Revised April 2, 2016 and August 3, 2016; February 6, 2020; August 4, 2023
Sửa ngày 02/04/2016 và 03/08/2016; 06/02/2020; 04/08/2023
Wrong Views About the World
Những Tà Kiến Về Thế Giới
- Diṭṭhi means dogmatic belief in something(s) in the sense that “this alone is true, and everything else is false regardless of the facts.” Even though micchā diṭṭhi (pronounced michchā diṭṭhi) is the correct term (“diṭṭhi” means “views” and “micchā” is “wrong”), in Pāli literature “diṭṭhi” is used frequently instead of “micchā diṭṭhi”; the immoral cetasika is diṭṭhi.
Diṭṭhi nghĩa là niềm tin cố chấp vào một điều gì đó theo kiểu “chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác đều sai bất kể sự thật”. Dù thuật ngữ chính xác là micchā diṭṭhi (“diṭṭhi” là “quan kiến”, “micchā” là “sai”), trong kinh điển Pāli từ “diṭṭhi” thường được dùng thay cho “micchā diṭṭhi”; cetasika bất thiện ở đây là diṭṭhi.
- In the Buddha’s time, 62 such dogmatic views were the topics of frequent discussions. They are in the Brahmajala Sutta DN 1.
Trong thời Đức Phật, 62 loại tà kiến như vậy thường được đem ra thảo luận. Chúng nằm trong Brahmajala Sutta, DN 1.
- The diṭṭhāsava (āsava for the 62 wrong views) is eliminated by diṭṭhi vissuddhi, i.e., cleansing of the wrong views at the Sotāpanna
Diṭṭhāsava (āsava thuộc về 62 tà kiến) được đoạn trừ nhờ diṭṭhi vissuddhi, tức sự thanh tịnh về kiến, đạt được ở bậc Sotāpanna.
- Some of these dogmatic views that the Buddha had to deal with frequently were the following. There is a self, there is no-self, reincarnation, no reincarnation, things exist, things do not exist, there are no laws of kamma, there are laws of kamma, AND they are deterministic.
Một số tà kiến mà Đức Phật phải thường xuyên đối diện gồm: có tự ngã, không có tự ngã; có tái sinh, không có tái sinh; các pháp tồn tại, các pháp không tồn tại; không có luật kamma; có luật kamma nhưng mang tính định mệnh.
- The Buddha refuted those all. Unfortunately, some of those wrong views are back in most versions of “Buddhism” today, most notably the “no-self” (anātma) concept.
Đức Phật bác bỏ toàn bộ những quan kiến ấy. Đáng tiếc, nhiều tà kiến đã quay trở lại trong đa số phiên bản “Phật giáo” hiện nay, đặc biệt là quan niệm “vô ngã” hiểu sai (anātma).
- We have discussed some (the first four items were presented in several posts, for example, “What Reincarnates? – Concept of a Lifestream,” and “Anicca, Dukkha, Anatta”), and we will discuss others in detail in the future.
Một số đã được bàn (bốn điểm đầu có trong các bài như “What Reincarnates? – Concept of a Lifestream” và “Anicca, Dukkha, Anatta”), các điểm khác sẽ được phân tích chi tiết sau.
Having Wrong Views Is an Akusala Kamma
Mang Tà Kiến Là Một Akusala Kamma
- Diṭṭhi (or micchā diṭṭhi) is also one of the ten immoral actions or dasa akusala. Micchā diṭṭhi arises in the mind, i.e., it is an akusala done by the mind. It also leads to corrupt speech and deeds. See, “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala).”
Diṭṭhi (hay micchā diṭṭhi) là một trong mười hành động bất thiện (dasa akusala). Micchā diṭṭhi khởi trong tâm, tức là một akusala thuộc ý. Nó cũng dẫn đến lời nói và hành động sai lệch. Xem “Ten Immoral Actions (Dasa Akusala).”
- You can see that such thoughts arise due to dogmatic beliefs, i.e., when one is not willing even to consider the possibility that one could be wrong and to examine the evidence critically. For example, some people refuse even to examine the existing evidence for rebirth with an open mind, which is diṭṭhi.
Có thể thấy các tư tưởng ấy sinh do niềm tin cố chấp, khi người ta không sẵn sàng chấp nhận khả năng mình sai và không chịu xem xét chứng cứ. Ví dụ, có người từ chối xem xét các bằng chứng về tái sinh với tâm mở; đó chính là diṭṭhi.
- And one needs to know the “big picture of the 31 realms”, concepts of kamma, anicca, dukkha, anatta, etc., to make a decision on rebirth; it is not enough to look at the accounts or evidence for rebirth as presented in “Evidence for Rebirth.”
Và để quyết đoán về tái sinh, cần hiểu “bức tranh lớn của 31 cõi”, các khái niệm kamma, anicca, dukkha, anatta… Chỉ xem các trường hợp hay bằng chứng trong “Evidence for Rebirth” là không đủ.
Three Levels of Micchā Diṭṭhi
Ba Cấp Độ Của Micchā Diṭṭhi
- There are three layers in which micchā diṭṭhi is established and accumulates bad kamma.
Micchā diṭṭhi được thiết lập và tích lũy kamma bất thiện qua ba cấp độ.
- Suppose one kills one’s parents with the diṭṭhi that a parent is not a unique person, and that such kamma does not have consequences. That is the coarse level. It can be compared to a fire that burns down a house.
Giả sử ai đó giết cha mẹ với diṭṭhi rằng cha mẹ không phải người đặc biệt và hành động ấy không có hậu quả. Đó là cấp độ thô. Có thể ví như ngọn lửa thiêu rụi cả căn nhà.
- The second level is when one vehemently defends such a wrong view in a debate and does not even consider the facts presented by the other side. One may genuinely believe in that position, BUT that is because one is not aware of the “bigger picture” on existence. The problem is that “not knowing the facts” is not an excuse. One could jump off a building not knowing how gravity operates but will still fall to injury or death. This middle level is analogous to a fire that ignites when a matchstick strikes a hard surface.
Cấp độ thứ hai là khi người ta kịch liệt bảo vệ tà kiến trong tranh luận và không thèm xét chứng cứ bên đối diện. Họ có thể thật sự tin như vậy, NHƯNG vì không biết “bức tranh lớn” về hiện hữu. Không biết sự thật không phải là lý do bào chữa. Nhảy khỏi tòa nhà mà không biết luật hấp dẫn vẫn dẫn đến thương tích hay tử vong. Cấp độ này ví như que diêm bật lửa khi quẹt vào bề mặt cứng.
- The third level is the anusaya level, where these views lay dormant as āsavā (diṭṭhi āsava). This subtler level is analogous to a box of matches that has the potential to start a fire.
Cấp độ thứ ba là mức độ anusaya, nơi các tà kiến nằm ngủ dưới dạng āsavā (diṭṭhi āsava). Cấp độ vi tế này giống như hộp diêm — tiềm năng phát sinh lửa.
Two Levels of Sammā Diṭṭhi
Hai Cấp độ của Sammā Diṭṭhi
- Someone is said to have micchā diṭṭhi when one has wrong views at any of the three levels in #4 above. On the other hand, Sammā Diṭṭhi can be two kinds:
Một người được xem là có micchā diṭṭhi khi mang tà kiến ở bất kỳ cấp độ nào trong ba cấp độ đã nêu ở mục #4. Ngược lại, Sammā Diṭṭhi có hai loại:
- One knows that bad kamma (actions) have adverse consequences and can lead to bad rebirths. One wants to live a moral life and strive for a “good rebirth.” That is “mundane or conventional Sammā Diṭṭhi.” Thus these are still defiled views (have “kilesa” in them) since they lead to extending saṁsāra, and one has not yet eliminated the possibility of future rebirth in the apāyā (four lower realms).
Một người biết rằng kamma (hành động) xấu mang lại hậu quả bất lợi và có thể dẫn đến tái sinh xấu. Người ấy muốn sống đạo đức và hướng đến “tái sinh tốt”. Đó là “Sammā Diṭṭhi thế tục hay quy ước”. Những quan kiến này vẫn còn ô nhiễm (có “kilesa” trong đó) vì chúng tiếp tục kéo dài saṁsāra, và người ấy chưa loại bỏ khả năng tái sinh trong apāyā (bốn cõi thấp).
- But when one comprehends the “true nature of this world,” one realizes that there can be no lasting happiness anywhere in the 31 realms of existence. This Sammā Diṭṭhi is realized when one truly comprehends anicca; see “Why is Correct Interpretation of Anicca, Dukkha, Anatta is so Important?”.
Nhưng khi thấu hiểu “bản chất thật của thế giới này”, người ta nhận ra rằng không có hạnh phúc bền lâu ở bất kỳ đâu trong 31 cõi tồn tại. Sammā Diṭṭhi này được chứng đạt khi thực sự hiểu anicca; xem “Why is Correct Interpretation of Anicca, Dukkha, Anatta is so Important?”.
- That is the “transcendental or lokuttara Sammā Diṭṭhi” that leads to Nibbāna; it is free of defilements or “kilesa” (“keles” in Sinhala). This view becomes complete at the Arahant Kilesa are discussed in “What Are Kilesa (Mental Impurities)? – Connection to Cetasika.”
Đó là “Sammā Diṭṭhi siêu thế hay lokuttara” dẫn đến Nibbāna; nó không còn ô nhiễm hay “kilesa”. Quan kiến này trở nên hoàn mãn ở bậc Arahant. Về kilesa, xem “What Are Kilesa (Mental Impurities)? – Connection to Cetasika.”
Mundane or Conventional Sammā Diṭṭhi
Sammā Diṭṭhi Thế tục hay Quy ước
- Thus conventional Sammā Diṭṭhi means the view to “do good things.” One understands kamma and knows the consequences of evil deeds; see “Buddha Dhamma – In a Chart.”
Sammā Diṭṭhi quy ước nghĩa là quan kiến “làm điều thiện”. Người ấy hiểu kamma và biết hậu quả của các hành động bất thiện; xem “Buddha Dhamma – In a Chart”.
- As we discussed in “Foundation of Dhamma,” “doing good things” is better. Still, most of those things are done with the wrong intention of achieving something in return (good rebirth, winning a lottery, passing an examination, etc.). This kind of Sammā Diṭṭhi will perpetuate the saṁsāric journey but is a required first stage to comprehend anicca.
Như đã trình bày trong “Foundation of Dhamma”, “làm việc thiện” là tốt. Tuy nhiên, phần lớn các thiện hạnh ấy được làm với động cơ sai — mong nhận điều gì đó đáp lại (tái sinh tốt, trúng số, đậu kỳ thi, v.v.). Loại Sammā Diṭṭhi này tiếp tục kéo dài luân hồi, nhưng là giai đoạn cần thiết để hiểu anicca.
- The danger in stopping at the conventional sammā diṭṭhi is that we do not know what one will do in a future life (say another human birth). One could be born under circumstances where one is not exposed to Buddha Dhamma, may associate with wrong people, and may commit kamma that will lead to rebirth in the apāyā (lowest four realms). The other danger is that we do not know what kind of kamma we have done in previous lives, and we may already have some bad kamma seeds that could lead to a birth in the apāyā.
Nguy hiểm của việc dừng lại ở Sammā Diṭṭhi quy ước là ta không biết mình sẽ làm gì trong đời tương lai (ví dụ một kiếp người khác). Có thể sinh trong hoàn cảnh không gặp được Dhamma, kết giao người xấu, làm các kamma dẫn đến tái sinh trong apāyā. Nguy hiểm khác là ta không biết mình đã làm những kamma gì trong các kiếp trước; có thể đã có hạt giống kamma xấu dẫn đến tái sinh trong apāyā.
Transcendental or Lokuttara Sammā Diṭṭhi
Sammā Diṭṭhi Siêu thế (Lokuttara)
- By lokuttara Sammā Diṭṭhi is meant the understanding of the true nature of “this world” of 31 realms and the round of rebirths.
Sammā Diṭṭhi lokuttara là sự hiểu biết về bản chất thật của “thế giới” gồm 31 cõi và vòng luân hồi sinh tử.
- For example, “there is a self” and “there is no-self” are both incorrect, and things (both animate and inanimate) exist if the conditions for their existence are present (Paṭicca Samuppāda).
Ví dụ, “có tự ngã” và “không có tự ngã” đều sai; các pháp (hữu tình hay vô tình) tồn tại khi các duyên hình thành sự tồn tại ấy có mặt (Paṭicca Samuppāda).
- Even though one partially comprehends Sammā Diṭṭhi at the Sotāpanna stage, the understanding becomes complete only at the Arahant
Dù một người hiểu một phần Sammā Diṭṭhi ở bậc Sotāpanna, sự hiểu biết chỉ trở nên trọn vẹn ở bậc Arahant.
- If one cultivates the “lokuttara” Sammā Diṭṭhi and becomes a Sotāpanna, then one will be free from rebirths in the apāyā.
Nếu tu tập Sammā Diṭṭhi lokuttara và chứng Sotāpanna, người ấy sẽ thoát khỏi tái sinh trong apāyā.
- The four greed-based immoral thoughts that arise due to wrong views (“diṭṭhi sahagatha lobha citta”) do not arise in a Sotāpanna. See “Akusala Citta – How a Sotāpanna Avoids Apāyagāmī Citta.”
Bốn loại tâm bất thiện do tham liên hệ đến tà kiến (“diṭṭhi sahagatha lobha citta”) không sinh khởi ở một Sotāpanna. Xem “Akusala Citta – How a Sotāpanna Avoids Apāyagāmī Citta.”
Next, “How do we Decide which View is Diṭṭhi (Wrong View)?”
Tiếp theo: “How do we Decide which View is Diṭṭhi (Wrong View)?”