37 Factors of Enlightenment / Ba Mươi Bảy Phẩm Trợ Đạo

Revised January 20, 2016; May 13, 2019; March 11, 2020; August 20, 2022 (added references)

Sửa ngày 20/01/2016; 13/05/2019; 11/03/2020; 20/08/2022 – bổ sung tài liệu tham khảo)

1. The 37 factors of Enlightenment (Bodhipakkhiya Dhamma) are the combined number of individual factors in:

Ba mươi bảy Phẩm Trợ Đạo (Bodhipakkhiya Dhamma) là tổng hợp các yếu tố riêng lẻ thuộc các nhóm sau:

• Four Factors of Mindfulness (Cattāro Satipaṭṭhāna); see “Mahā Satipaṭṭhāna Sutta,”

Tứ Niệm Xứ (Cattāro Satipaṭṭhāna); xem “Mahā Satipaṭṭhāna Sutta,”

• Four Supreme Efforts (Cattāro Sammappadhāna); see, for example, “WebLink: suttacentral: Padhāna Sutta (AN 4.13).”

Tứ Chánh Cần (Cattāro Sammappadhāna); xem ví dụ “WebLink: suttacentral: Padhāna Sutta (AN 4.13).”

• Four Bases of Mental Power (Cattāro Iddhipāda); see a series of suttas starting with the “WebLink: suttacentral: Apāra Sutta (SN 51.1).”

Tư Như Ý Túc (Cattāro Iddhipāda); xem loạt kinh bắt đầu với “WebLink: suttacentral: Apāra Sutta (SN 51.1).”

• Five Faculties (Pañca Indriya); see a series of suttas starting with the “WebLink: suttacentral: Suddhika Sutta (SN 48.1).”

Năm Căn (Pañca Indriya); xem loạt sutta bắt đầu với “WebLink: suttacentral: Suddhika Sutta (SN 48.1).”

• Five Powers (Pañca Bala); see, for example, “WebLink: suttacentral: Punakūṭa Sutta (AN 5.16).”

Năm Lực (Pañca Bala); xem ví dụ “WebLink: suttacentral: Punakūṭa Sutta (AN 5.16).”

• Seven Factors of Enlightenment (Satta Bojjhaṅga); see the series of suttas starting with “WebLink: suttacentral: Himavanta Sutta (SN 46.1).” and

Bảy Giác Chi (Satta Bojjhaṅga); xem loạt sutta bắt đầu với “WebLink: suttacentral: Himavanta Sutta (SN 46.1).” và

• Factors of the Noble Eightfold Path (Ariya Aṭṭhaṅgika Magga); see the series of suttas starting with “WebLink: suttacentral: Kalyāṇamitta Sutta (SN 45.49).”

Các yếu tố của Bát Thánh Đạo (Ariya Aṭṭhaṅgika Magga); xem loạt sutta bắt đầu với “WebLink: suttacentral: Kalyāṇamitta Sutta (SN 45.49).”

2. These factors focus on various mental factors (cetasika) and citta that incorporate those cetasika. They are labeled with different names under each category in the Table below to highlight their application.

Các yếu tố này tập trung vào các tâm sở (cetasika) khác nhau và các citta bao gồm những tâm sở ấy. Chúng được đặt tên khác nhau trong từng nhóm ở bảng dưới nhằm làm nổi bật cách ứng dụng.

• For example, the paññā cetasika is labeled as vīmaṁsā in Four Bases of Mental Power, as dhammavicaya in Satta Bojjhaṅga, and as Sammā Diṭṭhi in the Noble Eightfold Path.

Ví dụ, paññā cetasika được gọi là vīmaṁsā trong Tứ Như Ý Túc, là dhammavicaya trong Bảy Giác Chi, và là Sammā Diṭṭhi trong Bát Thánh Đạo.

• Under each category, I have listed the term used for that cetasika in that category. For example, in the Noble Eightfold Path, Sammā Vāyāma is the viriya cetasika.

Trong mỗi nhóm, thuật ngữ được dùng cho tâm sở đó trong nhóm ấy đều được liệt kê. Ví dụ, trong Bát Thánh Đạo, Sammā Vāyāma chính là viriya cetasika.

• Thus even though there are 37 factors of Enlightenment, there are only 14 cetasika that will be cultivated while cultivating all seven above categories.

Vì vậy, mặc dù có 37 Phẩm Trợ Đạo, nhưng thực chất chỉ có 14 cetasika được tu tập khi thực hành đầy đủ cả bảy nhóm trên.

• Those seven categories are all interrelated. Thus all 37 factors may be cultivated by focusing only on Cattāro Satipaṭṭhāna, Satta Bojjhaṅga, or the Noble Eightfold Path.

Bảy nhóm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Do đó, toàn bộ 37 Phẩm Trợ Đạo có thể được tu tập chỉ bằng cách chuyên tâm vào Tứ Niệm Xứ, Bảy Giác Chi, hoặc Bát Thánh Đạo.

3. In the “WebLink: suttacentral: Bhāvanā Sutta (AN 7.71),” the Buddha explained that one needs to cultivate those 37 factors to reach Nibbāna.

Trong “WebLink: suttacentral: Bhāvanā Sutta (AN 7.71),” Đức Phật đã giải thích rằng cần phải tu tập 37 Phẩm Trợ Đạo để đạt đến Nibbāna.

• However, there is no need to go through all of them individually. Cultivation of one set in full WILL fulfill the others.

Tuy nhiên, không cần phải thực hành từng nhóm một cách riêng lẻ. Việc tu tập trọn vẹn một nhóm SẼ làm viên mãn các nhóm còn lại.

• For example, in the “WebLink: suttacentral: Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (DN 22)” Buddha explained that the cultivation of Satipaṭṭhāna is a guaranteed way to Nibbāna.

Ví dụ, trong “WebLink: suttacentral: Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (DN 22),” Đức Phật dạy rằng việc tu tập Satipaṭṭhāna là con đường bảo đảm đưa đến Nibbāna.

• Similarly, “WebLink: suttacentral: Ānāpānassati Sutta (MN 118)” explains that the cultivation of Ānāpānasati will fulfill Satipaṭṭhāna.

Tương tự, “WebLink: suttacentral: Ānāpānassati Sutta (MN 118)” giải thích rằng tu tập Ānāpānasati sẽ làm viên mãn Satipaṭṭhāna.

• Therefore, there can be many different ways to get to Nibbāna (Arahanthood.) The key step is to get to the Sotāpanna Anugāmi stage by comprehending the Four Noble Truths/Paṭicca Samuppāda/Tilakkhaṇa. See “Mahā Cattārisaka Sutta (Discourse on the Great Forty).”

Do đó, có nhiều con đường khác nhau để đạt đến Nibbāna (quả vị Arahant). Bước then chốt là đạt đến giai đoạn Sotāpanna Anugāmi bằng cách thấu hiểu Tứ Diệu Đế / Paṭicca Samuppāda / Tilakkhaṇa. Xem “Mahā Cattārisaka Sutta (Discourse on the Great Forty).”

4. It is also important to realize that cetasika is related to one’s character (gati): “Cetasika – Connection to Gati”

Cũng cần nhận thức rằng cetasika có liên hệ mật thiết đến tính cách (gati) của mỗi người; xem “Cetasika – Connection to Gati.”

5. The Four Supreme Efforts (Cattāro Sammappadhāna) are the efforts to purify the mind: (i) remove defilements (akusala) that have arisen, (ii) prevent new defilement (akusala) from arising, (iii) enhance wholesome states (kusala) that have arisen, (iv) initiate new wholesome states (kusala). WebLink: suttacentral: AN 4.14 Saṁvarasutta (Restraint).

Tứ Chánh Cần (Cattāro Sammappadhāna) là những nỗ lực nhằm thanh lọc tâm: (i) đoạn trừ các phiền não (akusala) đã sinh khởi, (ii) ngăn ngừa các phiền não mới (akusala) chưa sinh khởi, (iii) tăng trưởng các trạng thái thiện (kusala) đã sinh khởi, (iv) khởi phát các trạng thái thiện mới (kusala). WebLink: suttacentral: AN 4.14 Saṁvarasutta (Restraint).

• Not to let an unwholesome thought arise which has not yet arisen. à restraint (00)

Không để một ý nghĩ bất thiện chưa sinh khởi được sinh khởi. à ngăn giữ (00)

• Not to let an unwholesome thought continue which has already arisen. à abandonment (01)

Không để một ý nghĩ bất thiện đã sinh khởi tiếp tục tồn tại. à đoạn trừ (01)

• To make a wholesome thought arise which has not yet arisen. à development (10)

Làm cho một ý nghĩ thiện chưa sinh khởi được sinh khởi. à phát triển (10)

• To make a wholesome thought continue which has already arisen. à protection (maintaining) (11)

Làm cho một ý nghĩ thiện đã sinh khởi được duy trì và tiếp tục. à bảo hộ (duy trì) (11)

6. All 37 factors of enlightenment are fulfilled at the Arahant

Cả 37 Phẩm Trợ Đạo đều được viên mãn ở tầng Arahant.

Mục	Yếu tố liên quan	Tứ Chánh Cần	Tứ Như Ý Túc	Ngũ Căn	Ngũ Lực	Tứ Niệm Xứ	Thất Giác Chi	(Các yếu tố của) Bát Chánh Đạo	Số lần
1	Paññā (Wisdom/ Tuệ)		vīmaṁsā	paññā	paññā		dhammavicaya	sammā diṭṭhi	5
2	Vitakka (Initial application/ Tầm)							sammā saṅkappa	1
3	Sammā vācā							sammā vācā	1
4	Sammā kammanta							sammā kammanta	1
5	Sammā ājīva							sammā ājīva	1
6	Viriya	Four efforts (see #4 above) Tứ Chánh Cần (xem #4 ở trên)	viriya	viriya	viriya		viriya	sammā vāyāma	9
7	Sati (mindfulness/ chánh niệm)			sati	sati	kāya, vedanā, citta, dhamma	sati	sammā sati	8
8	Samādhi (one-pointedness/ nhất tâm)			samādhi	samādhi		samādhi	sammā samādhi	4
9	Saddhā (faith/ tín)			saddhā	saddhā				2
10	Chanda (desire/dục)		chanda						1
11	Citta		citta						1
12	Pīti (joy/ hỷ)						pīti		1
13	Passaddhi (tranquility/ an tịnh)						passaddhi		1

7. Also, see “Two Versions of 37 Factors of Enlightenment.”

Ngoài ra, xin xem “Two Versions of 37 Factors of Enlightenment.”

 

 

8.1        Conditions for the Four Stages of Nibbāna

8.12     Các Điều Kiện Cho Bốn Tầng của Nibbāna

Revised August 3, 2016; Revised November 19, 2018; August 21, 2022

Sửa đổi ngày 03/08/2016; 19/11/2018; 21/08/2022

1. The following Table shows the conditions to be fulfilled (i.e., factors to be eliminated) to attain each stage of Nibbāna.

Bảng dưới đây trình bày các điều kiện cần được hoàn thành (tức các yếu tố cần được đoạn trừ) để đạt đến từng tầng bậc của Nibbāna.

• Each stage of Nibbāna can be characterized in various ways: The removal of ten akusala cittā, fourteen types of asobhana cetasika associated with cittā, ten saṁyojana, seven types of anusaya, four types of āsava, three types of taṇhā, etc.

Mỗi Thánh quả Niết-bàn có thể được mô tả theo nhiều cách khác nhau: sự đoạn trừ mười akusala cittā, mười bốn loại asobhana cetasika đi kèm với cittā, mười saṁyojana (kiết sử), bảy loại anusaya (tùy miên), bốn loại āsava (lậu hoặc), ba loại taṇhā (ái), v.v.

• See #4 below for links to posts explaining those terms.

Xem mục #4 bên dưới để biết các liên kết giải thích những thuật ngữ này.

2. For example, to attain the Sotāpanna stage, three of the ten saṁyojana (or the ten fetters) are removed, akusala cittā #1, 2, 5, 6, and 11 are removed (see #4 below for a list of the 12 types of akusala cittā.) Also, the apāyagāmī strength in the other cittā is removed at the Sotāpanna Cittā #9 and 10 weaken at lower stages and are removed at the Anāgāmi stage. The remaining cittā (#3, 4, 7, 8 and 12) weaken with each stage of magga phala and are removed at the Arahant stage. There is a nice chart on p. 112 of Bhikkhu Bodhi’s book “Comprehensive Manual of Abhidhamma.”

Ví dụ, để đạt đến bậc Sotāpanna, ba trong mười saṁyojana (hay mười kiết sử) được đoạn trừ; các akusala cittā số 1, 2, 5, 6 và 11 được đoạn trừ (xem mục #4 bên dưới để biết danh sách 12 loại akusala cittā). Ngoài ra, sức mạnh apāyagāmī trong các cittā còn lại cũng được đoạn trừ ở tầng Sotāpanna. Các cittā số 9 và 10 suy yếu ở các tầng thấp hơn và được đoạn trừ hoàn toàn ở tầng Anāgāmī. Các cittā còn lại (số 3, 4, 7, 8 và 12) suy yếu dần theo từng tầng magga phala và được đoạn trừ hoàn toàn ở tầng Arahant. Có một sơ đồ minh họa rõ ràng ở trang 112 trong sách “Comprehensive Manual of Abhidhamma” của Bhikkhu Bodhi.

Ariya Stage Tầng Ariya	Saṁyojana	Akusala Citta	Anusaya	Āsava (Asaya)	Kilesa (Asobhana Cetasika)	Taṇhā	Rāga
Sotāpanna	sakkāya diṭṭhi¹, vicikicchā², sīlabbata parāmāsa³	1, 2, 5, 6, 11 Also removes apāyagāmi strength in the rest Đồng thời loại bỏ sức mạnh dẫn đến ác đạo trong các tâm còn lại	diṭṭhi, vicikicchā	diṭṭhāsava	Removed: diṭṭhi6, vicikicchā¹⁴, [thīna¹², middha¹³] Đã đoạn trừ: diṭṭhi6, vicikicchā¹⁴, [thīna¹², middha¹³] Reduced: Rest of the cetasika [lobha⁵, dosa8, moha¹ → rāga⁵, paṭigha8, avijjā¹] Giảm: các cetasika còn lại [lobha⁵, dosa8, moha¹ → rāga⁵, paṭigha8, avijjā¹]	vibhava taṇhā	All three rāga reduced Cả ba loại rāga đều suy giảm
Sakadāgāmī	kāma rāga⁴ (reduced/được suy giảm), paṭigha⁴ (reduced/được suy giảm)	weakens 9, 10 also weakens kāma rāga in 3, 4, 7, 8 làm yếu các tâm 9,10; đồng thời làm yếu kāma rāga trong 3,4,7,8	kāma rāga (reduced/ được suy giảm), paṭigha (reduced/ được suy giảm)	kāmāsava (reduced/ được suy giảm)	Especially reduced: kāma rāga⁵ and paṭigha⁸   Đặc biệt suy giảm: kāma rāga⁵ và paṭigha⁸	Reduced/ Bị suy giảm: kāma taṇhā	All three rāga further reduced   Ba loại rāga tiếp tục suy giảm
Anāgāmī	kāma rāga⁴, paṭigha⁵	9, 10 also removes kāma rāga in 3, 4, 7, 8   9, 10 cũng loại bỏ kāma rāga trong 3,4,7,8	kāma rāga, paṭigha	kāmāsava	Removed/ Loại bỏ: kāma   rāga⁵ and/và paṭigha⁸   Regarding cetasika: Xét về cetasika: dosa⁸, issā⁹, macchariya¹, kukkucca¹¹ removed. dosa⁸, issā⁹, macchariya¹, kukkucca¹¹ đã được đoạn trừ.	Removed/ Loại bỏ: kāma taṇhā	kāma rāga
Arahant	rūpa rāga⁶, arūpa rāga⁷, māna⁸, uddhacca⁹, avijjā¹⁰	3, 4, 7, 8, 12 (see below for a list of akusala citta) 3, 4, 7, 8, 12 (xem bên dưới danh sách akusala citta)	bhava rāga, māna, avijjā	bhavāsava, avijjāsava	Removed: rest of the asobhana cetasika [avijjā¹, ahirika², anottappa³, uddhacca⁴, māna⁷] Đã đoạn trừ: asobhana cetasika còn lại [avijjā¹, ahirika², anottappa³, uddhacca⁴, māna⁷]	bhava taṇhā	rūpa rāga, arūpa rāga

[Saṁyojana: Five Lower Bonds (pañca orambhāgiya saṁyojanā) 1. sakkāya diṭṭhi, 2. vicikicchā, 3. sīlabbata parāmāsa, 4. kāma rāga, 5. paṭigha, Five Upper Bonds (pañca uddhambhāgiya saṁyojanā) 6. rūpa rāga, 7. arūpa rāga, 8. māna, 9. uddhacca, 10. avijjā.]

[Saṁyojana: Năm Kiết Sử Hạ Phần (pañca orambhāgiya saṁyojanā) 1. sakkāya diṭṭhi, 2. vicikicchā, 3. sīlabbata parāmāsa, 4. kāma rāga, 5. paṭigha, Năm Kiết Sử Thượng Phần (pañca uddhambhāgiya saṁyojanā) 6. rūpa rāga, 7. arūpa rāga, 8. māna, 9. uddhacca, 10. avijjā.]

Asobhana cetasika: 1. moha → avijjā, 2. ahirika, 3. anottappa, 4. uddhacca, 5. lobha → rāga, 6. diṭṭhi, 7. māna, 8. dosa → paṭigha, 9. issa, 10. macchariya, 11. kukkucca, 12. thina, 13. middha, 14. vicikicchā. Notes: → means “reduced to” after Sotāpanna stage.]

Asobhana cetasika: 1. moha → avijjā, 2. ahirika, 3. anottappa, 4. uddhacca, 5. lobha → rāga, 6. diṭṭhi, 7. māna, 8. dosa → paṭigha, 9. issa, 10. macchariya, 11. kukkucca, 12. thina, 13. middha, 14. vicikicchā. Ghi chú: dấu → có nghĩa là “được giảm xuống” sau tầng Sotāpanna.]

3. The ability to commit akusala kamma also is removed in stages as one progresses and is completely removed only at the Arahant It is important to note that a Sotāpanna completely removes only one akusala kamma, that of having wrong views (micchā diṭṭhi): “What is the only Akusala Removed by a Sotāpanna?.” But this leads to removing many kilesa (mental impurities); see the Table.

Khả năng tạo tác akusala kamma cũng được đoạn trừ dần theo từng giai đoạn tu tập và chỉ bị đoạn trừ hoàn toàn ở tầng Arahant. Điều quan trọng cần lưu ý là một vị Sotāpanna chỉ đoạn trừ hoàn toàn duy nhất một akusala kamma, đó là tà kiến (micchā diṭṭhi); xem “What is the only Akusala Removed by a Sotāpanna?”. Tuy nhiên, điều này dẫn đến việc đoạn trừ nhiều kilesa (phiền não); xem Bảng.

4. Āsava and anusaya are discussed in the post, “Āsava, Anusaya, and Gati (Gathi).” Kilesa is discussed in “Diṭṭhi (Wrong Views), Sammā Diṭṭhi (Good/Correct Views).” For a discussion on Dasa Saṁyojana, see “Dasa Saṁyojana – Bonds in Rebirth Process.” The fourteen types of asobhana cetasika are discussed in “Cetasika (Mental Factors).”

Āsava và anusaya được bàn trong bài “Āsava, Anusaya, and Gati (Gathi).” Kilesa được trình bày trong “Diṭṭhi (Wrong Views), Sammā Diṭṭhi (Good/Correct Views).” Để tìm hiểu về Dasa Saṁyojana, xem “Dasa Saṁyojana – Bonds in Rebirth Process.” Mười bốn loại asobhana cetasika được trình bày trong “Cetasika (Mental Factors).”

• See “Kāma Taṇhā, Bhava Taṇhā, Vibhava Taṇhā” for the three types of taṇhā. Another way is to categorize into three types of rāga, i.e., kāma rāga, rūpa rāga, and arūpa rāga; see “Lobha, Dosa, Moha versus Rāga, Paṭigha, Avijjā.”

Xem “Kāma Taṇhā, Bhava Taṇhā, Vibhava Taṇhā” để biết ba loại taṇhā. Một cách phân loại khác là chia thành ba loại rāga: kāma rāga, rūpa rāga và arūpa rāga; xem “Lobha, Dosa, Moha versus Rāga, Paṭigha, Avijjā.”

5. The 12 types of akusala citta are listed in, “Akusala Citta and Akusala Vipāka Citta.” But I thought it would be more explanatory to list them. The numbers below correspond to the numbers in the Table.

Mười hai loại akusala citta được liệt kê trong “Akusala Citta and Akusala Vipāka Citta.” Tuy nhiên, để dễ hiểu hơn, các tâm này được liệt kê lại dưới đây. Các con số bên dưới tương ứng với các con số trong Bảng.

Lobha (Greedy) Citta (Also has the moha root)

Lobha (Tham) Citta (cũng có gốc moha)

1. Citta connected with a wrong view, accompanied by pleasure, and done with habit.

Citta đi kèm tà kiến, có lạc thọ, và được thực hiện theo thói quen.

2. Citta connected with a wrong view, accompanied by pleasure, and done reluctantly.

Citta đi kèm tà kiến, có lạc thọ, và được thực hiện một cách miễn cưỡng.

3. Citta NOT connected with a wrong view, accompanied by pleasure, and done with habit.

Citta KHÔNG đi kèm tà kiến, có lạc thọ, và được thực hiện theo thói quen.

4. Citta NOT connected with a wrong view, accompanied by pleasure, and done reluctantly.

Citta KHÔNG đi kèm tà kiến, có lạc thọ, và được thực hiện một cách miễn cưỡng.

5. Citta connected with a wrong view, accompanied by a neutral mind, and done with habit.

Citta đi kèm tà kiến, có tâm trung tính (xả thọ), và được thực hiện theo thói quen.

6. Citta connected with a wrong view, accompanied by a neutral mind, and done reluctantly.

Citta đi kèm tà kiến, có tâm trung tính (xả thọ), và được thực hiện một cách miễn cưỡng.

7. Citta NOT connected with a wrong view, accompanied by a neutral mind, and done with habit.

Citta KHÔNG đi kèm tà kiến, có tâm trung tính (xả thọ), và được thực hiện theo thói quen.

8. Citta NOT connected with a wrong view, accompanied by a neutral mind, and done reluctantly.

Citta KHÔNG đi kèm tà kiến, có tâm trung tính (xả thọ), và được thực hiện một cách miễn cưỡng.

Dosa (Hateful) Citta (Also has the moha root)

Dosa (Sân) Citta (cũng có gốc moha)

9. Citta associated with hate, accompanied by displeasure, done with habit.

Citta đi kèm sân hận, có khổ thọ, và được thực hiện theo thói quen.

10. Citta associated with hate, accompanied by displeasure, done reluctantly.

Citta đi kèm sân hận, có khổ thọ, và được thực hiện một cách miễn cưỡng.

Moha Citta (only with the moha root)

Moha Citta (chỉ có gốc moha)

11. Citta accompanied by a neutral mind, associated with vicikicchā (not aware of bad consequences).

Citta có tâm trung tính (xả thọ), đi kèm vicikicchā (hoài nghi, không nhận biết hậu quả xấu).

12. Citta accompanied by a neutral mind, associated with uddhacca (unfocused).

Citta có tâm trung tính (xả thọ), đi kèm uddhacca (không tập trung).

Notes:

Ghi chú:

1. Even though recent Abhidhamma literature categorize lobha and dosa citta as asaṅkhārika (unprompted) and sasaṅkhārika (prompted), in original Abhidhamma, they were not categorized as such.

Mặc dù các tài liệu Abhidhamma gần đây phân loại lobha citta và dosa citta thành asaṅkhārika (không tác ý) và sasaṅkhārika (có tác ý), nhưng trong Abhidhamma nguyên thủy, chúng không được phân loại như vậy.

2. For example, the two dosa-mūla cittā are:

Ví dụ, hai dosa-mūla citta là:

1. Domanassa sahagata paṭigha-sampayutta citta.
2. Domanassa sahagata sasaṅkhārika paṭigha-sampayutta citta.

• The first citta arises due to sansāric habits and thus is more potent. For example, someone who tends to easily get angry, normally generates such potent citta.

Citta thứ nhất sinh khởi do các thói quen saṃsāra nên có sức mạnh lớn hơn. Ví dụ, người có khuynh hướng dễ nổi giận thường sinh ra loại citta mạnh này.

• On the other hand, another person without such a habit, may not generate such a citta unless “forced hard”; it is done with reluctance, “when pushed to the limit”, or if the perceived “sense pleasures” are enticing. Then he/she is actually “incorporating new saṅ” or initiating a new habit; thus, the name “sasaṅkhārika.”

Ngược lại, một người không có thói quen như vậy có thể không sinh ra loại citta này trừ khi bị “ép buộc mạnh”; tức là được thực hiện một cách miễn cưỡng, “khi bị đẩy đến giới hạn”, hoặc khi các “dục lạc” được nhận thức là hấp dẫn. Khi đó, người ấy thực sự đang “tích hợp các saṅ mới” hay khởi tạo một thói quen mới; vì vậy gọi là “sasaṅkhārika.”