Revised November 26, 2017; major revision June 28, 2022; revised August 25, 2022 (#1)
Chỉnh sửa ngày 26/11/2017; chỉnh sửa lớn ngày 28/6/2022; chỉnh sửa lại ngày 25/8/2022 (#1)
It takes an effort to get the anicca saññā and get to the Sotāpanna stage. Reading about the anicca nature is not enough.
Để đạt được anicca saññā và đến mức Sotāpanna cần phải có sự nỗ lực (tinh tấn). Chỉ đọc về bản chất anicca thôi thì chưa đủ.
Acquiring Anicca Saññā Requires an Effort
Đạt được Anicca Saññā Đòi hỏi Sự tinh tấn
- Many people tell me, “I think I understand what anicca But then what?”
Nhiều người nói với tôi: “Tôi nghĩ tôi hiểu anicca nghĩa là gì. Nhưng rồi sao nữa?”.
- If one gets at least a glimpse of what is meant by anicca, that goes a long way. And that is not hard if one spends some time contemplating it. A Sotāpanna fully comprehends the anicca nature and the anatta The next step is to fully comprehend dukkha and asubha nature. See “Vipallāsa (Diṭṭhi, Saññā, Citta) Affect Saṅkhāra.”
Nếu ai có được dù chỉ một cái nhìn thoáng qua về ý nghĩa của anicca, điều đó đã là một bước tiến lớn. Việc ấy không khó nếu người ấy chịu dành thời gian quán chiếu. Một Sotāpanna hoàn toàn thấu hiểu bản chất anicca và anatta. Bước kế tiếp là thấu triệt bản chất dukkha và asubha. Xem “Vipallāsa (Diṭṭhi, Saññā, Citta) Affect Saṅkhāra.”
- A Sotāpanna Anugāmi may not have diṭṭhi vipallāsa about anicca and anatta, but may have saññā and citta vipallāsa. Thus, it is important to spend time cultivating anicca saññā.
Một Sotāpanna Anugāmi có thể đã dứt diṭṭhi vipallāsa đối với anicca và anatta, nhưng vẫn còn saññā và citta vipallāsa. Vì thế, việc dành thời gian tu tập anicca saññā là điều quan trọng.
- Reading and learning about anicca and experiencing anicca saññā are two different things. First, it is a good idea to figure out what saññā is; see “Saññā – What It Really Means.”
Đọc và học về anicca khác hoàn toàn với việc trực nghiệm anicca saññā. Trước hết, nên hiểu rõ saññā là gì; xem “Saññā – What It Really Means.”
- One needs to contemplate the anicca nature with real examples from one’s life to get that anicca saññā to sink in one’s mind.
Cần quán chiếu bản chất anicca bằng những ví dụ thực tế trong đời sống để anicca saññā thấm sâu vào tâm.
- A Buddha must first point out the essential truth about this world, i.e., “that we cannot maintain anything in this world to our satisfaction.” But once told, it is not difficult to see the truth by critically evaluating that statement.
Một vị Phật trước hết phải chỉ ra chân lý căn bản của thế giới này, rằng “chúng ta không thể duy trì bất cứ điều gì trong thế giới này theo ý muốn.” Nhưng một khi đã được chỉ ra, việc nhận thấy chân lý ấy không khó nếu ta chịu suy xét kỹ lưỡng.
- If one CAN maintain ANYTHING to one’s satisfaction, that HAS TO BE one’s own body and mind: “This is my body, and these are my thoughts.” Therefore, one should start by contemplating one’s own body and mind.
Nếu có thể giữ được bất cứ điều gì theo ý muốn, thì đó hẳn phải là thân và tâm của chính mình: “Đây là thân tôi, và đây là những ý nghĩ của tôi.” Vì thế, nên bắt đầu bằng việc quán chiếu thân và tâm của chính mình.
The Mind – Can We Keep It the Way We Want?
Tâm – Ta Có Thể Giữ Nó Như Ý Muốn Không?
- Close your eyes and try to fix your mind on your wife, husband, friend, house, or anything else. Can you keep your thoughts on that one subject for any significant time?
Hãy nhắm mắt lại và thử giữ tâm mình tập trung vào vợ, chồng, bạn bè, ngôi nhà, hay bất cứ điều gì. Bạn có thể giữ ý nghĩ của mình trên một chủ đề duy nhất trong thời gian dài không?
- It is not possible to do that. Our minds wander off, seeking “more enticing thought objects.” You will notice that it becomes even more challenging when one’s mind is excited, for example, when one has seen an attractive object or done something strenuous. In the first case, kāmacchanda nīvaraṇa is strong. In the latter, one is breathing hard. In both cases, the “excitability” is high.
Điều đó là không thể. Tâm ta lang thang, luôn tìm kiếm những “đối tượng hấp dẫn hơn.” Bạn sẽ thấy điều này càng rõ khi tâm bị kích động — chẳng hạn khi thấy vật hấp dẫn hay khi làm việc mệt nhọc. Trong trường hợp đầu, kāmacchanda nīvaraṇa mạnh; trong trường hợp sau, thân mệt, hơi thở dồn dập. Cả hai đều khiến tâm khó yên.
- Thus when one’s mind is calm, it is a bit easier to keep the mind on something, but still not for too long.
Vì vậy, khi tâm an tĩnh, việc giữ tâm trên một đối tượng trở nên dễ hơn, nhưng vẫn không thể kéo dài.
- It is essential to verify for oneself these examples. Buddha Dhamma is to be experienced, not just read.
Cần tự mình kiểm chứng những ví dụ này. Dhamma của Đức Phật là để thể nghiệm, không chỉ để đọc.
- One can cultivate wisdom only by “verifying for oneself that what the Buddha said is indeed true.” Blind faith will not get anyone close to the truth. Thus true meditation is to learn the true and pure Dhamma and critically evaluate it based on one’s own experiences.
Chỉ khi tự mình xác nhận rằng lời Đức Phật dạy là đúng, người ta mới phát triển được trí tuệ. Niềm tin mù quáng không đưa ai đến gần chân lý. Vì vậy, thiền chân chính là học Dhamma chân thật và thanh tịnh, rồi suy xét, kiểm chứng qua trải nghiệm bản thân.
- Once we confirm that one cannot keep one’s mind to the way one wants, the next step is to consider whether one can maintain one’s body the way one likes.
Khi đã xác nhận rằng ta không thể giữ tâm theo ý muốn, bước kế tiếp là xét xem ta có thể duy trì thân thể theo ý mình không.
- We cannot change our basic body features like height, the color of the skin or the hair, etc. Furthermore, if one is born blind or without a limb, there is nothing one can do about that. Thus to a significant extent, we have to live with the body we were born with.
Ta không thể thay đổi các đặc điểm cơ bản của thân như chiều cao, màu da, màu tóc, v.v. Hơn nữa, nếu sinh ra bị mù hay mất chi, ta cũng không thể làm gì. Vì vậy, phần lớn chúng ta buộc phải sống với thân thể mà mình được sinh ra.
The Body – Can We Keep It to Our Liking?
Thân – Ta Có Thể Giữ Nó Như Ý Muốn Không?
- Next, consider our body and see whether we can maintain it like that if we like that appearance.
Tiếp theo, hãy xem xét thân thể mình và tự hỏi liệu ta có thể giữ nó mãi như ta mong muốn không.
- Of course, we can do that for a while, especially if one is young. But there inevitably comes a time when one will not be able to do that. One can verify that by looking at one’s parents and grandparents: look at their old pictures and see how young and vibrant they were back when they were your age.
Dĩ nhiên, ta có thể làm được trong một thời gian, đặc biệt khi còn trẻ. Nhưng chắc chắn sẽ đến lúc không thể nữa. Hãy nhìn cha mẹ, ông bà mình: xem ảnh cũ của họ, bạn sẽ thấy họ từng trẻ trung, tràn đầy sức sống như bạn bây giờ.
- Therefore, we need to see that we cannot even maintain things that we consider “our own” to our satisfaction in the long run. That is to help cultivate the anicca saññā to a large extent.
Vì vậy, ta cần nhận ra rằng ngay cả những gì ta cho là “của mình” cũng không thể duy trì theo ý muốn lâu dài. Nhận thức đó giúp phát triển anicca saññā ở mức sâu rộng.
The Truth Will Set You Free!
Sự Thật Sẽ Giải Thoát Bạn!
- Contrary to those who believe that thinking along these lines is “depressing,” it can be liberating to realize the truth. Those who keep trying to “patch up one’s losing body assets” by artificial means end up “highly depressed” and even commit suicide. It is better to have thought about the “inevitabilities of life” ahead of time.
Trái với những ai cho rằng suy nghĩ theo hướng này là “bi quan,” việc nhận ra sự thật thực ra có thể mang lại giải thoát. Những người cố gắng “vá víu tài sản thân xác đang tàn lụi” bằng những cách nhân tạo thường rơi vào trầm cảm nặng và thậm chí tự sát. Tốt hơn hết là nên suy xét về “những điều tất yếu của đời sống” từ sớm.
- If one contemplates deep enough, one realizes that no matter how much money one can throw at such problems, in the end, one will become helpless. Just think about any old movie stars, beauty queens, bodybuilders, politicians, kings, emperors, etc., and see how they died helplessly at the end.
Nếu suy ngẫm đủ sâu, ta sẽ thấy rằng dù có ném vào bao nhiêu tiền bạc, cuối cùng ta vẫn bất lực. Hãy nghĩ đến các minh tinh, hoa hậu, lực sĩ, chính trị gia, vua chúa, hoàng đế — tất cả rồi đều chết trong sự bất lực.
- Each person dies helplessly at old age or dies unexpectedly of an accident or a significant illness. There is nothing that can be called “graceful death.” It may seem to outsiders that “one is aging gracefully,” but that person knows how hard it is, even if at average health. One cannot do things the way one did once, and one cannot enjoy any sensory pleasure at the same level. All our sense faculties degrade with time.
Mỗi người đều chết trong sự bất lực — hoặc vì tuổi già, hoặc do tai nạn hay bệnh nặng. Không có cái gọi là “cái chết thanh thản.” Người ngoài có thể thấy ai đó “già đi một cách duyên dáng,” nhưng chính họ biết rõ sự khó nhọc, dù chỉ trong sức khỏe trung bình. Ta không còn làm được những việc từng làm, cũng không còn hưởng được khoái lạc giác quan như xưa. Tất cả các giác quan đều thoái hóa theo thời gian.
- This was the basic message of the Buddha, and it is not something he made up. He just revealed the truth about the nature of this world, which any average person would not think about themselves. We are too busy enjoying sensory pleasures (or trying to acquire enjoyable objects) even to think about it.
Đây là thông điệp căn bản của Đức Phật, và không phải điều Ngài bịa ra. Ngài chỉ đơn thuần vén mở sự thật về bản chất của thế giới này — điều mà người thường không tự nghĩ tới. Chúng ta quá bận rộn hưởng thụ dục lạc giác quan (hoặc chạy theo chúng) nên chẳng mấy khi dừng lại để suy xét.
- The Buddha also showed that unless we do something about it, this is what we will be doing forever in the future. We will be reborn and will go through the same cycle over and over. It is much worse since most births in this cycle of rebirths are in the lower four realms, where the hardships and sufferings are much higher.
Đức Phật cũng chỉ rõ rằng nếu không làm gì để thay đổi, ta sẽ tiếp tục như thế mãi mãi trong tương lai. Ta sẽ tái sinh và lặp lại chu kỳ ấy vô tận. Tệ hơn nữa, phần lớn các lần sinh trong chu kỳ ấy là vào bốn cõi khổ, nơi chứa đầy đau đớn và khốn khổ.
- More importantly, he revealed a way to eliminate this cycle of births wrought with suffering.
Quan trọng hơn, Ngài đã chỉ ra con đường chấm dứt vòng sinh tử đầy khổ đau này.
We Have a Distorted (Viparīta) Saññā About the World
Chúng Ta Có Saññā Sai Lệch (Viparīta) Về Thế Giới
- The Buddha explained that we keep returning to this world because we don’t realize “this unsatisfactory nature.” No matter how much suffering we go through, we always think we can overcome them (and sometimes we do, but in the end, we all die). We have the wrong perception that somehow we can “beat the system,” i.e., attain happiness and MAINTAIN that happiness. We have the incorrect “nicca saññā.” It is not real nature. The Buddha called it “viparīta saññā.”
Đức Phật dạy rằng ta cứ mãi trở lại thế giới này vì không nhận ra “bản chất bất toại nguyện” của nó. Dù chịu bao khổ, ta vẫn nghĩ rằng mình có thể vượt qua (đôi khi đúng, nhưng cuối cùng ai cũng chết). Ta có nhận thức sai rằng có thể “vượt khỏi quy luật,” tức là đạt được hạnh phúc và DUY TRÌ hạnh phúc ấy. Ta có “nicca saññā” sai lầm. Đó không phải là bản chất thật. Đức Phật gọi đó là “viparīta saññā.”
- He said as long as we have this “nicca saññā,” we can never escape future suffering. The solution is in that first truth about suffering (Dukkha Sacca, the suffering that we can eliminate): What we need to do is to fully realize the “anicca nature” of this world, that “we cannot maintain anything to our satisfaction in the long run.”
Ngài dạy rằng chừng nào còn giữ “nicca saññā” này, ta sẽ không bao giờ thoát khỏi khổ đau tương lai. Giải pháp nằm ngay trong chân lý đầu tiên về khổ (Dukkha Sacca — nỗi khổ có thể diệt trừ): Ta cần thấu triệt “bản chất anicca” của thế giới — rằng “ta không thể duy trì bất cứ điều gì theo ý muốn lâu dài.”
- Most people do not realize that the mere change of perception can lift a heavy load that one has been carrying. That is the basis of “nirāmisa sukha”; see “Peace of Mind to Nibbāna – The Key Step.”
Phần lớn người ta không nhận ra rằng chỉ cần thay đổi nhận thức đã có thể trút bỏ gánh nặng nặng nề mang theo bấy lâu. Đó chính là nền tảng của “nirāmisa sukha”; xem “Peace of Mind to Nibbāna – The Key Step.”
- That does not mean one will give up trying to give up everything and go to a forest; see, “If Everything is Anicca, Should We Just Give Up Everything?”. One needs to spend time in actual meditation, which means always trying to “see the anicca nature” around.
Điều đó không có nghĩa là ta phải từ bỏ tất cả và vào rừng sống ẩn dật; xem “If Everything is Anicca, Should We Just Give Up Everything?”. Cần dành thời gian hành thiền thực sự, nghĩa là luôn cố gắng “thấy bản chất anicca” trong mọi điều quanh mình.
Saṁsāric Suffering Maintained With Nicca Saññā
Khổ Đau Trong Saṁsāra Được Duy Trì Bởi Nicca Saññā
- When we have this wrong “nicca saññā,” we willingly embrace this world, and that is “Paṭicca” (“paṭi” + “icca,” where “paṭi” is bind and “icca” means willingly). When that happens, “sama uppāda” (where “sama” is similar and “uppāda” means birth) follows inevitably; see “Paṭicca Samuppāda – ‘Pati+ichcha’ + ‘Sama+uppāda’.”
Khi có “nicca saññā” sai lầm này, ta tự nguyện bám lấy thế giới, và đó là “Paṭicca” (“paṭi” + “icca,”, trong đó“paṭi” nghĩa là ràng buộc, “icca” nghĩa là tự nguyện). Khi điều ấy xảy ra, “sama uppāda” (“sama” là tương ứng, “uppāda” là sinh khởi) tất yếu theo sau; xem “Paṭicca Samuppāda – ‘Pati+ichcha’ + ‘Sama+uppāda’.”
- Thus, we will be born into whatever type of existence we crave.
Do vậy, ta sẽ tái sinh vào bất kỳ cảnh giới nào tương ứng với điều mình khao khát.
- But that does not mean if we crave a human rebirth, we will get that. Instead, rebirth is according to gati, the critical aspect of one’s mindset. If one is excessively greedy, one may be born in the realm of “hungry ghosts”; if one is excessively angry or hateful, one will be born where that mindset prevails, i.e., in the niraya (hell).
Nhưng điều đó không có nghĩa là nếu ta khát khao tái sinh làm người, ta sẽ được như vậy. Thay vào đó, tái sinh diễn ra tùy theo gati — đặc tính cốt lõi của tâm. Nếu một người quá tham lam, họ có thể sinh vào cõi “ngạ quỷ”; nếu quá sân hận, họ sẽ tái sinh nơi tâm sân ấy chiếm ưu thế, tức là niraya (địa ngục).
- In other words, when one has the wrong “nicca saññā,” one tends to do immoral things to get what one perceives to provide sensory pleasures. Then vipāka of those kammā will lead to worse existences in the future, both in this life and, more importantly, in future lives.
Nói cách khác, khi có “nicca saññā” sai lầm, người ta dễ làm điều bất thiện để đạt được cái mà mình cho là mang lại khoái lạc giác quan. Vipāka của những kammā ấy sẽ dẫn đến những cảnh giới khổ hơn trong tương lai — cả trong đời này và, quan trọng hơn, trong các đời sau.
Necessary Background to Cultivate Anicca Saññā
Cơ Sở Cần Thiết Để Tu Tập Anicca Saññā
- As one cultivates the “anicca saññā,” one begins to stay away from the ten immoral actions more and more due to clear comprehension that such efforts are unfruitful.
Khi tu tập “anicca saññā,” người ta dần tránh xa mười hành động bất thiện vì thấy rõ rằng những nỗ lực ấy là vô ích.
- What is the point of stealing money at the expense of others and acquiring a “good lifestyle” that will last only 100 years? And one will have to pay that with interest?
Ăn cắp tiền của người khác để có “cuộc sống sung sướng” trong vỏn vẹn trăm năm có ích gì, trong khi sau đó phải trả giá đắt hơn?
- What is the point of verbally abusing someone for a momentary satisfaction if that will only hurt oneself in the end (even just by leaving oneself agitated, let alone such kamma vipāka that will come down later)? If one can stop such an incident, one can look back and see the “cooling down” resulting from that effort. That is what “Ānāpāna” or “Satipaṭṭhāna” is all about.
Chửi rủa ai đó để thỏa mãn nhất thời có ích gì, nếu rốt cuộc chỉ tự làm khổ mình (chưa nói đến hậu quả kamma vipāka sẽ đến sau)? Nếu dừng được hành động ấy, ta sẽ thấy rõ “sự mát mẻ” trong tâm nhờ nỗ lực ấy. Đó chính là ý nghĩa của “Ānāpāna” hay “Satipaṭṭhāna.”
- What is the point in hitting back even if someone physically hurts you? Will you feel physically better by hurting that person? Will your bodily pain go away? That also did not happen without a cause; it resulted from a bad kamma done sometime back (kamma vipāka).
Bị ai đó làm tổn thương thân xác, đánh trả lại để làm gì? Liệu bạn có cảm thấy bớt đau hơn khi làm họ tổn thương? Liệu nỗi đau thể xác có biến mất? Điều ấy cũng không xảy ra ngẫu nhiên; đó là kamma vipāka từ hành vi bất thiện trong quá khứ.
- By the way, kamma vipāka are not deterministic. One can avoid many kamma vipāka by not allowing conditions for them to take place; see “What is Kamma? – Does Kamma Determine Everything?”. Thus, when living with “sati,” many such kamma vipāka can be avoided.
Nhân tiện, kamma vipāka không mang tính định mệnh. Người ta có thể tránh nhiều vipāka nếu không tạo điều kiện cho chúng trổ; xem “What is Kamma? – Does Kamma Determine Everything?”. Vì thế, khi sống với “sati”, nhiều kamma vipāka có thể được tránh.
Mindfulness – Be Mindful About the Anicca Nature
Chánh Niệm – Luôn Tỉnh Thức Về Bản Chất Anicca
- It may take some contemplation to sort these out, but one must look at the broader picture. Ignorance is not being aware of the “whole picture.” We tend to act impulsively by reacting to events. But that tendency will diminish when one cultivates the “anicca saññā.”
Cần thời gian quán chiếu để nhận rõ điều này, nhưng phải nhìn toàn cảnh. Vô minh là không thấy được “toàn cảnh.” Ta thường hành động bộc phát, phản ứng theo sự kiện. Xu hướng ấy sẽ giảm khi ta tu tập “anicca saññā.”
- Acting with “sati” or “being mindful” is being mindful of the “anicca nature of this world.” That is the basis of both “Ānāpāna” and “Satipaṭṭhāna.”
Hành động với “sati” hay “chánh niệm” nghĩa là luôn nhớ đến bản chất “anicca của thế giới này”. Đó là nền tảng của cả “Ānāpāna” lẫn “Satipaṭṭhāna.”
- Nibbāna or “cooling down” can be experienced in this very life by cultivating the “anicca saññā” and thus be motivated to strive harder; see “Living Dhamma.”
Nibbāna hay “sự mát mẻ” có thể được trải nghiệm ngay trong đời này bằng cách tu tập “anicca saññā,” từ đó khởi tâm tinh tấn hơn; xem “Living Dhamma.”