.

Ở đây, thứ đang được “chuẩn bị” là một “citta nhiễm ô”. Những “cittā nhiễm ô” ban đầu khởi lên trong giai đoạn “purāṇa kamma”. Chúng tiếp tục bị làm cho nhiễm ô hơn trong giai đoạn “nava kamma”. Trong cả hai trường hợp, việc tạo abhisaṅkhāra (với rāga, dosa hoặc moha) là nguyên nhân, bất kể nó xảy ra một cách tự động hay có ý thức.

• Note that “suddha saṅkhāra” of an Arahant (discussed in #4 above) is NOT abhisaṅkhāra.

Lưu ý rằng “suddha saṅkhāra” của một vị Arahant (đã bàn ở mục #4 phía trên) KHÔNG phải là abhisaṅkhāra.

Puññābhi, Apuññābhi, and Āneñjābhi Saṅkhāra

Puññābhi, Apuññābhi và Āneñjābhi Saṅkhāra

9. Everything in the world is a “saṅkhata,” “prepared” by the mind. The initial stage of that preparation happens in the mind with the generation of kammic energy in the javana citta. Then such kammic energies lead to rebirths in “good” and “bad” realms. That kammic energy creates not only the living beings, but also the environment that sustains them. That is the deeper aspect of Buddha’s teachings. See “Worldview of the Buddha.”

Mọi thứ trong thế gian đều là “saṅkhata”, được “chuẩn bị” bởi tâm. Giai đoạn ban đầu của sự chuẩn bị đó diễn ra trong tâm, với sự sinh khởi của năng lực kamma trong javana citta. Sau đó, những năng lực kamma này dẫn đến tái sinh trong các cõi “tốt” và “xấu”. Năng lực kamma đó không chỉ tạo ra các chúng sinh, mà còn tạo ra môi trường nuôi dưỡng họ. Đó là khía cạnh sâu xa trong giáo lý của Đức Phật. Xem “Worldview of the Buddha”.

• The types of abhisaṅkhāra can be divided into three categories based on that basis.

Các loại abhisaṅkhāra có thể được chia thành ba nhóm dựa trên nền tảng đó.

• Those abhisaṅkhāra that lead to rebirths in the four lowest realms (apāyās) are apuñña abhisaṅkhāra.

Những abhisaṅkhāra dẫn đến tái sinh trong bốn cõi thấp (apāyā) được gọi là apuñña abhisaṅkhāra.

• Those that lead to rebirths in the human, Deva, and rūpa loka Brahma realms are puñña abhisaṅkhāra.

Những abhisaṅkhāra dẫn đến tái sinh trong cõi người, Deva và các cõi Brahma thuộc rūpa loka được gọi là puñña abhisaṅkhāra.

• Then there is a third category that leads to rebirths in the four arūpa loka Brahma realms called āneñja abhisaṅkhāra (āneñjābhisaṅkhāra).

Sau đó còn có loại thứ ba, dẫn đến tái sinh trong bốn cõi Brahma arūpa loka, được gọi là āneñja abhisaṅkhāra (āneñjābhisaṅkhāra).

• See “Kamma are Done with Abhisaṅkhāra – Types of Abhisaṅkhāra” for details.

Xem “Kamma are Done with Abhisaṅkhāra – Types of Abhisaṅkhāra” để biết thêm chi tiết.

Why Do “Good Saṅkhāra” Also Arise With Avijjā?

Vì Sao “Saṅkhāra Thiện” Cũng Khởi Lên Cùng Với Avijjā?

10. “WebLink: suttacentral: Paṭiccasamuppāda Vibhaṅga (Abhidhamma Vb 6)” explains the step “avijjā paccayā saṅkhāra” as, “Tattha katame avijjā paccayā saṅkhārā? Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro.”

“WebLink: suttacentral: Paṭiccasamuppāda Vibhaṅga (Abhidhamma Vb 6)” giải thích bước “avijjā paccayā saṅkhāra” như sau: “Tattha katame avijjā paccayā saṅkhārā? Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro.”

Translated: “What is meant by ‘avijjā paccayā saṅkhārā?’ It means Puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra.”

Dịch: “Thế nào là ‘avijjā paccayā saṅkhārā’? Nghĩa là puññābhisaṅkhāra, apuññābhisaṅkhāra, āneñjābhisaṅkhāra.”

• So, how can puññābhisaṅkhāra and āneñjābhisaṅkhāra arise due to avijjā, if they are “good saṅkhāra?”

Vậy thì, làm sao puññābhisaṅkhāra và āneñjābhisaṅkhāra lại có thể khởi lên do avijjā, nếu chúng là “saṅkhāra thiện”?

• This CRITICAL point differentiates “living a moral life” from “working towards Nibbāna.”

Điểm THEN CHỐT này phân biệt rõ giữa “sống đời đạo đức” và “hướng đến Nibbāna”.

Avijjā Is Ignorance About the Four Noble Truths!

Avijjā là Vô minh Đối với Tứ Thánh Đế!

11. One can be engaged in “moral deeds” and cultivate anāriya jhāna without comprehending the Four Noble Truths/Paṭicca samuppāda/Tilakkhaṇa.

Một người có thể thực hành các “hành vi đạo đức” và tu tập anāriya jhāna mà vẫn chưa thấu hiểu Tứ Thánh Đế/Paṭicca samuppāda/Tilakkhaṇa.

• That is why ANY living being living today has been born in the higher realms (as well as in suffering-filled lower realms) an uncountable number of times.

Đó là lý do vì sao BẤT KỲ chúng sinh nào đang sống ngày nay cũng đã từng tái sinh vô số lần trong các cõi cao (cũng như trong các cõi thấp đầy khổ đau).

• Some of us are living in a good realm today, but we will not be released from future rebirths in the apāyās until we comprehend the Four Noble Truths/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa.

Một số người trong chúng ta đang sống trong một cõi tốt đẹp ngày nay, nhưng sẽ không thể thoát khỏi những lần tái sinh trong apāyā trong tương lai cho đến khi thấu hiểu Tứ Thánh Đế/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa.

• That is the CRITICAL point to understand.

Đó chính là điểm CỐT LÕI cần phải hiểu rõ.

The Way to Purify the Mind

Con Đường Thanh Lọc Tâm

12. As we can see from the above discussion, the mind is not pure UNTIL the automatic generation of saṅkappa (initial mano saṅkhāra) is stopped from arising in the “purāṇa kamma” stage. Anusaya and “defiled gati” would have been removed from the mind when that is accomplished.

Như có thể thấy từ phần thảo luận trên, tâm chưa thể thanh tịnh CHO ĐẾN KHI sự khởi sinh tự động của saṅkappa (mano saṅkhāra ban đầu) được chấm dứt ngay từ giai đoạn “purāṇa kamma”. Khi điều đó được thực hiện, anusaya và các “gati nhiễm ô” sẽ được loại bỏ khỏi tâm.

• That is achieved by being mindful at all times and following the three critical steps in meditation: (1) stopping bad vacī saṅkhāra, (2) cultivating good vacī saṅkhāra, and — most importantly — (iii) comprehending the Four Noble Truths/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa.

Điều này đạt được bằng cách luôn chánh niệm và thực hành ba bước then chốt trong thiền tập: (1) dừng các vacī saṅkhāra bất thiện, (2) nuôi dưỡng các vacī saṅkhāra thiện, và — quan trọng nhất — (3) thấu hiểu Tứ Thánh Đế/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa.

• Comprehending the Four Noble Truths/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa makes one understand the dangers in the rebirth process.

Việc thấu hiểu Tứ Thánh Đế/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa giúp người ta thấy rõ những hiểm họa trong tiến trình tái sinh.

• With the understanding, one’s goal will change from “enjoying life” to “seeking Nibbāna.”

Khi có sự hiểu biết đó, mục tiêu của một người sẽ chuyển từ “hưởng thụ cuộc sống” sang “tìm cầu Nibbāna”.

• For that to happen, one must “see” the hidden dangers in sensory pleasures. Then the “tendency to attach” will decrease.

Để điều đó xảy ra, người ấy phải “thấy được” những nguy hiểm ẩn giấu trong các dục lạc giác quan. Khi ấy, “khuynh hướng bám chấp” sẽ dần suy giảm.

• That is why Sammā Diṭṭhi (comprehending Buddha’s worldview) is the first step. The deeper aspects are discussed in “Worldview of the Buddha.”

Đó là lý do vì sao Sammā Diṭṭhi (thấu hiểu thế giới quan của Đức Phật) là bước đầu tiên. Những khía cạnh sâu xa hơn được trình bày trong “Worldview of the Buddha”.

13. The following “wise words” summarize the foundation for “cleansing the mind”:

Những “lời dạy minh triết” sau đây tóm lược nền tảng của việc “thanh lọc tâm”:

• Watch your conscious thoughts (vacī saṅkhāra) – they become words.

Hãy quan sát những tư tưởng có ý thức của bạn (vacī saṅkhāra) – chúng sẽ trở thành lời nói.

• Watch your words – they become immoral deeds/actions.

Hãy quan sát lời nói của bạn – chúng sẽ trở thành các hành động hay việc làm bất thiện.

• Watch your actions – they become habits (gati.)

Hãy quan sát hành động của bạn – chúng sẽ trở thành thói quen (gati).

• Watch your habits – they become your character (stronger gati.)

Hãy quan sát thói quen của bạn – chúng sẽ trở thành tính cách của bạn (gati mạnh hơn).

• Watch your character – it becomes your destiny via strengthening saṁyojana.

Hãy quan sát tính cách của bạn – nó sẽ trở thành số phận của bạn thông qua việc làm mạnh thêm các saṁyojana.

Once controlling conscious thoughts (vacī saṅkhāra) is attained to some extent, it becomes easier to comprehend the deeper aspects of Buddha’s teachings, attain Sammā Diṭṭhi, and become a Sotāpanna.

Khi đã kiểm soát được các tư tưởng có ý thức (vacī saṅkhāra) ở một mức độ nhất định, thì việc thấu hiểu những khía cạnh sâu xa trong giáo pháp của Đức Phật, đạt được Sammā Diṭṭhi và chứng đắc Sotāpanna sẽ trở nên dễ dàng hơn